Mở rộng mô hình giáo dục bảo tồn đại dương trong nhà trường

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam phát biểu tại Hội thảo.

Trong 2 năm qua, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam đã phối hợp với Văn phòng UNESCO tại Việt Nam cùng sự hỗ trợ của Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh triển khai các hoạt động trong khuôn khổ dự án như: xây dựng bộ tài liệu giáo dục bảo tồn đại dương và tổ chức thí điểm lồng ghép giáo dục bảo tồn đại dương trong dạy học tại hai khu dự trữ sinh quyển thế giới là Cù Lao Chàm - Hội An (Đà Nẵng) và rừng ngập mặn Cần Giờ (TP Hồ Chí Minh). Mục tiêu của dự án là nâng cao nhận thức, kiến thức và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với việc bảo vệ đại dương, hướng tới phát triển bền vững.

Phát biểu tại hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho biết: Sau hơn hai năm triển khai, dự án đã hoàn thành đầy đủ các nội dung từ khảo sát thực trạng, xây dựng tài liệu giáo dục, tập huấn giáo viên, tổ chức dạy học thí điểm đến các hoạt động truyền thông cộng đồng.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Vinh, một trong những điểm nổi bật của dự án là đã xây dựng được bộ tài liệu giáo dục bảo tồn đại dương dành cho học sinh Tiểu học, Trung học cơ sở, giáo viên và cộng đồng. Trên cơ sở khảo sát thực tiễn tại các khu dự trữ sinh quyển và nhà trường, nhóm chuyên gia đã xác định những cơ hội để tích hợp nội dung bảo tồn đại dương vào các môn học hiện hành thay vì tạo thêm môn học riêng, qua đó giảm áp lực cho giáo viên và học sinh nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả giáo dục. Đây là cách tiếp cận mới, giúp các nội dung về bảo vệ môi trường biển và đại dương được lồng ghép một cách tự nhiên trong hoạt động dạy học, phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông hiện nay.

Bên cạnh việc xây dựng tài liệu, dự án cũng tổ chức nhiều khóa tập huấn cho giáo viên ngay tại các khu dự trữ sinh quyển như Cù Lao Chàm và Cần Giờ. Thông qua các hoạt động thực tế, giáo viên được tiếp cận kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm bảo tồn và phương pháp tổ chức các hoạt động giáo dục gắn với môi trường địa phương.

Trong giai đoạn triển khai, 20 trường Tiểu học và Trung học cơ sở tại hai địa phương đã tham gia thí điểm giảng dạy các nội dung giáo dục bảo tồn đại dương theo hình thức tích hợp. Kết quả bước đầu cho thấy, giáo viên và học sinh có sự hưởng ứng tích cực, góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của hệ sinh thái biển, đa dạng sinh học và trách nhiệm bảo vệ môi trường.

Song song với các hoạt động trong nhà trường, dự án còn đẩy mạnh truyền thông cộng đồng thông qua nhiều sáng kiến như cuộc thi vẽ tranh “Vẽ tương lai biển - Vẽ tương lai em”, thu hút hơn 7.000 bài dự thi của học sinh trên cả nước; tổ chức “Ngày hội đại dương xanh”; các chương trình tọa đàm, giao lưu với các chuyên gia môi trường, nhà hoạt động xã hội và những người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội.

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Vinh nhấn mạnh, giá trị lớn nhất mà dự án mang lại không chỉ nằm ở các bộ tài liệu hay mô hình giáo dục mới mà còn ở việc kết nối hiệu quả giữa các bên liên quan, từ cơ quan quản lý, nhà trường, tổ chức quốc tế, khu dự trữ sinh quyển đến cộng đồng địa phương. Đây là nền tảng quan trọng để tiếp tục mở rộng các hoạt động giáo dục bảo tồn đại dương trong thời gian tới.

Chia sẻ tại hội thảo, bà Miki Nozawa, Trưởng Ban Giáo dục, Văn phòng UNESCO Hà Nội cho rằng, đại dương đang phải đối mặt với những thách thức ngày càng nghiêm trọng như ô nhiễm môi trường, suy giảm đa dạng sinh học và tác động của biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh đó, giáo dục đóng vai trò then chốt trong việc trang bị cho thế hệ trẻ kiến thức, kỹ năng và tinh thần trách nhiệm để tham gia giải quyết các vấn đề môi trường toàn cầu.

Theo đại diện UNESCO, điều làm nên sự khác biệt của dự án tại Việt Nam chính là cách tiếp cận hợp tác đa bên. Việc kết nối các nhà khoa học, cơ quan quản lý, nhà giáo dục, khu dự trữ sinh quyển và cộng đồng địa phương đã giúp học sinh tiếp cận kiến thức khoa học gắn với thực tiễn, từ đó hình thành các sáng kiến và hành động cụ thể nhằm bảo vệ môi trường biển. UNESCO cam kết tiếp tục đồng hành cùng các đối tác tại Việt Nam trong việc mở rộng các chương trình giáo dục đại dương, tạo điều kiện để thế hệ trẻ trở thành những công dân toàn cầu có trách nhiệm, góp phần xây dựng tương lai bền vững cho đại dương và hành tinh.

Tại hội thảo, các đại biểu đánh giá những kết quả đạt được của dự án không chỉ mang ý nghĩa tổng kết một giai đoạn triển khai mà còn mở ra cơ hội nhân rộng mô hình giáo dục bảo tồn đại dương tới nhiều địa phương khác trên cả nước, góp phần lan tỏa nhận thức và hành động vì môi trường trong cộng đồng.