Một năm thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW: Kinh tế tư nhân kỳ vọng cải cách đột phá

Trong 4 tháng đầu năm 2026, cả nước tiếp tục có thêm hơn 119.400 DN gia nhập thị trường, tăng 33% so với cùng kỳ năm 2025. Ảnh: ST

Khơi thông niềm tin, tạo khí thế mới cho kinh tế tư nhân

Sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển KTTN (Nghị quyết 68), những chuyển động tích cực của môi trường đầu tư kinh doanh đang dần hiện rõ, đặc biệt ở sự cải thiện niềm tin và tâm thế phát triển của khu vực KTTN. Theo TS. Lê Duy Bình - Giám đốc Economica Việt Nam, thành tựu lớn nhất sau một năm triển khai Nghị quyết 68 chính là việc “đánh thức niềm tin” của khu vực KTTN. Khi niềm tin được củng cố, các nguồn lực như vốn, lao động, công nghệ và sáng kiến kinh doanh mới bắt đầu vận động mạnh mẽ hơn.

Những chuyển động này được phản ánh rõ qua bức tranh doanh nghiệp (DN). Năm 2025, cả nước có 297.500 DN gia nhập thị trường, tăng đột biến gần 28% so với năm trước, gấp 1,3 lần số DN rút lui khỏi thị trường. Trong 4 tháng đầu năm 2026, cả nước tiếp tục có thêm hơn 119.400 DN gia nhập thị trường, tăng 33% so với cùng kỳ năm 2025. “Những con số trên cho thấy tinh thần khởi sự kinh doanh đã được thúc đẩy mạnh mẽ từ việc thực thi Nghị quyết 68” - ông Bình nhận định.

Không chỉ gia tăng về số lượng, khu vực KTTN cũng cho thấy sự thay đổi tích cực về tâm thế phát triển. Báo cáo KTTN Việt Nam 2025 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) mới công bố cho biết có tới 85,7% DN khẳng định sẽ duy trì hoặc mở rộng quy mô hoạt động trong thời gian tới. Nhiều DN đã chủ động đầu tư vào chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đổi mới công nghệ để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Từ góc độ DN, ông Phạm Trung Kiên - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Văn phòng phẩm Hồng Hà - đánh giá, tinh thần cải cách được mở ra từ Nghị quyết 68 đang tạo nên khí thế mới trong cộng đồng DN. Theo ông Kiên, DN Việt Nam hiện không chỉ thể hiện rõ khát vọng làm giàu mà còn ngày càng ý thức sâu sắc hơn vai trò và trách nhiệm của mình trong phát triển kinh tế đất nước. Việc được Đảng và Nhà nước đặt ở vị trí trung tâm của phát triển kinh tế đã tạo thêm động lực, niềm tự hào và cảm hứng cống hiến cho giới DN, doanh nhân.

Cùng với sự chuyển động trong cộng đồng DN, quá trình thể chế hóa tinh thần Nghị quyết 68 cũng được thúc đẩy nhanh hơn. Ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký VCCI - cho biết, nhiều cơ chế mới đã được triển khai như ưu tiên DN nhỏ và vừa tham gia các gói thầu quy mô nhỏ; bố trí quỹ đất trong khu công nghiệp cho DN nhỏ thuê với giá ưu đãi; sửa đổi các quy định liên quan tới đầu tư, quy hoạch và đấu thầu theo hướng tháo gỡ điểm nghẽn.

Theo ông Tuấn, điều quan trọng hơn cả là Nghị quyết 68 đã tạo ra sự thay đổi khá rõ trong tư duy lập pháp và điều hành. Tinh thần chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, từ tư duy “xin - cho” sang tư duy phục vụ đang từng bước được cụ thể hóa trong thực tiễn.

Đẩy mạnh gỡ điểm nghẽn để kinh tế tư nhân bứt phá

Dù môi trường đầu tư kinh doanh đã có nhiều cải thiện sau một năm triển khai Nghị quyết 68, song để khu vực KTTN thực sự bứt phá, nhiều điểm nghẽn cố hữu vẫn cần tiếp tục được tháo gỡ quyết liệt hơn.

