Mở thêm dư địa vốn cho các công trình trọng điểm

Thêm lực đẩy cho các dự án lớn

Vừa qua, một thông tin đáng chú ý đối với lĩnh vực đầu tư, phát triển hạ tầng đó là việc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) lấy ý kiến đối với dự thảo sửa đổi, bổ sung một số quy định tại Quyết định số 09/2024/QĐ-TTg, trong đó đề xuất cho phép các tổ chức tín dụng được cấp tín dụng vượt giới hạn trong một số trường hợp, đặc biệt đối với các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Hà Nội.

Theo đó, các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Hà Nội theo Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội sẽ được xem xét cho vay vượt trần. Cụ thể, mức cấp tín dụng tối đa đối với một khách hàng không vượt quá 38% vốn tự có của ngân hàng, và tối đa 52% đối với một khách hàng cùng người có liên quan. Đây là mức cao hơn đáng kể so với quy định hiện hành của Luật Các tổ chức tín dụng, vốn đang khống chế ở mức 13% đối với một khách hàng và 21% với nhóm khách hàng liên quan trong năm nay, và sẽ tiếp tục giảm xuống 12% và 19% vào năm sau.

Việc đề xuất cơ chế cấp tín dụng vượt giới hạn được kỳ vọng sẽ góp phần đáp ứng nhu cầu vốn lớn của nền kinh tế, đặc biệt đối với các dự án trọng điểm trên địa bàn Thủ đô Hà Nội trong thời gian tới

NHNN cho biết, việc xác lập ngưỡng 38% và 52% được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn triển khai trong thời gian qua. Trước đó, Chính phủ đã cho phép các tổ chức tín dụng cấp tín dụng vượt giới hạn cho nhiều dự án trọng điểm quốc gia như Thủy điện Sơn La, Thủy điện Lai Châu, Nhiệt điện Vĩnh Tân 4 hay gần đây là Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch 1. Trong đó, trường hợp dự án Quảng Trạch 1, mức cấp tín dụng tối đa cũng được áp dụng tương tự, ở mức 38% cho một khách hàng và 52% cho nhóm khách hàng liên quan.

Dữ liệu từ NHNN cho thấy, với quy mô vốn tự có của một số ngân hàng thương mại lớn hiện nay, khả năng cấp tín dụng theo đề xuất là rất đáng kể. Chẳng hạn, với Vietcombank và VietinBank có vốn tự có lần lượt hơn 222.720 tỷ đồng và gần 229.180 tỷ đồng, mức cho vay tối đa đối với một khách hàng có thể lên tới khoảng 87.000 tỷ đồng và khoảng 119.000 tỷ đồng đối với nhóm khách hàng liên quan. Trong khi đó, một số dự án trọng điểm tại Hà Nội có tổng mức đầu tư khoảng 300.000 tỷ đồng, với nhu cầu vay tới 85% (tương đương khoảng 255.000 tỷ đồng), cho thấy dư địa áp dụng cơ chế này là rất lớn.

Đặt trong bối cảnh Bộ Chính trị đã chính thức ban hành Nghị quyết 02 – NQ/TW về “Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới”; Nghị quyết đã đề ra các mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể đến 2035, 2045 và hướng đến 100 năm giải phóng thủ đô Hà Nội (2054) và đến năm 2065; Trong đó, giai đoạn 2026-2030, phấn đấu tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm; đến năm 2030, quy mô GRDP đạt trên 113 tỷ USD, bình quân đầu người đạt tối thiểu 12.000 USD, thì vai trò của các dự án lớn tại địa bàn Thủ đô và việc nắm bắt cơ hội, giảm tối đa chi phí cơ hội từ nguồn vốn tín dụng càng có ý nghĩa kỳ vọng tạo hiệu ứng “đòn bẩy”, đóng góp thực hiện mục tiêu Nghị quyết. Cùng với đó, đây cũng là cơ hội tạo hiệu ứng lan tỏa cho đầu tư công - tư, cho tăng trưởng cao theo mục tiêu giai đoạn 2026-2030.

Cần mở rộng thêm nguồn vốn cho công trình trọng điểm

Thực tế thời gian qua, nhiều ngân hàng thương mại đã tham gia tài trợ các dự án hạ tầng quy mô lớn thông qua hình thức hợp vốn. Gần đây, Agribank cùng các ngân hàng thương mại như MB, BIDV, MBV đã ký kết hợp đồng tín dụng tài trợ Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội.

Dự án có tổng mức đầu tư hơn 85.000 tỷ đồng, trong đó dự án thành phần xây dựng đường cao tốc được triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP), với tổng mức đầu tư hơn 53.000 tỷ đồng.

Ở góc độ ngân hàng thương mại, ông Đoàn Việt Nam, Phó Tổng Giám đốc BIDV cho biết, tín dụng ngân hàng tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong tài trợ các dự án đầu tư, đặc biệt là các dự án hạ tầng quy mô lớn. Bên cạnh đó, việc kết hợp linh hoạt các kênh huy động vốn như thị trường vốn, tài trợ dự án và nguồn vốn quốc tế sẽ giúp tạo nền tảng tài chính vững chắc cho doanh nghiệp triển khai các dự án lớn.

Theo đại diện BIDV, trong thời gian tới, ngân hàng sẽ tiếp tục nâng cao năng lực thu xếp vốn cho các dự án quy mô lớn, phát triển các giải pháp tài trợ chuỗi giá trị, đồng thời tăng cường huy động và kết nối các nguồn vốn quốc tế từ các tổ chức như World Bank, ADB, GCF hay AFD. Bên cạnh đó, BIDV cũng đẩy mạnh phát hành trái phiếu, trái phiếu xanh và các công cụ tài chính dài hạn nhằm tạo nguồn lực ổn định cho các dự án chiến lược.

Bên cạnh nỗ lực của ngân hàng, để huy động có hiệu quả nguồn lực tài chính cho tăng trưởng cao và bền vững, nhất là các dự án hạ tầng, đại diện BIDV cũng đề xuất kiến nghị với Chính phủ và NHNN nghiên cứu một số chủ trương chính sách. Cụ thể, hoàn thiện cơ chế PPP và bảo lãnh Chính phủ. Đối với các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, Chính phủ cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý đối với các mô hình hợp tác công – tư (PPP), có cơ chế bảo lãnh doanh thu tối thiểu nhằm thu hút mạnh mẽ hơn nguồn vốn từ khu vực tư nhân và tăng tính hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư và tổ chức tài chính quốc tế.

Về vấn đề này, bà Phạm Thị Thanh Tâm, Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính, Bộ Tài chính cho biết, năm nay, Bộ Tài chính sẽ trình Quốc hội đề xuất sửa toàn diện Luật Quản lý nợ công để tạo hành lang pháp lý thông thoáng hơn trong huy động nguốn vốn bằng trái phiếu chính phủ. Cùng với đó, sẽ đẩy mạnh cải thiện hệ số tín nhiệm quốc gia để chủ động huy động vốn từ thị trường quốc tế với chi phí hợp lý.

Cơ chế đối tác công tư (PPP) cũng được đề xuất đổi mới, đưa PPP trở thành công cụ thực thụ để huy động vốn ngoài ngân sách cho hạ tầng thông qua cơ chế chia sẻ rủi ro doanh thu minh bạch và hấp dẫn. Bộ Tài chính cũng tập trung phát triển thị trường vốn để cung cấp vốn trung và dài hạn, phấn đấu vốn hóa thị trường chứng khoán đạt ít nhất 100% GDP vào năm 2026.

Quỳnh Trang