Mở rộng không gian phát triển sâm Ngọc Linh

Du khách Hàn Quốc tham quan khu trưng bày sâm Ngọc Linh tại phiên chợ. Ảnh: ĐĂNG NGUYÊN

Hướng đi từ cơ sở

Với diện tích tự nhiên hơn 15.800ha, trong đó đất lâm nghiệp chiếm hơn 9.600ha, xã Trà Linh được xem là “thủ phủ” sâm Ngọc Linh ở khu vực miền núi thành phố Đà Nẵng.

Hiện địa phương có 35 nhóm hộ và 14 doanh nghiệp tham gia trồng sâm với tổng diện tích hơn 685ha. Mỗi năm, xã Trà Linh trồng mới hơn 4 triệu cây sâm giống, phát triển hàng trăm héc ta dược liệu giá trị cao, hình thành vùng nguyên liệu tập trung.

Ông Trịnh Minh Hải, Chủ tịch UBND xã Trà Linh cho biết, địa phương xác định phát triển sâm Ngọc Linh và dược liệu là hướng đi chiến lược, gắn với bảo vệ rừng và nâng cao sinh kế người dân. Đây là ngành hàng trọng tâm, phát triển theo hướng bền vững, có kiểm soát, dựa trên khoa học công nghệ và bảo tồn nguồn gen.

Tuy nhiên thời gian qua, sản xuất dược liệu còn phân tán, liên kết giữa các chủ thể chưa chặt chẽ, chuẩn hóa vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu còn hạn chế. Ngoài ra, hoạt động chế biến sâu, thương mại hóa sản phẩm chưa tương xứng tiềm năng, trong khi hạ tầng phục vụ sản xuất còn thiếu đồng bộ.

Sản phẩm sâm Ngọc Linh trưng bày tại một phiên chợ miền núi Đà Nẵng. Ảnh: ĐĂNG NGUYÊN

Trước thực tế đó, xã Trà Linh tập trung tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết, quản lý vùng nguyên liệu theo quy hoạch, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong chọn tạo giống, hoàn thiện quy trình kỹ thuật và chế biến. Địa phương từng bước chuẩn hóa vùng trồng, xây dựng mã số vùng trồng, hệ thống truy xuất nguồn gốc, chứng nhận xuất xứ, góp phần nâng cao giá trị và sức cạnh tranh sản phẩm đặc trưng.

Trong khuôn khổ tọa đàm “65 năm hành trình phát triển dược liệu” do Viện Dược liệu (Bộ Y tế) vừa tổ chức, UBND xã Trà Linh đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác với Viện Dược liệu về hoạt động nghiên cứu, bảo tồn và phát triển dược liệu trên địa bàn.

Nội dung hợp tác tập trung vào bảo tồn nguồn gen sâm Ngọc Linh; chọn tạo, khảo nghiệm giống; chuẩn hóa vùng trồng theo tiêu chuẩn GACPWHO; xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và chuyển giao quy trình kỹ thuật.

Theo đó, hai bên phối hợp nghiên cứu công nghệ sau thu hoạch, chiết xuất hoạt chất, đa dạng hóa sản phẩm; tổ chức đào tạo, tập huấn kỹ thuật cho người dân; đồng thời điều tra, hệ thống hóa tri thức bản địa về cây thuốc phục vụ phát triển dược liệu.

“Chúng tôi mong muốn phát triển sâm Ngọc Linh theo hướng bền vững, bài bản, có kiểm soát, dựa trên khoa học công nghệ, gắn với bảo vệ rừng, bảo tồn nguồn gen và nâng cao giá trị gia tăng. Qua đó, hoàn thiện chuỗi giá trị dược liệu trên địa bàn”, ông Hải nói.

Đưa sâm xuống phố

Không chỉ dừng lại ở hoạt động quảng bá tại khu vực miền núi, UBND thành phố Đà Nẵng đã chấp thuận chủ trương tổ chức “Phiên chợ sâm Ngọc Linh hàng tháng” tại phường An Hải, theo đề xuất của Hội Sâm Ngọc Linh Quảng Nam. Hoạt động kỳ vọng tạo điểm nhấn trong xúc tiến thương mại, đưa sản phẩm “quốc bảo” Ngọc Linh đến gần hơn với người dân và du khách.

Đưa sâm Ngọc Linh xuống phố được kỳ vọng sẽ kích cầu thương mại, quảng bá sản phẩm giúp sản vật đặc trưng miền núi đến gần hơn với du khách. Ảnh: ĐĂNG NGUYÊN

Để triển khai hiệu quả, UBND thành phố giao Sở Công Thương chủ trì, phối hợp các sở, ngành liên quan xây dựng kế hoạch tổ chức, bảo đảm hiệu quả và mang bản sắc riêng của thành phố. Chương trình dự kiến thực hiện trong năm 2026, sau đó đánh giá kết quả để xem xét duy trì trong các năm tiếp theo.

Đại diện Hội Sâm Ngọc Linh Quảng Nam cho biết, đơn vị được giao chủ động nguồn lực, phối hợp các đơn vị liên quan nhằm bảo đảm tính bền vững, góp phần quảng bá giá trị sâm Ngọc Linh và thúc đẩy kinh tế địa phương.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hồ Quang Bửu cũng đã thống nhất đề xuất tổ chức chương trình “Hành trình quốc bảo sâm Ngọc Linh: Không gian trải nghiệm sâm Ngọc Linh và dược liệu - Đà Nẵng”. Điểm nhấn chuỗi sự kiện là hoạt động lễ hội sâm Ngọc Linh và dược liệu quốc tế Đà Nẵng 2026, xây dựng không gian trải nghiệm, giới thiệu, quảng bá và tiêu thụ các sản phẩm dược liệu đặc trưng, trong đó trọng tâm là Sâm Ngọc Linh.

Theo kế hoạch, chương trình tổ chức định kỳ hằng tháng tại khu vực chợ đêm An Hải (phường An Hải), từ 18 giờ đến 23 giờ tối thứ Bảy và Chủ nhật tuần thứ 2 hằng tháng. Phiên chợ dự kiến quy mô 15-20 gian hàng, gồm khu trưng bày sâm tươi; dược liệu đặc trưng như quế Trà My, đẳng sâm, lan kim tuyến, mật ong rừng; khu chế biến và trải nghiệm sản phẩm; cùng không gian giới thiệu các sản phẩm chế biến sâu từ sâm Ngọc Linh.

Bên cạnh đó, bố trí khu quảng bá dành cho các đơn vị tài trợ và ban tổ chức, không gian lễ hội cồng chiêng, trải nghiệm hướng dẫn phân biệt sâm thật - giả, tìm hiểu quy trình trồng sâm và câu chuyện về vùng sâm Ngọc Linh... Từ phiên chợ này, chính quyền thành phố kỳ vọng mỗi đêm đón khoảng 5.000 lượt khách du lịch tham quan, mua sắm, góp phần kích cầu thương mại từ sản vật đặc trưng của miền núi.