Mở rộng quyền tự chủ của chính quyền đô thị

Tạo điều kiện để địa phương chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện

Phát biểu thảo luận về dự án luật, đại biểu Nguyễn Đại Thắng (đoàn Hưng Yên) bày tỏ cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị.

Đại biểu đánh giá cao tinh thần đổi mới và cách tiếp cận của dự thảo Luật với nhiều chính sách tính đột phá như đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng tính chủ động của chính quyền đô thị đặc biệt trong tổ chức bộ máy, quản lý biên chế và xây dựng, thực thi chính sách, phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng, phát triển khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế, đẩy mạnh xã hội hóa dịch vụ công, ưu tiên tái định cư tại chỗ và mở rộng quyền tự chủ của chính quyền đô thị. Quy định của dự thảo luật cũng tạo cơ sở để triển khai nhanh hơn các dự án hạ tầng chiến lược và các mô hình phát triển đô thị mới.

 Quang cảnh phiên họp. Ảnh: TRỌNG HẢI

Đại biểu Nguyễn Đại Thắng cho rằng, một trong những điểm mới nổi bật của dự thảo Luật là đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền đô thị. Theo đại biểu, phân quyền mạnh sẽ tạo điều kiện để địa phương chủ động, linh hoạt và chịu trách nhiệm hơn trong tổ chức thực hiện. Tuy nhiên, phân quyền càng mạnh thì kiểm soát quyền lực càng phải chặt chẽ. Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cân nhắc làm rõ trách nhiệm giải trình của người đứng đầu, cơ chế giám sát của Quốc hội, Chính phủ, HĐND, đồng thời, quy định cụ thể tiêu chí, điều kiện để các thành phố khác được áp dụng cơ chế của Luật, bảo đảm đúng năng lực quản trị, tránh phát sinh cơ chế xin-cho và tình trạng áp dụng khi chưa đủ điều kiện.

Đại biểu Nguyễn Đại Thắng (đoàn Hưng Yên) phát biểu thảo luận về dự án Luật Phát triển đô thị.

Dự thảo luật cho phép HĐND thành phố quy định mức tiền phạt vi phạm hành chính cao hơn nhưng không quá 2 lần mức tiền phạt chung đối với nhiều lĩnh vực. Đại biểu Nguyễn Đại Thắng cho rằng, đây là cơ chế cần thiết để đáp ứng yêu cầu quản lý đặc thù của đô thị lớn. Để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, nghiên cứu sửa đổi đồng bộ Luật Xử lý vi phạm hành chính theo hướng quy định cơ chế áp dụng chung đối với các đô thị đủ điều kiện, thay vì tiếp tục thiết kế thành cơ chế đặc thù trong Luật Phát triển đô thị.

Đại biểu nhấn mạnh, Luật Phát triển đô thị không chỉ là đạo luật về quản lý đô thị mà cần thực sự trở thành đạo luật kiến tạo phát triển, tạo dư địa thể chế để các đô thị phát huy tiềm năng, trở thành cực tăng trưởng, đồng thời bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, kiểm soát quyền lực và kỷ luật, kỷ cương trong tổ chức thực hiện.

Phân quyền đi kèm với tăng cường cơ chế kiểm soát quyền lực

Nhìn nhận dự thảo luật tạo không gian chủ động hơn cho các đô thị, nhất là đô thị đặc biệt, đại biểu Lê Thị Song An (đoàn Tây Ninh) đánh giá cao quy định tại dự thảo luật khi cho phép thành phố được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định. Đây là một trong những cơ chế rất quan trọng và có thể xem là điểm mở có giá trị của Luật. Bởi vì một trong những điểm nghẽn lớn đối với quản trị đô thị hiện nay là thực tiễn phát triển rất nhanh, liên tục xuất hiện những vấn đề mới, mô hình và yêu cầu quản lý mới trong khi pháp luật chưa có quy định hoặc quy định hiện hành không còn phù hợp.

 Đại biểu Lê Thị Song An (đoàn Tây Ninh) phát biểu thảo luận.

Đại biểu Lê Thị Song An đề nghị cân nhắc thay đổi cách tiếp cận Luật theo hướng: Thay vì cố gắng liệt kê những lĩnh vực được thí điểm, Luật nên xác định rõ những lĩnh vực không được thí điểm để bảo đảm tính phù hợp với nhu cầu quản trị đô thị đặc biệt, những vấn đề còn lại thì cho phép thành phố chủ động đề xuất và quyết định theo các điều kiện, quy trình và cơ chế kiểm soát do Luật quy định.

Đại biểu đề nghị dự thảo luật tiếp tục rà soát, phân định thẩm quyền theo hướng: Những vấn đề lớn có tính chiến lược, chính sách và ảnh hưởng rộng đến người dân thì thuộc thẩm quyền HĐND; những vấn đề mang tính quản lý, tổ chức thực hiện nên mạnh dạn giao cho UBND; những vấn đề điều hành thường xuyên cần quyết định nhanh và xác định rõ trách nhiệm cá nhân thì nghiên cứu giao trực tiếp cho Chủ tịch UBND thành phố để tăng tính năng động và phát huy được vai trò người đứng đầu.

Cùng với đó, đại biểu Lê Thị Song An đề nghị phải tăng cường cơ chế kiểm soát quyền lực. HĐND cần được tăng cường mạnh hơn vai trò giám sát đối với UBND và Chủ tịch UBND thành phố. Cần thiết kế thêm các công cụ về giải trình, chất vấn, giám sát chuyên đề, công khai quyết định và trách nhiệm của người đứng đầu.

Đại biểu cũng nhấn mạnh, việc tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng phân quyền thực chất hơn, tăng tính tự chủ của thành phố, đồng thời phân định rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm và tăng cường kiểm soát quyền lực. Có như vậy mới tạo được một mô hình quản trị đô thị thực sự năng động và đủ khả năng xử lý kịp thời những vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn.