Nguy cơ cháy nổ cao ở siêu đô thị: Nhiều 'điểm nóng' trong mùa khô

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao, nhiều loại hình nhà ở, sản xuất xen cài, yêu cầu bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy tại thành phố ngày càng cấp thiết. Từ thực tế nêu trên, phóng viên TTXVN thực hiện 2 bài viết với chủ đề “Nguy cơ cháy nổ cao ở siêu đô thị”, phản ánh thực trạng, chỉ ra các nguy cơ tiềm ẩn và những giải pháp đang được triển khai nhằm hạn chế thiệt hại, bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân, doanh nghiệp.

Bài 1: Nhiều 'điểm nóng' trong mùa khô

Trước tình trạng nắng nóng kéo dài tại Nam Bộ với nền nhiệt phổ biến 35 - 38 độ C, nguy cơ cháy nổ ở Thành phố Hồ Chí Minh gia tăng rõ rệt, nhất là tại khu dân cư, nhà trọ và cơ sở sản xuất, khi áp lực sử dụng điện tăng cao, hạ tầng chưa đồng bộ tạo nhiều “điểm nóng”. Theo Trung tá Nguyễn Phương Nam, Đội trưởng Đội chữa cháy và cứu nạn cứu hộ khu vực 21, Phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Công an Thành phố Hồ Chí Minh, tác động của El Nino khiến thời tiết cực đoan, làm nguy cơ cháy trong mùa khô ở nhà xưởng và khu dân cư ở mức rất cao do nhu cầu điện tăng đột biến và tích tụ vật liệu dễ cháy.

Hậu quả từ sự chủ quan

Lực lượng chức năng phong tỏa hiện trường nơi xảy ra vụ cháy làm 2 người tử vong và 5 người bị thương. Ảnh: Mạnh Linh/Báo Tin tức và Dân tộc

Rạng sáng 12/4, vụ cháy tại nhà ở kết hợp cho thuê trọ trên địa bàn phường Tân Thới Hiệp, Thành phố Hồ Chí Minh đã khiến 2 người tử vong, 5 người bị thương, nhiều tài sản bị thiệt hại. Ngọn lửa xuất phát từ khu vực để xe tầng trệt, lan nhanh qua cầu thang bộ - lối thoát nạn chính của công trình, khiến khói dày đặc nhanh chóng bao trùm các tầng phía trên.

Theo ghi nhận tại hiện trường sau vụ cháy, nhiều phòng trọ bị ám khói đen, vật dụng cháy xém; khu vực để xe bị thiêu rụi, chỉ còn lại khung kim loại. Không khí nặng mùi khét, tường nhà ám đen, nhiều thiết bị sinh hoạt trong nhà hư hỏng hoàn toàn. Người dân xung quanh vẫn chưa hết bàng hoàng khi kể lại việc nhiều người phải dùng dây buộc làm bằng quần áo để thoát xuống, hoặc liều mình nhảy sang mái tôn nhà bên cạnh.

Một người dân sống gần hiện trường cho biết, thời điểm xảy ra cháy, khói bốc lên rất nhanh, dày đặc, khiến việc tiếp cận cứu người gần như không thể thực hiện bằng phương tiện tại chỗ. Chỉ vài phút, cả khu nhà đã bị bao trùm bởi khói, không ai kịp trở tay.

Chỉ một ngày sau đó, sáng 13/4, vụ cháy tại căn nhà trên đường Trương Thị Ngào, phường Trung Mỹ Tây (Thành phố Hồ Chí Minh), tiếp tục cho thấy mức độ rủi ro cao trong khu dân cư. Ngọn lửa bùng phát từ khu vực sân, nơi tập trung nhiều xe máy của công nhân, nhanh chóng lan rộng do có nhiều vật dụng dễ cháy. Hậu quả là 14 xe máy bị thiêu rụi hoàn toàn, phần mái che bị đổ sập, nhiều kết cấu bị biến dạng do nhiệt.

Ghi nhận thực tế tại khu vực này cho thấy, nhiều hộ dân tận dụng sân nhà làm nơi giữ xe, chứa hàng hóa, trong khi chưa trang bị đầy đủ phương tiện chữa cháy hoặc bố trí khoảng cách an toàn giữa các phương tiện. Khi xảy ra sự cố, ngọn lửa dễ dàng lan nhanh và khó kiểm soát.

Theo Trung tá Nguyễn Phương Nam, tại khu dân cư và nhà ở kết hợp kinh doanh, nguy cơ cháy còn đến từ việc thắp nhang, đốt vàng mã, sử dụng ngọn lửa trần thiếu kiểm soát, đặc biệt là tình trạng sạc xe điện tập trung trong nhà nhưng không có giải pháp ngăn cháy, chống cháy lan. Đây là những yếu tố có thể dẫn đến các vụ cháy đặc biệt nghiêm trọng nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, tại nhiều khu đông dân cư, đặc biệt là các khu nhà trọ, chung cư cũ, tình trạng tương tự vẫn diễn ra phổ biến: hệ thống điện cũ, dây dẫn chằng chịt; thiết bị điện sử dụng quá tải; nhiều hộ tự ý đấu nối thêm thiết bị mà không bảo đảm an toàn. Bên cạnh đó, việc tận dụng diện tích sinh hoạt bằng cách lấn chiếm hành lang, để đồ đạc tại lối đi chung cũng làm gia tăng nguy cơ cháy lan và cản trở thoát nạn.

