Mới: Đề xuất chế độ thù lao tương xứng cho người được mời tham gia hòa giải tại cơ sở

Trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nêu rõ, dự thảo Luật gồm 5 chương, 35 điều.

Dự thảo sửa đổi, bổ sung: Các nguyên tắc tổ chức, hoạt động phù hợp bối cảnh mới; Kinh phí do ngân sách nhà nước bảo đảm;

Bổ sung tiêu chuẩn hòa giải viên “Không trong thời gian bị xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự”; Sửa đổi việc bầu hòa giải viên có thể thực hiện tại từng cụm dân cư, thôn, tổ dân phố;

Bổ sung quy định mới về chỉ định hòa giải viên trong trường hợp bầu không đạt hoặc bất khả kháng; quyền, nghĩa vụ của hòa giải viên, người được mời tham gia, và các bên liên quan;

Bổ sung quy định ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số (hòa giải trực tuyến, bầu trực tuyến); Phân định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước của UBND cấp tỉnh và UBND cấp xã.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình

Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng bỏ quy định trách nhiệm của UBND cấp huyện (huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh); Bỏ quy định trách nhiệm của Bộ Tư pháp, các bộ, cơ quan ngang bộ trong thực hiện quản lý nhà nước về hòa giải ở cơ sở.

Về phân quyền, phân cấp, dự thảo Luật phân định rõ ràng giữa chức năng quản lý, hướng dẫn (cấp tỉnh) và chức năng tổ chức thực hiện (cấp xã), phù hợp với mô hình chính quyền 2 cấp.

Về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin, dự thảo Luật không làm phát sinh thủ tục hành chính mới so với 5 thủ tục hành chính hiện hành.

Bên cạnh đó, dự thảo còn quy định tổ hòa giải phải có ít nhất 1 thành viên nữ; địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số phải có hòa giải viên người dân tộc thiểu số; các bên có quyền sử dụng tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình.

Trình bày báo cáo thẩm tra về sự án Luật trên, Ủy ban Văn hóa và Xã hội (VHXH) của Quốc hội tán thành việc sửa đổi toàn diện Luật Hòa giải ở cơ sở như đề nghị của Chính phủ, tán thành với quy định về việc Nhà nước bảo đảm kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở; giữ quy định của Luật hiện hành về Ngân sách trung ương chi bổ sung cho các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách để thực hiện công tác hòa giải ở cơ sở.

Đồng thời, Ủy ban VHXH cũng tán thành với quy định về huy động nguồn lực xã hội (khoản 2 Điều 6), theo đó khuyến khích các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân sử dụng nguồn kinh phí hợp pháp hỗ trợ công tác hòa giải ở cơ sở nhằm đa dạng hóa nguồn lực, phát huy vai trò của toàn xã hội trong công tác hòa giải, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước.

Ủy ban tán thành việc bổ sung cơ chế chỉ định hòa giải viên là cần thiết, nhất là trong trường hợp cần bảo đảm thành phần giới và dân tộc thiểu số; thống nhất với quy định tại dự thảo Luật về công nhận hòa giải viên, trong đó có quy định thời hạn công nhận hòa giải viên là 3 năm.

Bên cạnh đó, Ủy ban VHXH cũng tán thành với việc bổ sung thành phần già làng, trưởng bản, chức sắc, chức việc được mời tham gia hòa giải ở cơ sở (Điều 18) và quyền của người được mời tham gia hòa giải (Điều 19).

Để thu hút người có hiểu biết về pháp luật như luật sư, luật gia, người có kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực pháp luật tham gia tư vấn, hỗ trợ cho hòa giải viên, Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo quy định chính sách thù lao tương xứng cho người được mời tham gia hòa giải.