Mua bán rùa để 'phóng sinh' - dấu hiệu phạm luật!

Bỏ tiền mua rùa vỉa hè để phóng sinh không mang lại phước đức như lầm tưởng

Trong lúc di chuyển dọc tuyến đường Mai Chí Thọ, đoạn qua phường An Khánh (TP HCM), chúng tôi bắt gặp cảnh tượng một con rùa lớn bị đặt nằm thăng bằng trên một viên gạch ống dựng đứng ngay sát lề đường. Trong tư thế này, bốn chân của con rùa buông thõng, vùng vẫy bất lực giữa dòng người và xe cộ qua lại tấp nập.

lừa mang tên "đại phước"

Ngồi cùng "món hàng" đặc biệt là người đàn ông tên Thảo (quê Tây Ninh). Thấy chúng tôi, ông Thảo mời: "Rùa càng đước tự nhiên 100% tui mang từ quê lên. Mua nuôi cảnh hay phóng sinh đều đại phước". Người bán khẳng định đây chính là loài rùa răng, dài khoảng 30 cm, mai vòm đen bóng, nhận dạng qua đốm vàng trên đầu và hai mấu nhọn như "răng" ở hàm trên.

Hỏi giá, ông Thảo "hét": "Giá hữu nghị 3,5 triệu đồng. Mua phóng sinh, tui bớt tiền xăng". Mức giá này cao gấp nhiều lần thực tế, đánh vào tâm lý phóng sinh. Tuy nhiên, theo các chuyên gia bảo tồn, rùa răng là động vật hoang dã thuộc nhóm IIB theo pháp luật Việt Nam. Mọi hành vi săn bắt, tàng trữ, buôn bán không phép đều vi phạm, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Thực tế, câu chuyện của ông Thảo không hề cá biệt. Trước đó, Công an phường An Hội Đông (TP HCM) triệt phá nhóm trộm rùa tại chùa bán để "phóng sinh". Từ trình báo của nhà chùa, lực lượng chức năng đã bóc gỡ đường dây tiêu thụ.

Theo điều tra, trưa 7-1, lợi dụng vắng người, nhóm 4 đối tượng lẻn vào chùa trộm 9 con rùa. Kẻ cầm đầu khai nhận do thất nghiệp nên nảy sinh phạm tội. Từng làm phụ hồ nên biết rùa ở chùa dễ bắt và tiêu thụ dưới mác "rùa phóng sinh". Nhóm này thực hiện trót lọt nhiều vụ, lấy đi ít nhất 11 con rùa quý. Số rùa được bán cho cơ sở thu mua trên đường Cao Lỗ (phường Chánh Hưng, TP HCM) khoảng 6 triệu đồng rồi chia nhau.

Hình ảnh người đàn ông rao bán rùa trên đường Mai Chí Thọ (TP HCM)

Hình ảnh người đàn ông rao bán rùa trên đường Mai Chí Thọ (TP HCM)

Phóng sinh hay... sát sinh?

Theo Trung tâm Giáo dục thiên nhiên (ENV), một nguyên nhân lớn thúc đẩy nạn buôn bán rùa chính là việc "phóng sinh". Riêng năm 2025, ENV ghi nhận 776 vụ vi phạm quảng cáo, buôn bán với khoảng 23.420 cá thể rùa. Con số này phản ánh chuỗi cung ứng kéo dài từ tự nhiên ra chợ, đến tay người mua.

Bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc ENV, thẳng thắn nhận định: "Việc trả tiền mua rùa chính là tiếp tay cho vòng luẩn quẩn khiến rùa bị tận diệt. Mỗi khi bạn bỏ tiền "cứu" một cá thể rùa trên vỉa hè, bạn đang gián tiếp đặt hàng thợ săn bắt thêm nhiều con rùa khác lấp đầy khoảng trống đó".

Khảo sát thực tế của tình nguyện viên ENV vào tháng 3-2026 tại 278 cơ sở tín ngưỡng ở TP HCM, cho thấy có tới 16 nơi rùa xuất hiện trong ao hồ. Tuy nhiên, các ao hồ này thường quá chật hẹp, bị ô nhiễm và thiếu thức ăn trầm trọng. Những chú rùa từng được kỳ vọng mang "phước đức" lại phải sống chen chúc, suy yếu và chết dần trong môi trường không phù hợp.

Không chỉ tận diệt rùa bản địa, thị trường phóng sinh còn mang đến một mối nguy khác. Ông Douglas Hendrie, chuyên gia về rùa của ENV, cho biết sự thay đổi về số lượng và cơ cấu loài trong 20 năm qua cho thấy quần thể tự nhiên của hầu hết các loài rùa cạn, rùa nước ngọt tại Việt Nam đã bị suy giảm nghiêm trọng.

Thay thế vào đó là sự xuất hiện tràn lan của các loài ngoại lai nguy hiểm. "Những loài như rùa tai đỏ, rùa sao Ấn Độ, rùa đá Trung Quốc hiện đang được mua bán tràn lan tại các cửa hàng cá cảnh, chợ phóng sinh. Khi thả ra môi trường, chúng sẽ nhanh chóng thiết lập quần thể, tranh giành thức ăn và tiêu diệt các loài rùa bản địa" - ông Douglas Hendrie lưu ý thêm.

Theo ENV, bên cạnh việc siết chặt quản lý, giải pháp cốt lõi là thay đổi nhận thức của người dân. Phóng sinh đúng nghĩa là bảo vệ môi trường tự nhiên, đừng để lòng trắc ẩn tiếp tay cho các đối tượng xấu.

Bài và ảnh: TRẦN THÁI

Nguồn NLĐ: https://nld.com.vn/mua-ban-rua-de-phong-sinh-dau-hieu-pham-luat-196260420203805689.htm