Moskva cấm xuất khẩu nhiên liệu máy bay khi Ukraine gia tăng tấn công cơ sở lọc dầu của Nga

Tiếp nhiên liệu cho máy bay. Ảnh minh họa: Ngọc Quang/TTXVN

Hãng tin Bloomberg (Mỹ) ngày 1/6 cho biết cùng ngày, chính phủ Liên bang Nga thông báo hoạt động xuất khẩu nhiên liệu hàng không, hay nhiên liệu máy bay phản lực (jet fuel), sẽ bị đình chỉ trong vòng 5 tháng nhằm ổn định thị trường nhiên liệu nội địa. Các lô hàng được cung cấp theo các thỏa thuận liên chính phủ sẽ được miễn trừ khỏi lệnh hạn chế này.

Trong một tuyên bố đưa ra, chính phủ Liên bang Nga cho biết: “Quyết định này nhằm bảo đảm tình hình ổn định trên thị trường nhiên liệu trong nước”.

Thiệt hại tại các nhà máy lọc dầu làm dấy lên lo ngại về nguồn cung

Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 1/6, lệnh cấm xuất khẩu nêu trên được đưa ra trong bối cảnh ngành lọc dầu của Liên bang Nga đang phải đối mặt với hậu quả từ hàng loạt cuộc tấn công tầm xa bằng thiết bị bay không người lái (UAV) của Ukraine nhằm vào các cơ sở chế biến dầu trên khắp Liên bang Nga.

Các nhà máy lọc dầu lớn tại Ryazan, Moskva, Kirishi và Nizhny Novgorod đã bị tấn công trong những tuần gần đây. Tổng cộng, các cơ sở này chiếm một phần đáng kể trong sản lượng dầu diesel và xăng của Liên bang Nga.

Những thiệt hại này đã buộc Phó Thủ tướng Liên bang Nga Alexander Novak phải tổ chức các cuộc thảo luận khẩn cấp với các công ty dầu khí hàng đầu để đánh giá các biện pháp bổ sung nhằm bảo đảm nguồn cung nhiên liệu trong nước.

Liên bang Nga trước đó đã cấm xuất khẩu xăng từ ngày 1/4. Biện pháp này dự kiến sẽ được duy trì ít nhất đến hết tháng 7.

Các biện pháp hạn chế nhiên liệu tiếp tục được mở rộng

Moskva nhiều lần áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu nhiên liệu nhằm ngăn chặn tình trạng thiếu hụt và duy trì sự ổn định của thị trường trong nước.

Trong khi trước đây chính quyền có thể dựa vào lượng nhiên liệu dự trữ để bù đắp các gián đoạn cục bộ, nhưng những thiệt hại liên tiếp đối với cơ sở hạ tầng lọc dầu hiện đang tạo thêm áp lực đáng kể lên toàn ngành.

Công tác sửa chữa tại các cơ sở bị hư hại có thể kéo dài nhiều tháng do các lệnh trừng phạt làm hạn chế khả năng tiếp cận các thiết bị chuyên dụng từ nước ngoài cần thiết cho hoạt động của các nhà máy lọc dầu.

Các nhà phân tích ước tính công suất lọc dầu trung bình của Liên bang Nga đã giảm xuống còn 4,69 triệu thùng/ngày trong tháng 4, mức thấp nhất trong hơn 16 năm qua.

Những gián đoạn này cũng tạo ra thách thức đối với ngân sách nhà nước Liên bang Nga, bởi doanh thu từ dầu khí chiếm khoảng một phần tư nguồn thu ngân sách của chính phủ.

Nhu cầu nhiên liệu theo mùa thường tăng lên trong giai đoạn nghỉ lễ, càng làm gia tăng áp lực đối với nguồn cung.

Một cơ cở tại vùng Belgorod của Nga trở thành mục tiêu bị tấn công. Ảnh: Bộ Tình trạng Khẩn cấp Nga

Nguồn cung nhiên liệu máy bay phản lực tiếp tục chịu sức ép mới

Động thái của Liên bang Nga diễn ra trong bối cảnh thị trường nhiên liệu máy bay phản lực toàn cầu đang thắt chặt hơn sau cuộc xung đột liên quan đến Iran, khi chiến sự làm gián đoạn các tuyến vận chuyển nhiên liệu qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng thường đảm nhận khoảng một phần tư hoạt động thương mại nhiên liệu hàng không của thế giới.

Ở thời điểm căng thẳng nhất của cuộc xung đột, giá nhiên liệu máy bay phản lực tại châu Âu đã vượt 200 USD/thùng, trong khi lượng tồn kho tại cả châu Âu và châu Á tiếp tục suy giảm.

Tình trạng thiếu hụt nguồn cung đã làm tăng chi phí hoạt động của các hãng hàng không trên toàn thế giới và làm dấy lên lo ngại về khả năng bảo đảm nhiên liệu trước mùa du lịch hè cao điểm, buộc các chính phủ và doanh nghiệp trong ngành phải theo dõi chặt chẽ mức dự trữ và tìm kiếm thêm nguồn nhập khẩu.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã cảnh báo rằng châu Âu vẫn dễ bị tổn thương trước các cú sốc nguồn cung mới sau khi lượng nhiên liệu máy bay phản lực từ Trung Đông vận chuyển tới khu vực này giảm từ khoảng 330.000 thùng/ngày trong tháng 3 xuống chỉ còn 60.000 thùng/ngày trong tháng 4.

Tàu thuyền ở eo biển Hormuz, gần thành phố cảng Bandar Abbas, Iran. Ảnh: The Guardian/TTXVN

Mặc dù các lô hàng từ Mỹ, Ấn Độ và châu Phi đã giúp bù đắp một phần thiếu hụt, cơ quan này cảnh báo rằng nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung kéo dài, thị trường có thể tiếp tục bị thắt chặt hơn nữa và gây thêm áp lực lên chi phí vận hành của các hãng hàng không.

Lệnh cấm xuất khẩu của Liên bang Nga có thể làm gia tăng những lo ngại đó bằng cách loại bỏ thêm một nguồn cung nhiên liệu máy bay phản lực khỏi thị trường quốc tế.

Mặc dù xuất khẩu nhiên liệu hàng không của Liên bang Nga chỉ chiếm một tỷ trọng tương đối nhỏ trong thương mại toàn cầu so với các nhà cung cấp tại khu vực Vùng Vịnh, các hạn chế mới có thể làm giảm thêm lượng hàng hóa giao ngay sẵn có trên thị trường và khiến các khu vực phụ thuộc vào nhập khẩu, đặc biệt là châu Âu, gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tái bổ sung kho dự trữ trong mùa du lịch hè cao điểm.