Mùa khoai tây kém vui

Người dân phường Kỳ Lừa thu hoạch và phân loại khoai tây

Những ngày này, có mặt tại cánh đồng thôn Pò Là, xã Lộc Bình, chúng tôi dễ dàng bắt gặp hình ảnh người dân tất bật thu hoạch khoai tây. Khác với sự rộn ràng, phấn khởi của những vụ mùa trước, năm nay gương mặt những người nông dân lộ rõ vẻ âu lo.

Ông Hoàng Văn Theo thôn Pò Là chia sẻ: Năm nay do ảnh hưởng của thời tiết nên cây khoai tây bị thối rễ, thối cây, gia đình tôi phải thu hoạch sớm khoảng 15 ngày khiến củ không đồng đều, nhiều củ nhỏ, giá bán chỉ được 1.000 - 5.000 đồng/kg. Hơn nữa giá khoai tây năm nay cũng giảm 2.000 - 3.000 đồng/kg nên gia đình tôi chỉ thu về được khoảng 10 triệu đồng. Năm nay, giá phân bón, giống khoai tây cao nên số tiền thu được chỉ hòa vốn, coi như làm không công.

Không chỉ gia đình ông Theo, nhiều hộ dân trên địa bàn xã Lộc Bình cũng gặp tình trạng tương tự. Ông Nguyễn Văn Tuyển, Trưởng Phòng Kinh tế xã Lộc Bình cho biết: Vụ đông - xuân 2025 - 2026, nông dân toàn xã trồng được 90 ha khoai tây. Thời gian qua, chúng tôi đã chủ động tham mưu, phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức nhiều lớp tập huấn kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh cho bà con. Tuy nhiên, do yếu tố thời tiết, cây khoai tây vẫn mắc phải một số bệnh về rễ và lá. Hiện nay, khi bước vào cao điểm thu hoạch, năng suất bình quân toàn xã ước đạt 160 tạ/ha, sụt giảm khoảng 5% so với năm trước.

Không chỉ tại xã Lộc Bình, người dân trồng khoai tây tại các địa phương khác trong tỉnh cũng kém vui vì năm nay giá khoai tây thấp và năng suất giảm so với năm trước. Bà Hoàng Thị Thảo có thâm niên trồng khoai tây ở phường Kỳ Lừa cho biết: Những năm gần đây gia đình tôi luôn duy trì diện tích trồng khoai tây vụ đông - xuân. Nếu như năm trước, với 1 sào khoai tây, gia đình tôi thu được trên 1 tấn củ thì năm nay chỉ thu được khoảng 8 tạ. Giá khoai tây năm nay cũng chỉ từ 1.000 đồng - 5.000 đồng/kg (tùy loại củ), giảm 2.000 - 3.000 đồng/kg so với năm ngoái. Vụ này coi như không có lãi.

Theo số liệu thống kê từ cơ quan chức năng, vụ đông - xuân 2025 - 2026, người dân toàn tỉnh đã xuống giống khoảng 950 ha khoai tây, chủ yếu là giống khoai Đức. Diện tích này tập trung phần lớn tại các xã có truyền thống canh tác như Lộc Bình, Mẫu Sơn, Khánh Khê, phường Kỳ Lừa... Tuy nhiên, ngay từ giai đoạn đầu vụ, thời tiết đã không ủng hộ người nông dân. Các đợt mưa kéo dài kèm theo độ ẩm không khí luôn ở mức cao đã tạo điều kiện lý tưởng cho nấm bệnh mốc sương, thối rễ phát sinh, nhiều ruộng khoai tây vị vàng lá, thối cây và lây lan nhanh chóng. Trước tình trạng này, nhiều hộ buộc phải thu hoạch sớm hơn khoảng 10 - 15 ngày để giảm thiểu thiệt hại, khiến chất lượng và kích cỡ củ không đồng đều. Mặc dù chưa có số liệu thống kê đầy đủ, tuy nhiên qua ghi nhận thực tế cho thấy, năng suất khoai tây giảm khoảng 2 - 3 tạ/sào so với vụ trước.

Bên cạnh yếu tố thời tiết thì thời điểm thu hoạch năm nay trùng với vụ thu hoạch khoai tây tại một số tỉnh khác nên lượng cung tăng. Thêm vào đó, việc liên kết giữa người trồng khoai tây với doanh nghiệp, hợp tác xã trong tiêu thụ sản phẩm còn hạn chế, chính vì vậy khi bước vào thời điểm thu hoạch rộ, lượng khoai tây trên thị trường tăng trong khi chưa có hợp đồng bao tiêu nên giá bán dễ bị tác động bởi cung - cầu.

Anh Nguyễn Hưng Thái, thương lái thu mua khoai tây đến từ Hà Nội cho biết: Hằng năm, tôi đều đến các xã thuộc khu vực huyện Lộc Bình (cũ) để thu mua khoai tây. Năm nay giá giảm là điều khó tránh khỏi do chất lượng củ bị ảnh hưởng bởi sâu bệnh, nhiều củ nhỏ, mã không đẹp. Bình quân mỗi ngày tôi thu mua từ 5 - 8 tấn để vận chuyển về các đầu mối tại Hà Nội, nhưng việc thu mua cũng phải chọn lọc kỹ hơn để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Trong thời gian tới, để cây khoai tây thật sự đem lại hiệu quả kinh tế cho bà con, rất cần sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và chính người dân. Trong đó, cần quan tâm định hướng vùng sản xuất phù hợp, tăng cường ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào canh tác để nâng cao khả năng chống chịu sâu bệnh cho cây trồng. Đặc biệt, tỉnh cần có những chính sách thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chế biến và tiêu thụ nông sản trong đó có khoai tây... Có như vậy, người trồng khoai tây mới có thể yên tâm đầu tư sản xuất, không còn phải lo âu mỗi khi bước vào mùa thu hoạch.

HIỂU LAM - CÁT TIÊN