Mở rộng mã vùng trồng, xuất khẩu sầu riêng tiến tới mốc 4 tỷ USD

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp thông tin về các giải pháp tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy xuất khẩu sầu riêng tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 8/2026

Tăng trưởng bứt phá, khẳng định vị thế nông sản tỷ USD

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết, trong 7 tháng đầu năm và đặc biệt là tháng 8/2026, xuất khẩu nông sản đã ghi nhận sự tăng trưởng đột biến, với kim ngạch 7 tháng ước đạt khoảng 49,3 tỷ USD. Đây là nỗ lực rất lớn của toàn ngành nông nghiệp trong việc thực hiện các chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.

Riêng với sầu riêng, đây hiện là một trong những nông sản có giá trị cao của Việt Nam, với quy mô diện tích khoảng 200.000 ha và sản lượng đạt khoảng 2,08 triệu tấn.

"Năm 2021, xuất khẩu sầu riêng của chúng ta chỉ đạt khoảng 177 triệu USD. Đến năm 2025, con số này đã chạm mốc 3,85 tỷ USD - một sự tăng trưởng đột biến trong 5 năm qua. Sầu riêng đã trở thành sản phẩm chủ chốt, đóng góp khoảng 40% giá trị xuất khẩu của ngành trồng trọt. Riêng 8 tháng đầu năm nay, xuất khẩu sầu riêng ước đạt 1,95 tỷ USD, trong đó thị trường Trung Quốc đóng góp khoảng 1,85 tỷ USD, chiếm gần 95% thị phần," Thứ trưởng nhấn mạnh.

Nhận diện khó khăn, chủ động gỡ vướng từ gốc

Nhận thức rõ giá trị của mặt hàng này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đặc biệt quan tâm, triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để thúc đẩy phát triển trong thời gian qua.

Trước hết, nhằm tháo gỡ khó khăn ngay tại cơ sở, Bộ đã cử các đoàn công tác làm việc trực tiếp với các vùng trồng trọng điểm như Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ để xử lý kịp thời các vướng mắc phát sinh. Song song với đó là giải pháp số hóa và minh bạch truy xuất nguồn gốc.

Cụ thể, từ ngày 1/7, Bộ đã chính thức vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc trên nền tảng số. Nhờ vậy, khách hàng trong và ngoài nước có thể dễ dàng truy cập dữ liệu toàn bộ quy trình từ trồng trọt, chăm sóc, phân bón đến thu hoạch, đóng gói. Giải pháp này không chỉ giúp gia tăng mạnh mẽ niềm tin của người tiêu dùng mà còn được các tham tán thương mại Mỹ và Trung Quốc đánh giá rất cao.

Đặc biệt, để gỡ vướng pháp lý về mã số vùng trồng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động ban hành các văn bản chỉ đạo, đồng thời trình Chính phủ ban hành Nghị quyết 36 về tháo gỡ khó khăn trong cấp mã số vùng trồng cho tất cả các loại cây trồng - một bước đi thiết thực nhận được sự ủng hộ lớn từ cộng đồng doanh nghiệp.

Cùng với đó là việc đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền mạnh mẽ về cho địa phương. Công tác cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói hiện đã được giao về tới tận cấp xã, phường; ngay cả vướng mắc kéo dài trong việc cấp mã cho diện tích trồng xen canh trước đây cũng được địa phương chủ động giải quyết, tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động xuất khẩu.

Chỉ trong 5 năm (2021-2025), xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đã có bước tăng trưởng đột biến, từ 177 triệu USD lên đạt 3,85 tỷ USD

Bên cạnh các giải pháp nội địa, nỗ lực mở rộng thị trường xuất khẩu chính ngạch cũng ghi nhận những kết quả rất tích cực. Nhờ các buổi làm việc trực tiếp của lãnh đạo Bộ với Tổng cục Hải quan Trung Quốc vào giữa tháng 8 vừa qua, phía Bạn đã cấp thêm 567 mã số vùng trồng sầu riêng cho Việt Nam, nâng tổng số lên 1.599 mã số vùng trồng và 281 cơ sở đóng gói sầu riêng được công nhận trên cả nước.

Theo Thứ trưởng, đây là nền tảng quan trọng để ngành nông nghiệp hoàn thành mục tiêu đưa kim ngạch xuất khẩu sầu riêng năm 2026 đạt tối thiểu bằng năm ngoái (3,85 tỷ USD) và hướng tới mốc 4 tỷ USD.

Một số giải pháp trọng tâm thúc đẩy xuất khẩu sầu riêng trong thời gian tới

Bên cạnh những kết quả đạt được, Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng thẳng thắn chỉ ra 3 hạn chế còn tồn tại: Một là, tăng trưởng nhanh nhưng chưa gắn kết chặt chẽ với chuỗi giá trị, một số nơi phát triển tự phát, thiếu kết nối giữa sản xuất, logistics và xuất khẩu. Hai là, yêu cầu kỹ thuật, chất lượng, an toàn thực phẩm và dữ liệu truy xuất từ các thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe. Ba là, áp lực cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia trong khu vực như Thái Lan, Malaysia.

Để khắc phục hạn chế và duy trì đà tăng trưởng, thời gian tới Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung thực hiện 5 nhóm giải pháp trọng tâm.

Nhiệm vụ hàng đầu là đẩy mạnh xúc tiến thương mại và đa dạng hóa thị trường. Bộ sẽ tiếp tục đàm phán mở rộng các thị trường tiềm năng như Ấn Độ (nơi vừa chấp thuận nhập khẩu sầu riêng Việt Nam từ tháng 7), Úc và New Zealand; đồng thời tăng tỷ trọng sầu riêng đông lạnh, sản phẩm chế biến sâu và nâng cao năng lực dự báo thị trường.

Song song với đó, ngành nông nghiệp sẽ tổ chức lại sản xuất và phát triển vùng nguyên liệu bền vững thông qua việc rà soát quy hoạch vùng trồng phù hợp thổ nhưỡng, đẩy mạnh kết nối giữa nông dân, hợp tác xã với doanh nghiệp, cũng như khuyến khích doanh nghiệp đầu tư hạ tầng sơ chế, chế biến, bảo quản nhằm giảm thiểu tỷ lệ thất thoát sau thu hoạch.

Mặt khác, công tác chuẩn hóa chất lượng và chuyển đổi số cũng sẽ được chú trọng thông qua việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu số hóa toàn bộ quy trình sản xuất, đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm dịch và an toàn thực phẩm khắt khe từ phía đối tác. Cùng với đó, vấn đề phát triển hạ tầng logistics và chế biến được đẩy mạnh bằng cách khuyến khích đầu tư hệ thống kho lạnh, trung tâm logistics tại vùng sản xuất tập trung, đồng thời đa dạng hóa phương thức vận tải nhằm giảm chi phí và nâng cao sức cạnh tranh.

Sau cùng, Bộ sẽ tập trung nâng cao năng lực kiểm nghiệm thông qua đẩy mạnh xã hội hóa, nâng cấp các phòng thí nghiệm đạt chuẩn và mở rộng danh mục kiểm nghiệm các chất như cadimi, vàng ô... Tính đến nay, Việt Nam đã đàm phán thành công để phía Trung Quốc chấp nhận kết quả của 52 phòng kiểm nghiệm nội địa và sẽ tiếp tục gia tăng số lượng này trong thời gian tới.