Món ăn nào từng được gọi là 'bánh nghèo' ở Hàn Quốc?

Tác giả: Youngha Joo / NXB Tổng hợp TP.HCM

Lịch sử Hàn Quốc trên bàn ăn

Cuốn sách của tác giả Youngha Joo không chỉ mang đến những kiến thức lịch sử giá trị mà còn giúp độc giả hiểu thêm nguồn gốc ra đời của nhiều món ăn độc đáo trong nền văn hóa ẩm thực xứ Kim Chi.

Món ăn nào từng được gọi là ‘bánh nghèo’ ở Hàn Quốc?

Bánh bột chiên Hàn Quốc từng được gọi là “bánh nghèo”, gắn với cuộc sống của người lao động Hàn Quốc và phổ biến tại các quán vỉa hè trong những ngày đông giá rét.

Trong thời thuộc địa của Nhật Bản, bánh bột chiên là một trong những thực đơn được nhiều người ưa chuộng ở các quán vỉa hè. Theo chuyên mục báo dài kỳ Gyongseong sau nửa đêm trên Nhật báo Đông Á ra ngày 3 tháng 7 năm 1926 có đăng: "Tầm khoảng hơn 1 giờ 30 phút, chuyến tàu đêm đang chạy thì đụng phải một cụ già từ phía sau.

Cụ già có tên là Cho Seong Nyeo 61 tuổi. Sau khi trở thành góa phụ, bà cùng con trai tên là Chong Seong Ryul (44 tuổi) và con dâu bán quán rượu, mùa đông thì bán bánh bột chiên, còn mùa hè thì bán hủ tíu mì suốt 30 năm ở gần nhà để làm kế sinh nhai.

Vào thời điểm đó, nếu như không có thu nhập gì ổn định thì người vợ của các gia đình khó khăn thường mở quán vỉa hè để kiếm sống. Đặc biệt là vào mùa đông khắc nghiệt, họ thường làm và bán bánh bột chiên. Vào những ngày lạnh giá, trên những con đường ở đô thị, những cái bánh bột chiên nóng hổi mà có thể mua và ăn ngay được rất nhiều người dân ưa chuộng".

Bánh bột chiên - bánh của người nghèo

Ngọn nguồn của chữ bánh bột chiên có thể được biết qua bài viết Bing Cha Tteok của Bang Jong Hyeon (1905 - 1952), học giả quốc ngữ hoạt động vào thời kỳ thuộc địa và ngay sau giải phóng. Bing Cha Tteok của Bang Jong Hyeon được xuất bản sau khi ông qua đời và được đăng trên cuốn Tập hợp một số vấn đề về quốc ngữ, vì thế mà không xác định rõ được viết chính xác vào thời điểm nào. Trong Bing Cha Tteok, ông đã mô tả về sự thịnh hành của bánh bột chiên vào giai đoạn sau giải phóng, cùng với đó ông đã giới thiệu về nhiều cách gọi của bánh bột chiên đương thời:

Món bánh bột chiên, tên tiếng Hàn là Bin Dae Tteok, là món ăn phổ biến trong tầng lớp lao động ở Hàn Quốc vào thế kỷ 20. Ảnh: Maangchi.

“Sau giải phóng, món ăn mà đột nhiên nhiều một cách đặc biệt - có lẽ không có món nào sánh bằng bánh bột chiên. Một món rất khó để tìm và mua được ở các quán vỉa hè trước đây, nhưng sau giải phóng, nó thịnh hành đến mức, gần như không đâu là không có mặt của loại bánh này.

Ban đầu, ở những ngõ hẻm lâu lâu mới thấy 3 chữ được ghi trên tờ giấy nhỏ ‘Bánh bột chiên’ chứ không được ghi lên một tấm bảng hiệu nữa, dần dần về sau, không biết có phải do được sự đón nhận mọi người (thường dân) hay không mà nó đã vượt ra khỏi những con hẻm nhỏ đến những con đường lớn và có cả bảng hiệu hẳn hoi.

Ở đây cái tôi muốn nói đến không phải mùi vị riêng biệt nóng giòn của riêng bánh bột chiên, tôi chỉ đơn giản muốn đề cập đến một vài điều xung quanh cái tên của loại bánh này. ‘Bin Dae Tteok’ là cái tên thường gọi, ngoài ra còn có rất nhiều các tên gọi khác như ‘Bin Chae Tteok’, ‘Bin Ja Tteok’, ‘Bin Dae Tteok’, ‘Ji Jeom’, ‘Ji Jim’. ‘Bu Chim Kae’, ‘Mun Joo’, ‘Nok Tu Tteok’...”.

[...]

Cuốn sách Phương pháp chế biến món ăn kiểu mới độc nhất vô nhị Triều Tiên do Lee Yong Gi đã viết [...]: “Bánh này có tên là bánh Bin Ja, có nghĩa là bánh của người nghèo, loại bánh Bin Ja cũng là một loại bánh được dùng trong lễ cúng của đất nước, có nhiều khi thay nguyên liệu bột mì sử dụng trong các loại bánh xèo”.

Nếu như nói “Bánh bột chiên là món bánh chỉ có người nghèo mới ăn thì cũng được, nhưng cũng có người cho rằng các loại bánh xèo được làm bằng đậu xanh thay vì bằng bột mì đãi ở các buổi họp mặt trong cung dưới triều đại Joseon cũng là chỉ loại bánh này”.

Trên thực tế, những loại bánh bột chiên là Lee Yong Gi đưa ra, nhân của nó ngoài hành và rau cần thì còn cần có bắp cải trắng xắt dọc, cũng có khi có cả thịt bò, thịt lợn thái nhỏ nêm gia vị vào xào sơ qua rồi nêm các loại nấm, rau, hải sâm, bào ngư. Với bằng chừng ấy nguyên liệu thì không thể gọi là bánh Bin Ja Tteok (bánh nghèo) mà nên gọi là Bin Dae Tteok (bánh lớn, bánh giàu).

[...]

Bin Dae Tteok là món chiên có hình dạng giống bánh xèo. Vào cuối triều đại Joseon (1392-1910) ở trong cung người ta dùng dầu mè, nhưng vì người dân nghèo khó tìm mua được dầu. Đến cuối thế kỷ XIX khi người Trung Quốc vào sống nhiều ở Seoul, họ đã mang theo cách lấy mỡ từ lợn. Đương nhiên mỡ lợn có mùi khó chịu nên không hấp dẫn lắm, nhưng việc bánh Bin Dae Tteok được chiên ngập trong mỡ lợn thì cũng có thể coi đây là một món ăn có thịt.