'Mọi người nói tôi điên khi nghỉ việc biên chế để mở homestay'

Từ cán bộ ủy ban thành chủ homestay vùng cao Bỏ lại công việc biên chế sau gần 20 năm, anh Bùi Văn Khánh chọn bắt đầu một hành trình mới với homestay và du lịch cộng đồng.

"Bạn bè, hàng xóm, ngay cả bố mẹ cũng bảo tôi điên rồ khi bỏ việc công việc ổn định để mở homestay", anh Bùi Văn Khánh, 42 tuổi, ngụ xóm Bắc Thung, xã Vân Sơn, tỉnh Phú Thọ, kể với Tri Thức - Znews về những ngày đầu làm du lịch cộng đồng.

Năm 2024, sau hơn 19 năm làm cán bộ công tác tại địa phương, anh Khánh quyết định xin nghỉ việc theo nguyện vọng cá nhân. Công việc nhà nước ổn định, quen thuộc, nhưng anh chọn rẽ sang một hướng hoàn toàn khác: cải tạo nhà sàn của gia đình thành homestay, đón khách về trải nghiệm đời sống vùng cao.

Người đầu tiên làm homestay ở Bắc Thung

Ở Bắc Thung, nhà sàn, ruộng nương, bếp lửa, món ăn dân dã và nhịp sống vùng cao vốn là một phần quen thuộc trong đời sống người dân. Nhưng trong mắt anh Khánh, những điều ấy hoàn toàn có thể trở thành chất liệu để làm du lịch cộng đồng, nếu có người đủ dũng cảm bắt đầu.

Cơ sở lưu trú tổ chức các hoạt động nhảy sạp, đốt lửa trại... để du khách trải nghiệm văn hóa vùng miền.

Thời điểm đó, du lịch cộng đồng vẫn là khái niệm mới với người dân trong xóm. Phần lớn các hộ còn dè dặt, chưa biết bắt đầu từ đâu, đầu tư thế nào và liệu có khách hay không.

"Tôi thấy nếu không ai làm trước thì rất khó để bà con tin. Vậy nên tôi xin làm trước", anh kể.

Từ suy nghĩ ấy, anh Khánh trở thành người đầu tiên trong xóm cải tạo nhà sàn của gia đình thành homestay. Với anh, đây không phải quyết định bốc đồng, mà xuất phát từ niềm tin vào tiềm năng của quê hương.

Nhưng bắt tay vào làm, anh mới thấy mọi thứ không đơn giản. Trở ngại đầu tiên đến từ chính gia đình. Bố mẹ anh ban đầu không đồng ý, bởi nhà sàn không chỉ là nơi ở mà còn là không gian thờ cúng tổ tiên, gắn với nếp sinh hoạt của nhiều thế hệ. Việc mở cửa đón người lạ đến ăn, nghỉ và sinh hoạt trong nhà vì thế khiến người thân không khỏi lo lắng.

Bên ngoài gia đình, những ánh nhìn hoài nghi cũng không ít. Nhiều người cho rằng Bắc Thung còn xa trung tâm, đường sá trước đây khó đi, dịch vụ hạn chế, khó trở thành nơi hút khách. Với một vùng chưa quen làm du lịch, việc mở homestay bị xem là lựa chọn nhiều rủi ro.

Việc cải tạo nhà sàn cũng là một thử thách. Không có kiến trúc sư thiết kế, phần lớn hạng mục đều do anh Khánh tự tính toán, tự làm rồi tự điều chỉnh. Có những chi tiết khi hoàn thiện chưa đúng như hình dung ban đầu, buộc anh vừa vận hành, vừa rút kinh nghiệm để không gian phù hợp hơn với việc đón khách.

Chân dung anh Bùi Văn Khánh, chủ homestay đầu tiên ở xóm Bắc Thung, xã Vân Sơn, tỉnh Phú Thọ.

Dù vậy, anh vẫn tin sự yên tĩnh, mộc mạc cùng những giá trị văn hóa còn nguyên vẹn mới là lợi thế khác biệt của Bắc Thung. Thay vì xây mới hay làm dịch vụ theo hướng cầu kỳ, anh chọn bắt đầu từ những gì gia đình đang có.

Từ ngôi nhà sàn cũ, anh cải tạo từng hạng mục, lắp rèm, mua chăn đệm và sắp xếp lại không gian lưu trú. Homestay chính thức đón khách từ ngày 28/5/2024 theo mô hình sàn ngủ cộng đồng, sức chứa khoảng 25 người. Khi lượng khách tăng dần, anh tiếp tục mở rộng thêm một sàn nhỏ.

Phòng cộng đồng tại homestay của anh Khánh.

Chưa bao giờ nản

Năm đầu tiên làm homestay, lượng khách đến Bắc Thung rất ít. Thời điểm ấy, mô hình gần như chưa được quảng bá rộng rãi. Du khách chưa biết đến điểm đến này, còn người dân trong vùng vẫn quan sát xem người tiên phong có làm được hay không.

Niềm tin dần có cơ sở khi một số công ty du lịch đưa khách nước ngoài về Bắc Thung trải nghiệm đời sống nông nghiệp như đi cày, đi cấy, trồng ngô. Sau chuyến trải nghiệm, nhiều du khách bày tỏ sự thích thú với vẻ nguyên sơ của bản làng và khuyên anh giữ lại những gì tự nhiên nhất.

Đặc biệt, hè năm nay, câu chuyện “Bí thư xứ Mường” Nguyễn Duy Tư quay video giới thiệu du lịch cộng đồng ở Bắc Thung được lan tỏa trên mạng xã hội và truyền thông, giúp điểm đến được nhiều người biết tới. Nhờ đó, lượng khách tìm đến homestay của anh Khánh tăng rõ rệt. Theo anh, cơ sở hiện gần như ngày nào cũng có khách, có thời điểm kín lịch, riêng lượng khách Việt tăng khoảng 70% so với cùng kỳ năm ngoái.

Khách Tây trải nghiệm các hoạt động thường ngày khi lưu trú tại homestay.

Trong quá trình hoàn thiện cơ sở vật chất, gia đình cũng nhận được sự hỗ trợ vật chất từ địa phương và ngành văn hóa, gồm chăn, đệm, tủ lạnh...

Không chỉ cung cấp chỗ nghỉ, homestay còn phục vụ các món ăn dân dã của địa phương như gà, chả lá bưởi, ốc đá, da trâu nấu môn theo mùa. Anh Khánh nói không cố làm những món cầu kỳ, mà muốn giữ hương vị vốn có của vùng cao.

"Mình có gì thì làm cái đó, mùa nào thức nấy", anh chia sẻ.

Về lâu dài, anh mong Bắc Thung có thêm nhiều trải nghiệm để giữ chân du khách, từ săn mây, đi chợ phiên, tham quan hang động đến khôi phục một số nghề truyền thống.

Anh cũng muốn kết nối du lịch với nông sản địa phương như rau su su, gà bản địa, ớt, lạc, giúp người dân có thêm đầu ra cho sản vật quê nhà.

Sau 2 năm làm homestay, thu nhập chưa quá cao, nhưng anh thấy công việc hiện tại ổn định và phù hợp hơn với điều mình muốn làm. Điều khiến anh vui nhất là sau mô hình của mình, địa phương đã có thêm hộ khác bắt đầu làm du lịch.

"Nếu mình không làm trước, sau này có thể người khác đến làm, còn người dân địa phương lại trở thành người làm thuê trên chính đất của mình", anh nói.