Một triệu công dân châu Âu kêu gọi EU đình chỉ thỏa thuận với Israel

Cờ Liên minh châu Âu tại Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN

Theo kênh Euronews ngày 15/4, một lời kêu gọi đình chỉ Hiệp định Hiệp hội EU - Israel, được thực hiện trong khuôn khổ cơ chế Sáng kiến công dân châu Âu (ECI), đã thu thập đủ một triệu chữ ký, qua đó kích hoạt quy trình buộc các thể chế EU phải xem xét và phản hồi chính thức.

Theo quy định của EU, Ủy ban châu Âu và Nghị viện châu Âu giờ đây có trách nhiệm đánh giá yêu cầu này. Các cơ quan chức năng tại từng quốc gia thành viên sẽ có ba tháng để xác minh chữ ký trước khi kiến nghị được chính thức trình lên cấp EU.

Bản kiến nghị do Liên minh Cánh tả châu Âu (ELA) cùng các tổ chức xã hội dân sự và phong trào ủng hộ Palestine khởi xướng. Nội dung kiến nghị cáo buộc Israel gây ra mức độ thương vong dân thường chưa từng có tiền lệ, dẫn đến sự cưỡng bức di dời quy mô lớn và phá hủy có hệ thống các bệnh viện cũng như cơ sở y tế tại Dải Gaza. Văn bản cũng cho rằng Israel đã vi phạm nhiều nghĩa vụ theo luật pháp quốc tế, đồng thời không thực hiện nghĩa vụ ngăn chặn hành vi diệt chủng theo yêu cầu của Tòa án Công lý Quốc tế.

Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh khu vực phía bắc Gaza vẫn hứng chịu các đợt không kích rải rác của Israel, bất chấp lệnh ngừng bắn với lực lượng Hamas có hiệu lực từ tháng 10/2025.

Theo cơ chế ECI, sau khi được xác nhận hợp lệ, Ủy ban châu Âu phải công bố lập trường về việc có thực hiện hành động hay không, đồng thời giải thích lý do trong trường hợp từ chối. Trong khi đó, Nghị viện châu Âu sẽ tổ chức phiên điều trần với các bên khởi xướng và có thể tiến hành thảo luận hoặc bỏ phiếu về một nghị quyết liên quan.

Giới quan sát cho rằng khả năng sáng kiến này dẫn đến thay đổi chính sách là khá thấp. Hiệp định Hiệp hội EU - Israel, có hiệu lực từ năm 2000, là nền tảng cho đối thoại chính trị và hợp tác kinh tế giữa hai bên. EU hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Israel, với tổng kim ngạch thương mại hàng hóa đạt 42,6 tỷ euro trong năm 2024.

Trước đó, vào tháng 9/2025, Chủ tịch Ursula von der Leyen từng đề xuất đình chỉ một phần thỏa thuận, viện dẫn tình trạng “nạn đói do con người gây ra” và nguy cơ làm suy yếu giải pháp hai nhà nước. Tuy nhiên, đề xuất này đã bị trì hoãn do bất đồng sâu sắc giữa các quốc gia thành viên.

Các nước như Đức, Hungary và Cộng hòa Séc được cho là đã phản đối động thái này, khiến EU không thể đạt được đa số đủ điều kiện để thông qua các biện pháp hạn chế thương mại. Theo các nguồn ngoại giao, lập trường thận trọng này tiếp tục được duy trì trong các cuộc họp gần đây, cho thấy tiến trình xem xét sáng kiến nhiều khả năng sẽ gặp trở ngại.