Môi giới bảo hiểm: 'Chìa khóa' tái cấu trúc ngành bảo hiểm

Cần thiết lập một bộ tiêu chuẩn hành nghề tách bạch rõ ràng vai trò của môi giới và đại lý bảo hiểm

Điểm sáng trong tốc độ phát triển

Năm 2025, thị trường bảo hiểm Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng ổn định về các chỉ số tài chính cơ bản. Đặc biệt, phân khúc môi giới bảo hiểm nổi lên như một điểm sáng về tốc độ phát triển. Theo Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính), cho đến nay, có tổng cộng 31 doanh nghiệp môi giới bảo hiểm đang hoạt động trên thị trường bảo hiểm Việt Nam. Như vậy, số công ty môi giới bảo hiểm đã tăng thêm 8 đơn vị so với năm 2022 và tăng hơn 2,5 lần so với cuối năm 2018.

Thực tế, hầu hết các hợp đồng bảo hiểm lớn của khối bảo hiểm phi nhân thọ đều có bóng dáng của các nhà môi giới bảo hiểm lớn. Hiện các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ đang tích cực hợp tác với nhiều công ty môi giới bảo hiểm uy tín trong nước và nước ngoài như Aon, Marsh, JLT, Grass Savoye, Ginet… Các công ty môi giới này vừa là người hỗ trợ kinh nghiệm và chuyên môn cho doanh nghiệp bảo hiểm, vừa là người mở rộng thị trường; đồng thời, giúp các doanh nghiệp bảo hiểm dần tiếp cận với những chuẩn mực quốc tế và giới thiệu những ý tưởng sản phẩm mới. Theo số liệu của Bộ Tài chính, năm 2025, tổng số phí bảo hiểm thu xếp qua môi giới bảo hiểm ước đạt 19.555 tỷ đồng. Tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2022 - 2025 đạt khoảng 13,64%.

Số lượng công ty môi giới bảo hiểm tăng theo cấp số nhân trong vài năm qua xuất phát từ thay đổi về hành lang pháp lý. Cụ thể, ngày 1/11/2019, Chính phủ đã ban hành Nghị định 80/2019/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 73/2016/NĐ-CP hướng dẫn Luật Kinh doanh bảo hiểm và Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi; trong đó, bổ sung quy định về dịch vụ phụ trợ bảo hiểm. Bên cạnh đó, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm vừa được Quốc hội thông qua cũng bỏ một số quy định về điều kiện cấp giấy phép thành lập và hoạt động của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm nhằm thực hiện Nghị quyết số 198/2025/QH15 về cắt giảm và đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh cho doanh nghiệp.

Cùng với đó, ngành cũng nỗ lực đổi mới để lấy lại niềm tin của khách hàng. Hiện các doanh nghiệp trong ngành đang tiếp tục tái cấu trúc sản phẩm, đẩy mạnh số hóa, nâng cao chất lượng dịch vụ nói chung và chất lượng tư vấn nói riêng để lấy lại hình ảnh tốt đẹp vốn có của thị trường bảo hiểm trong mắt khách hàng. Các doanh nghiệp bảo hiểm cả nhân thọ và phi nhân thọ đều tích cực tập trung vào các chiến lược dài hạn như chuyển đổi số; lấy khách hàng làm trung tâm để phục vụ, tăng cường đào tạo đội ngũ cán bộ, đại lý; nâng cao tuyên truyền nhận thức về bảo hiểm… nhằm hướng tới một ngành bảo hiểm tăng trưởng mạnh, hiệu quả và bền vững, ông Bùi Gia Anh, Tổng thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam nhấn mạnh.

Mài giũa “viên ngọc thô”

Dù ghi nhận những bước tiến dài về mặt số lượng và khung khổ pháp lý, nhưng nếu đặt trong hệ quy chiếu với các thị trường tài chính phát triển, vai trò của khối môi giới bảo hiểm tại Việt Nam vẫn như một “viên ngọc thô” chưa được mài giũa đúng tầm. Tại các thị trường phát triển như Mỹ, Anh hay Singapore, môi giới bảo hiểm là kênh phân phối thống trị, chiếm từ 50% đến 80% doanh thu phí bảo hiểm, đặc biệt là trong mảng bảo hiểm doanh nghiệp và các rủi ro phức tạp. Khối môi giới dù tăng trưởng về số lượng nhưng mới chỉ tập trung khai thác được “phần nổi của tảng băng” là các dự án có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) hoặc các hợp đồng phi nhân thọ quy mô lớn. Khoảng trống ở phân khúc khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) và các sản phẩm cá nhân chuyên biệt vẫn đang bị bỏ ngỏ.

Bên cạnh đó, hoạt động môi giới bảo hiểm, cũng như đại lý bảo hiểm từng bị cơ quan quản lý thị trường đánh giá còn nghiệp dư, chất lượng sản phẩm, dịch vụ chưa cao, ứng dụng thành tựu công nghệ chưa nhiều. Chưa kể, việc cạnh tranh thông qua hạ phí bảo hiểm trong nhóm này cũng dẫn đến giảm chất lượng dịch vụ khách hàng... Nếu những hạn chế này sớm được cải thiện, dư địa tăng trưởng của khối doanh nghiệp bảo hiểm còn rất rộng lớn.

Dưới góc nhìn chuyên gia, sự “khiêm tốn” hiện tại chính là dư địa khổng lồ cho tương lai. Cơ quan quản lý cần thiết lập một bộ tiêu chuẩn hành nghề tách bạch rõ ràng vai trò của môi giới (đại diện khách hàng) và đại lý (đại diện hãng), giúp thanh lọc các đơn vị yếu kém, xây dựng một cộng đồng môi giới uy tín và chuyên nghiệp ngay từ gốc. Công nghệ chính là “vũ khí” để môi giới hoạt động trên mặt trận tư vấn, thay vì phương thức làm việc thủ công, các doanh nghiệp môi giới phải tiên phong ứng dụng các nền tảng so sánh dữ liệu thực tế và ứng dụng AI trong đánh giá rủi ro, giúp khách hàng có cái nhìn khách quan nhất. Khối môi giới cần chấm dứt cuộc đua hạ phí để thu hút khách hàng, bởi giá trị của một nhà môi giới thực chất nằm ở khả năng thiết kế giải pháp bảo vệ tối ưu và sự đồng hành pháp lý chặt chẽ khi xảy ra sự kiện bảo hiểm. Đây là cách duy nhất để khẳng định vị thế là “người bảo vệ” quyền lợi khách hàng.

Khánh Tiên