Đáng lưu ý, tình trạng “chuồng cọp” (khung sắt che kín ban công) vẫn tồn tại tại nhiều chung cư. Đây được xem là một trong những “điểm nghẽn” nguy hiểm, gây cản trở thoát nạn khi xảy ra cháy.

Ông Nguyễn Văn H., cư dân một chung cư cũ ở phường Thạnh Mỹ Tây cho biết, nhiều hộ tự ý che chắn ban công để tăng diện tích sử dụng, nếu xảy ra cháy, rất khó thoát ra ngoài. Nhiều người còn chủ quan, chưa biết sử dụng bình chữa cháy hoặc kỹ năng thoát nạn khi có khói.

Nhận diện các “điểm nóng” để có giải pháp hiệu quả

Hiện trường vụ cháy. Ảnh: CTV

Trưa 19/4, một vụ cháy bùng phát tại xưởng gỗ trên đường Mỹ Phước - Tân Vạn, phường An Phú, Thành phố Hồ Chí Minh. Ngọn lửa xuất phát từ hệ thống bồn hút bụi mùn cưa, nhanh chóng lan rộng, kèm nhiều tiếng nổ lớn, cột khói đen bốc cao hàng chục mét. Hàng chục công nhân đang làm việc kịp thời thoát ra ngoài an toàn. Lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy đã điều động nhiều xe chuyên dụng, khống chế đám cháy và ngăn cháy lan.

Trước đó chưa đầy một ngày, chiều 18/4, một vụ cháy khác xảy ra tại nhà xưởng trên đường Tân Hiệp 17, phường Tân Hiệp. Đám cháy bùng phát dữ dội, cột khói cao hàng chục mét, đặc biệt nguy hiểm khi vị trí gần cây xăng. Lực lượng chức năng đã triển khai nhiều mũi chữa cháy, trong đó có hướng tiếp cận từ khu vực cây xăng để ngăn cháy lan. Đến tối cùng ngày, đám cháy được dập tắt hoàn toàn, không gây thiệt hại về người nhưng làm sập một phần nhà xưởng rộng khoảng 750 m2, thiêu rụi nhiều tài sản, chủ yếu là mút xốp, nệm dễ cháy.

Chỉ trong thời gian ngắn, liên tiếp nhiều vụ cháy xảy ra cho thấy đặc thù chung của khu vực sản xuất là sử dụng nguyên liệu dễ cháy, công suất điện lớn, hoạt động liên tục, nên khi xảy ra sự cố, đám cháy thường phát triển nhanh và khó kiểm soát.

Thực tế, tại nhiều khu công nghiệp, cụm sản xuất và cả khu vực dân cư xen cài, các cơ sở sản xuất sử dụng nguyên liệu dễ cháy như giấy, nhựa, hóa chất, dung môi... vẫn tiềm ẩn nguy cơ cao. Một số cơ sở nhỏ lẻ chưa đầu tư đầy đủ hệ thống phòng cháy, chữa cháy, hoặc chưa duy trì bảo trì, bảo dưỡng định kỳ.

Anh Nguyễn Duy Khang, công nhân Công ty Bao bì Nexgen, Khu công nghiệp Việt Hương, phường Thuận Giao, Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, doanh nghiệp thường xuyên tổ chức tập huấn để người lao động nắm rõ quy trình xử lý sự cố. Khi phát hiện cháy, hệ thống báo động được kích hoạt để cảnh báo và tổ chức sơ tán, lực lượng tại chỗ triển khai chữa cháy ban đầu nhằm khống chế đám cháy.

Ông Yasuoka Ryohei, Giám đốc Công ty Nitto Denko, Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (phường Bình Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh) thông tin, doanh nghiệp đã xây dựng phương án ứng phó cụ thể, phân công nhiệm vụ rõ ràng cho từng bộ phận, từ chỉ huy, hướng dẫn thoát nạn đến xử lý sự cố ban đầu. Hệ thống báo cháy, chữa cháy được trang bị đầy đủ, bố trí tại các vị trí thuận tiện để có thể xử lý kịp thời ngay từ đầu.

Tuy nhiên, theo đánh giá của lực lượng chức năng, nguy cơ cháy nổ tại khu vực nhà xưởng vẫn ở mức cao do đặc thù sử dụng nguyên liệu dễ cháy, công suất điện lớn và hoạt động sản xuất liên tục. Nếu xảy ra sự cố, đám cháy thường phát triển nhanh, gây thiệt hại lớn về tài sản và có nguy cơ lan sang khu vực xung quanh.

Theo thống kê Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, trong tháng 3/2026, cả nước xảy ra 211 vụ cháy, làm 2 tửt vong người, 4 người bị thương, thiệt hại tài sản ước tính gần 14,6 tỷ đồng. Riêng tại Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều vụ cháy lớn đã xảy ra tại nhà dân, cơ sở sản xuất, gây thiệt hại đáng kể.

Nguy cơ và thiệt hại do cháy nổ gây ra không còn là cảnh báo mà đã hiện hữu rõ rệt trong đời sống đô thị. Việc nhận diện đúng các “điểm nóng”, từ khu dân cư đến nhà xưởng, là cơ sở quan trọng để triển khai các giải pháp phòng ngừa hiệu quả, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản trong thời gian tới.