Một quốc gia 'âm thầm' tăng xuất khẩu sầu riêng vào Trung Quốc

Mới đây, Bản tin thị trường nông, lâm, thủy sản của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) dẫn thông tin từ Hiệp hội Xuất khẩu sầu riêng Philippines cho biết diện tích trồng sầu riêng của nước này đạt khoảng 15.000 ha, sản lượng dự kiến đạt 150.000 tấn trong niên vụ 2026-2027. Trong đó, khoảng 40-50% sản lượng sầu riêng nước này có tiềm năng xuất khẩu.

Philippines tăng tốc xuất khẩu, Thái Lan ra dự thảo đặc biệt với sầu riêng

Trung Quốc là thị trường xuất khẩu sầu riêng truyền thống của Philippines, chiếm khoảng 90% tổng lượng hàng xuất khẩu. Tuy nhiên, sầu riêng của nước này chỉ chiếm chưa đến 1% thị phần tại Trung Quốc, vì vậy sản phẩm được kỳ vọng còn nhiều dư địa tại thị trường Trung Quốc.

Theo Hiệp hội Xuất khẩu sầu riêng Philippines, Thái Lan chiếm lĩnh thị trường sầu riêng Trung Quốc với giống Monthong, Việt Nam cũng cung cấp Monthong và Malaysia đã xây dựng thành công giống sầu riêng Musang King, do đó quốc gia Đông Nam Á này đang lên kế hoạch phát triển giống sầu riêng Golden Puyat.

Ngoài Trung Quốc, các nhà xuất khẩu sầu riêng Philippines cũng hướng đến các thị trường Singapore và Nhật Bản, đồng thời đang tìm kiếm, mở rộng xuất khẩu sang thị trường Canada, châu Âu, Trung Đông, Mỹ...

Trong lần đầu tiên tham gia triển lãm Asia Fruit Logistica, ngành sầu riêng Philippines cũng thu hút được các khách hàng từ Đức, Canada, Australia, New Zealand, Trung Đông và Mỹ.

Tuy nhiên, việc mở rộng sang các thị trường này lại mang đến một thách thức khác nằm ở khâu hậu cần. Hầu hết sầu riêng của Philippines được trồng ở Mindanao, nơi các nhà xuất khẩu phải đối mặt với tuyến đường phức tạp hơn từ các khu vực sản xuất đến thị trường quốc tế.

Còn tại Thái Lan, quốc gia xuất khẩu sầu riêng hàng đầu sang Trung Quốc, đã tổ chức phiên điều trần công khai mới nhất đối với dự thảo Luật Sầu riêng vào ngày 7/9. Dự thảo luật này đã được thảo luận trong hơn 2 năm, với sự tham gia của nông dân, thương nhân và nhà xuất khẩu, tất cả đều đưa ra các đề xuất và phản đối của riêng mình, chủ yếu tập trung vào kế hoạch thành lập quỹ và thu thuế đối với sầu riêng xuất khẩu.

Sầu riêng được chuẩn bị để xuất khẩu sang Trung Quốc tại một cơ sở đóng gói ở Lang Suan, Thái Lan. Ảnh: Nikkei Asia.

Dự thảo Luật Sầu riêng gồm khoảng 8-9 chương và hơn 50 điều, bao gồm quản lý ngành công nghiệp sầu riêng, kiểm soát chất lượng và các biện pháp xử lý vi phạm.

Trong số các vấn đề này, các bên liên quan tại phiên điều trần đặc biệt lo ngại về việc thu hoạch và bán sầu riêng chưa chín, điều này có thể làm tổn hại đến chất lượng và danh tiếng của sầu riêng Thái Lan trên thị trường nước ngoài.

Đề xuất thành lập quỹ sầu riêng và áp thuế lên tới 2 baht/kg (0,06 USD/kg) đối với sầu riêng xuất khẩu, tăng từ đề xuất trước đó là 0,5-1 baht/kg (0,015-0,03 USD/kg), đã bị cả Hiệp hội Sầu riêng Thái Lan và Hiệp hội Thương nhân và Xuất khẩu Trái cây Thái Lan phản đối. Một container xuất khẩu sầu riêng tiêu chuẩn chứa khoảng 18.000 kg, vì vậy ngay cả mức thuế 1 baht/kg (0,03 USD/kg) cũng sẽ làm tăng thêm khoảng 18.000 baht/container (tương đương 540 USD/container).

