'Mỏ vàng cô đơn nhất hành tinh' giữa băng giá -50°C

Kho vàng giữa vùng đất băng giá

Khu vực Kupol được các đoàn địa chất Liên Xô khảo sát từ giữa thế kỷ 20; mạch quặng chính của mỏ được phát hiện vào năm 1995. Sau nhiều năm thăm dò và xây dựng, Kupol chính thức khai thác vàng từ năm 2008. Mỏ vàng bị bỏ quên không phải vì người ta không biết đến nó, mà vì những thách thức tưởng chừng không thể vượt qua.

Nằm tại Khu tự trị Chukotka, thuộc vùng Viễn Đông của Nga (gần Vòng Bắc Cực), mỏ Kupol cách Bilibino khoảng 200km, bị cô lập hoàn toàn khỏi thế giới bên ngoài. 

Đây là vùng đất của băng tuyết vĩnh cửu, nơi mùa đông kéo dài hơn 8 tháng và nhiệt độ có thể xuống tới -58 độ C.

Mỏ vàng Kupol nằm biệt lập giữa vùng băng giá Chukotka, là một trong những mỏ vàng khắc nghiệt nhất hành tinh với khoảng 1.200 công nhân làm việc. Ảnh: Wired

Mỏ vàng Kupol được mệnh danh là "không ai dám đào". Nhiệt độ trung bình hàng năm tại Kupol chỉ khoảng -13°C, trong khi mùa đông thường xuyên xuống mức -50°C. 

Lớp băng vĩnh cửu tại khu vực có thể kéo xuống độ sâu 200-320m, khiến việc khoan sâu và xây dựng cơ sở hạ tầng trở nên cực kỳ khó khăn. 

Điều kiện giá rét khắc nghiệt đòi hỏi máy móc, phương tiện và hệ thống kỹ thuật phải được thiết kế, bảo dưỡng phù hợp với nhiệt độ cực thấp.

Ngoài ra, vận chuyển là bài toán không lời giải. Mỏ Kupol cách thành phố gần nhất hơn 200km và không có đường bộ quanh năm. 

Trong phần lớn thời gian của năm, cách tiếp cận duy nhất là bằng máy bay trực thăng hoặc máy bay cánh cố định. Vào mùa đông, tuyến đường băng dài 350km nối Kupol với cảng Pevek trở thành tuyến tiếp tế quan trọng và thường được sử dụng từ giữa tháng 1 đến cuối tháng 4.

Do thời gian vận chuyển và cửa sổ tiếp tế ngắn, nhiều vật tư, thiết bị và nhu yếu phẩm phải được lên kế hoạch, đặt hàng trước rất lâu, có trường hợp tới 2 năm.

Năm 2008, con đường băng này đã phục vụ gần 2.000 chuyến xe tải, vận chuyển 60.000 tấn hàng hóa và 25.000 tấn nhiên liệu diesel.

Khu phức hợp khép kín của mỏ Kupol giữa lãnh nguyên băng giá, với đầy đủ tiện nghi, để duy trì cuộc sống cho công nhân trong điều kiện cách biệt hoàn toàn với thế giới bên ngoài. Ảnh: Wired

Cuộc sống biệt lập của 1.200 công nhân

Kupol từng có khoảng 1.200 lao động làm việc luân phiên theo chế độ dài ngày, với lịch thay đổi tùy nơi cư trú và vị trí công việc.

Mặc dù mức lương tại đây cao hơn 25% so với mức trung bình của khu vực và được trả theo chế độ đặc biệt cho công việc trong điều kiện khắc nghiệt nhưng công việc tại đây vẫn đòi hỏi sự hy sinh lớn. 

Công nhân phải sống trong khu phức hợp khép kín, cách biệt hoàn toàn với thế giới bên ngoài. Họ phải chịu đựng sự chênh lệch nhiệt độ đột ngột khi di chuyển giữa khu vực làm việc và khu sinh hoạt, tiềm ẩn nguy cơ sốc nhiệt và các vấn đề tim mạch.

Để giữ chân người lao động, chủ đầu tư đã xây dựng một khu phức hợp khép kín với đầy đủ tiện nghi: phòng ngủ cách âm, phòng tập thể hình, phòng giải trí, phòng cầu nguyện, thư viện và thậm chí cả nhà kính trồng rau xanh. 

Một đường hầm dài 900m được xây dựng để công nhân di chuyển giữa khu sinh hoạt và mỏ mà không cần tiếp xúc với cái lạnh khắc nghiệt bên ngoài.

Bất chấp mọi khó khăn, Kupol vẫn là một trong những mỏ vàng có giá trị nhất thế giới. Một báo cáo kỹ thuật từng ước tính trữ lượng vàng có thể khai thác của Kupol khoảng 3,86 triệu ounce, tương đương khoảng 120 tấn.

Mỏ vàng Kupol vẫn đang hoạt động và đóng góp sản lượng vàng đáng kể cho Nga. Ảnh: Wired

Ngoài vàng, Kupol còn khai thác và sản xuất bạc. Sản lượng vàng của mỏ duy trì ổn định, với 8 tấn vàng được khai thác trong năm 2025. 

Mỏ vàng Kupol đã vượt qua giai đoạn đầu khó khăn để trở thành một trong những mỏ vàng hiệu quả nhất nước Nga. 

Mỏ hiện thuộc sở hữu của tập đoàn Areal (Nga), thay vì chủ sở hữu nước ngoài trước đây, và vẫn duy trì sản lượng ổn định.

Trong năm 2025, mỏ Kupol sản xuất được 8 tấn vàng và 93 tấn bạc, đóng góp khoảng 37% sản lượng vàng quặng gốc của toàn vùng Chukotka. 6 tháng đầu năm 2026, các doanh nghiệp thuộc tập đoàn Areal tại Chukotka sản xuất 7,4 tấn vàng, tương đương khoảng 70% tổng sản lượng vàng của khu vực.

Công ty vận hành (CMGC) đang có kế hoạch đầu tư khoảng 40 tỷ Rúp (tương đương khoảng 400 triệu USD) trong 2 năm tới để hiện đại hóa thiết bị, thăm dò thêm các mạch quặng mới và mở rộng hoạt động khai thác.

Giữa lãnh nguyên gần như không có cây cối và mùa đông kéo dài, Kupol cho thấy con người có thể xây dựng cả một hệ thống khai thác và sinh hoạt quy mô lớn ngay tại một trong những môi trường khắc nghiệt nhất hành tinh.

Theo Baidu, Canadian Mining Journal