Ông Nguyễn Cao Sơn - Chủ tịch Hội Doanh nhân tỉnh Phú Thọ - cho biết, nhiều DN hiện nay không ngại khó, không ngại cạnh tranh, nhưng lại rất lo ngại sự phức tạp, chồng chéo và thiếu ổn định của thủ tục hành chính. Theo ông Sơn, chi phí tuân thủ hiện không chỉ là tiền bạc mà còn là thời gian, cơ hội kinh doanh và nguồn lực quản trị. Thực tế, không ít DN vẫn phải đi lại nhiều lần, giải trình lặp lại hoặc chờ đợi kéo dài giữa các khâu xử lý hồ sơ. Tình trạng nộp hồ sơ trực tuyến nhưng vẫn phải in, nộp bản giấy, quy trình xử lý còn thủ công và thiếu cơ chế theo dõi tiến độ vẫn diễn ra khá phổ biến.

Cùng chung góc nhìn, TS. Nguyễn Quốc Việt - chuyên gia chính sách công, Đại học Quốc gia Hà Nội - cho rằng, yếu tố làm xói mòn niềm tin của DN không hẳn xuất phát từ khó khăn thị trường, mà chủ yếu đến từ cảm giác bất định do các can thiệp hành chính và thay đổi chính sách khó lường. Theo ông Việt, khi môi trường pháp lý thiếu ổn định và khả năng dự báo thấp, DN sẽ không còn cảm giác an toàn để xây dựng chiến lược đầu tư dài hạn.

Thực tế cho thấy không ít DN và người dân đang có xu hướng dịch chuyển dòng tiền sang các tài sản phòng thủ thay vì đầu tư vào sản xuất kinh doanh. “Điều quan trọng nhất không nằm ở số lượng nghị quyết được ban hành, mà là mức độ cải thiện thực chất của môi trường kinh doanh và niềm tin của DN” - ông Việt nhấn mạnh.

Khảo sát mới công bố của VCCI cũng cho thấy nhiều điểm nghẽn của môi trường đầu tư vẫn tồn tại dai dẳng. Về tính minh bạch và khả năng dự báo chính sách, chỉ khoảng 6 - 8% DN cho biết có thể thường xuyên dự đoán được các thay đổi chính sách; trong khi tới 52% DN phải dựa vào mạng xã hội để nắm bắt các dự thảo văn bản. Đáng chú ý, có 26% DN phản ánh phát sinh chi phí không chính thức khi xin giấy phép kinh doanh - mức cao gấp gần 3 lần trung bình của khu vực.

Trước những rào cản vẫn hiện hữu, các chuyên gia cho rằng để KTTN thực sự trở thành động lực tăng trưởng quan trọng, cải cách cần đi sâu hơn vào khâu thực thi. Chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Đình Cung đề xuất tiếp tục cắt giảm mạnh các điều kiện kinh doanh không còn phù hợp, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng thực chất hơn, giảm thanh tra, kiểm tra chồng chéo; đồng thời chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” nhằm giảm gánh nặng thủ tục cho DN. Cùng với đó, cần xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo cao để khuyến khích DN đầu tư dài hạn vào sản xuất, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đại diện cộng đồng DN, ông Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch VCCI nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết hiện nay là giảm mạnh chi phí thể chế cho DN. Theo đó, các cơ quan quản lý cần rà soát toàn diện các điểm nghẽn pháp lý theo chuỗi hoạt động kinh doanh, từ đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, phòng cháy chữa cháy, tín dụng, thuế, hải quan đến xuất nhập khẩu; đồng thời lập danh mục những thủ tục, giấy phép con gây chậm trễ lớn nhất để có cơ chế xử lý trong thời hạn cụ thể.

Bên cạnh đó, cần chuyển mạnh sang mô hình chính quyền phục vụ DN trên nền tảng số với nguyên tắc “một cửa - một lần - một người chịu trách nhiệm”. DN cần được theo dõi hồ sơ theo thời gian thực, biết rõ hồ sơ đang ở đâu, ai đang xử lý và thời hạn hoàn thành là bao lâu. Đây được xem là giải pháp thiết thực để giảm chi phí tuân thủ, hạn chế tình trạng đùn đẩy trách nhiệm và củng cố niềm tin cho DN đầu tư dài hạn.

“Vấn đề không chỉ là hỗ trợ DN tư nhân, mà là thiết kế lại môi trường phát triển để DN tư nhân có thể lớn lên, đổi mới, đầu tư dài hạn và tham gia vào các nhiệm vụ chiến lược của quốc gia. Khi thể chế thông thoáng hơn, vốn được khơi thông hơn, đất đai và hạ tầng được tiếp cận minh bạch hơn, KTTN sẽ có điều kiện trở thành lực lượng dẫn dắt đổi mới mô hình tăng trưởng của đất nước” - ông Hùng nhấn mạnh./.