Cả 2 Hiệp hội đều lo ngại rằng chi phí tăng thêm cuối cùng có thể được chuyển sang người nông dân thông qua giá mua thấp hơn. Họ lập luận rằng đạo luật nên tập trung vào việc nâng cao chất lượng, giải quyết các vấn đề cấu trúc và tăng cường khả năng cạnh tranh, chứ không phải làm tăng chi phí cho nông dân và doanh nghiệp.

Hiệp hội Sầu riêng Thái Lan đã đề xuất phân bổ phần lớn ngân sách của một quỹ chuyên dụng cho phát triển ngành công nghiệp - khoảng 20% dành cho nghiên cứu và phát triển, mở rộng thị trường, 30-40% hỗ trợ những người bị ảnh hưởng bởi thiên tai, và phần còn lại dành cho hỗ trợ xuất khẩu, quảng bá, tiếp thị và nghiên cứu các thách thức trong tương lai.

Ngoài ra, Hiệp hội đề xuất giới hạn chi phí quản lý quỹ ở mức 5% (giảm từ đề xuất ban đầu lên đến 20%) và sử dụng các cơ sở vật chất hiện có tại các văn phòng chính quyền địa phương, thay vì xây dựng các cơ sở mới, để dành nhiều ngân sách hơn cho phát triển ngành.

Ngành rau quả Việt Nam tăng trưởng tháng thứ 6 liên tiếp

Liên quan đến thị trường Việt Nam, Cục Hải quan cho biết trong tháng 8, xuất khẩu rau quả của Việt Nam ghi nhận mức cao kỷ lục nhờ nguồn cung nội địa dồi dào, nhu cầu từ thị trường quốc tế cao.

Cụ thể, xuất khẩu rau quả của Việt Nam ghi nhận tăng trưởng tháng thứ 6 liên tiếp, đạt 1,37 tỷ USD, tăng 28% so với tháng 7/2026 và tăng 45% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tính chung 8 tháng, tổng trị giá xuất khẩu rau quả của Việt Nam đạt trên 6,15 tỷ USD, tăng 28% so với cùng kỳ năm ngoái.

Riêng trong tháng 8, xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang thị trường Trung Quốc vượt 1 tỷ USD, tăng gần 37% so với tháng trước đó và tăng 57% so với cùng kỳ năm 2025.

Lũy kế 8 tháng, xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang thị trường tỷ dân đạt trên 3,87 tỷ USD, tăng 39% so với cùng kỳ năm ngoái, tỷ trọng chiếm gần 63%.

Bên cạnh thị trường truyền thống Trung Quốc, ngành hàng rau quả Việt Nam đã khai thác tốt các thị trường tiềm năng khác, bao gồm Mỹ (+18%), Hàn Quốc (+10%), Nhật Bản (+6%) và Hà Lan (+38%).

Cục Hải quan nhận định Triển vọng xuất khẩu rau quả của Việt Nam sẽ tiếp tục ghi nhận mức tăng khả quan. Tháng 9 và tháng 10 là thời điểm nguồn cung sầu riêng Tây Nguyên vào giai đoạn cuối vụ thu hoạch rộ. Lợi thế độc quyền cung cấp sầu riêng tươi cho thị trường Trung Quốc trong giai đoạn này giúp trị giá duy trì ở mức trên 1 tỷ USD/tháng.

Tháng 11 và tháng 12 là thời điểm nhu cầu hàng hóa phục vụ lễ Tết cuối năm tại Trung Quốc, Đông Bắc Á (Hàn Quốc, Nhật Bản) và các nước Âu - Mỹ tăng vọt. Bên cạnh đó, các mặt hàng chủ lực chuyển sang thanh long, dừa tươi, chanh leo, bưởi, xoài và các dòng rau quả chế biến (sấy, đông lạnh, đóng hộp) giúp bù đắp khi sầu riêng tươi hết chính vụ.

Tuy nhiên, ngành hàng rau quả cần lưu ý thời gian tới, Trung Quốc và các thị trường nhập khẩu tiếp tục siết chặt kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, mã số vùng trồng (PUC) và tiêu chuẩn đóng gói.