Mở sinh kế cho phụ nữ yếu thế

Người dân thôn Xa Liễn, xã Nga Thắng cùng làm các sản phẩm thủ công từ cói theo đơn đặt hàng tại cơ sở của chị Lý Thị Tuyết.

Một chỗ làm vừa sức

Giữa nhà xưởng của HTX thủ công nghiệp mỹ nghệ xuất khẩu Trung Kiên, thôn Hoằng Trung, xã Hoằng Phú, chị Trịnh Thị Thủy (SN 1993), ngồi bên những chồng túi đã được may thành hình. Công việc của chị là gấp, xếp từng chiếc túi theo đúng quy cách trước khi chuyển sang công đoạn tiếp theo. Chị bị động kinh. Năm 2016, người thân đưa chị đến cơ sở của bà Phạm Thị Ngân với mong muốn có một công việc phù hợp, thay vì quanh quẩn ở nhà. Thu nhập chỉ trên dưới 1 triệu đồng mỗi tháng, không lớn so với lao động toàn thời gian, nhưng với chị, giá trị của công việc nằm ở chỗ có nơi để đến, có việc để làm và tự mình tạo ra một khoản tiền từ sức lao động.

Cùng xưởng, ở tuổi 68, bà Trần Thị Dung không còn nhiều lựa chọn việc làm. Những công việc nặng hoặc đòi hỏi đi xa đều không phù hợp. Bà nhận các công đoạn thủ công như gấp, hoàn thiện túi. Ngày có nhiều hàng, làm đều tay, bà có thu nhập dao động từ 100.000 - 150.000 đồng.

Còn với chị Lê Thị Thủy (SN 1987), 3 con đang tuổi đến trường khiến một ngày của chị bị chia nhỏ theo giờ học và việc gia đình. Một công việc hành chính cố định hay đi làm công ty theo ca vì thế rất khó sắp xếp. Ở đây, chị chủ động được thời gian, tranh thủ làm giữa những lần đưa đón con, đạt mức thu nhập 4 - 5 triệu đồng/tháng khi đơn hàng ổn định.

3 người phụ nữ, 3 hoàn cảnh khác nhau, điểm chung là họ khó thích ứng với nhịp độ khắt khe của thị trường lao động truyền thống. Việc chia nhỏ quá trình sản xuất thành các công đoạn từ may, ráp, gấp đến hoàn thiện đã tạo ra những vị trí để họ có thể tham gia.

Người lao động thực hiện công đoạn gấp, hoàn thiện túi tại HTX thủ công nghiệp mỹ nghệ xuất khẩu Trung Kiên, xã Hoằng Phú.

HTX Thủ công nghiệp mỹ nghệ xuất khẩu Trung Kiên do bà Phạm Thị Ngân gây dựng, hiện tạo việc làm cho gần 30 lao động, phần lớn là phụ nữ hạn chế sức khỏe và lao động nam khuyết tật. Bà Ngân chia sẻ: “Mỗi người một hoàn cảnh nên tôi bố trí việc theo sức. Người khỏe thì làm việc nặng hơn, người yếu làm những công đoạn nhẹ. Ai bận con nhỏ hay đau ốm thì chủ động thời gian. Năng suất có thể không cao như những xưởng lớn, nhưng quan trọng là mọi người có việc làm, có thu nhập và thấy mình vẫn làm được việc có ích".

Việc làm theo về từng nhà

Tại thôn Xa Liễn, xã Nga Thắng, sinh kế từ nghề thủ công lại được tổ chức theo một cách khác: mang nguyên liệu về tận nhà. Năm 2020, chị Lý Thị Tuyết (SN 1979) sang xã Nga Liên cũ học nghề đan. Ban đầu chỉ một mình làm, khi tay nghề vững và có nguồn hàng, chị bắt đầu nhận nguyên liệu về hướng dẫn phụ nữ trong thôn cùng làm. Đến nay, chị Tuyết đã hình thành nhóm khoảng 50 người thường xuyên tham gia sản xuất các sản phẩm từ cói, bèo, nhựa giả mây thành giỏ, sọt theo đơn đặt hàng. Người lao động có thể đến nhà chị Tuyết làm cùng nhau hoặc nhận nguyên liệu về nhà làm vào thời gian rảnh. Mô hình này rất phù hợp với phụ nữ ngoài 50, 60 tuổi, người sức khỏe yếu hoặc phải chăm cháu, chăm con.

Chị Vũ Thị Vân (SN 1986) bị khiếm khuyết nên hạn chế nghe và nói. Dù vậy nhưng đôi tay khéo léo, sản phẩm làm ra đều, chắc, ít lỗi khiến chị luôn được ưu tiên giao việc. Mỗi tháng, công việc này mang lại cho chị khoản thu nhập 2-3 triệu đồng. Hay như vợ chồng ông Vũ Văn Quê (SN 1956) và bà Lưu Thị Hồng (SN 1960), khi sức khỏe không còn theo được việc đồng áng như trước, ông bà nhận hàng về đan vào những lúc thảnh thơi, kiếm thêm 3 - 4 triệu đồng mỗi tháng.

Công việc may túi tại HTX thủ công nghiệp mỹ nghệ xuất khẩu Trung Kiên giúp nhiều phụ nữ vừa làm việc vừa thu xếp chăm sóc gia đình.

Theo bà Nguyễn Thị Thìn, chi hội trưởng chi hội phụ nữ thôn Xa Liễn: "Toàn thôn có gần 80 người tham gia các nghề tiểu thủ công nghiệp, trong đó khoảng 50 người thường xuyên nhận việc từ cơ sở của chị Lý Thị Tuyết. Người làm quen tay, có hàng đều thì mỗi ngày cũng kiếm thêm được một khoản. Với bà con lớn tuổi hoặc khó đi làm xa, có công việc ngay tại nhà như thế này là rất phù hợp”.

Tại Thanh Hóa, kế hoạch thực hiện Đề án “Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035” đặt mục tiêu trong 5 năm đầu tư vấn, trợ giúp pháp lý cho 15.000 doanh nghiệp, HTX, tổ hợp tác, hộ kinh doanh do phụ nữ làm chủ; hỗ trợ 1.500 đơn vị tiếp cận tín dụng ưu đãi và hướng dẫn 375 hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp. Chương trình khuyến công địa phương giai đoạn 2026-2030 vừa được tỉnh phê duyệt cũng hướng nguồn lực vào đổi mới máy móc, công nghệ, xây dựng nhãn hiệu và kết nối thị trường cho các cơ sở công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp ở nông thôn. Chính sách đã hướng tới cả người lao động lẫn cơ sở tạo việc làm. Vấn đề còn lại là làm sao để những nhóm nghề nhỏ có thể tổ chức sản xuất bài bản hơn, tiếp cận được vốn, đào tạo nghề và tìm được thị trường tiêu thụ, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho phụ nữ yếu thế mới là điều mong mỏi.