Mục tiêu xuất khẩu hai con số: Cần thêm lực đẩy để doanh nghiệp bứt phá

Tại hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số ngày 25/6, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng khẳng định xuất khẩu tiếp tục là một trong những động lực tăng trưởng chủ yếu của nền kinh tế, góp phần thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm, ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thời gian qua, dù phải đối mặt với nhiều khó khăn từ xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, xung đột địa chính trị, biến động tỷ giá, chi phí logistics và các tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường ngày càng khắt khe, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Tuy nhiên, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới, xuất khẩu cần trở thành động lực mạnh mẽ hơn nữa.

“Điều đó đòi hỏi sự đổi mới tư duy, cách tiếp cận và hành động quyết liệt hơn từ các cơ quan quản lý nhà nước, các địa phương, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp”, Thứ trưởng Phan Thị Thắng nhấn mạnh.

Doanh nghiệp đối mặt áp lực bảo hộ và yêu cầu giảm phát thải

Ông Đinh Quốc Thái - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng thép sản xuất ước đạt khoảng 14,8 triệu tấn, tăng 21,2% so với cùng kỳ năm trước; sản lượng tiêu thụ đạt khoảng 17,9 triệu tấn, tăng 13,1%.

Mặc dù xuất khẩu thép ước giảm 4,8%, còn khoảng 1,79 triệu tấn, song triển vọng cả năm vẫn được đánh giá tích cực. Theo dự báo của VSA, năm 2026 sản lượng thép thô có thể đạt khoảng 27 triệu tấn, tăng 10%; xuất khẩu thép dự kiến đạt khoảng 6 triệu tấn, trong khi nhập khẩu giảm so với năm 2025.

Tuy vậy, ngành thép đang đối mặt với nhiều thách thức. Tình trạng dư thừa công suất trên toàn cầu khiến nhiều thị trường gia tăng các biện pháp bảo hộ thương mại. Mỹ đang áp dụng Mục 232 của Đạo luật Thương mại với mức thuế lên tới 50% đối với một số sản phẩm thép.

Bên cạnh đó, xu hướng giảm phát thải khí nhà kính cùng việc nhiều thị trường áp dụng cơ chế điều chỉnh carbon xuyên biên giới đang tạo thêm sức ép đối với doanh nghiệp thép Việt Nam.

Theo ông Đinh Quốc Thái, để hỗ trợ ngành thép phát triển bền vững, cần tập trung bảo vệ thị trường nội địa trước áp lực thép giá rẻ nhập khẩu, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số nhằm đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn của thị trường quốc tế.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Giá Túc và các đại biểu lắng nghe ý kiến hiệp hội tại hội nghị. Ảnh: VGP.

Hiệp hội Thép Việt Nam cũng kiến nghị sớm hoàn thiện các chính sách khuyến khích đầu tư, tăng cường các biện pháp phòng vệ thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với các vụ việc điều tra từ nước ngoài, đồng thời đẩy mạnh công tác cảnh báo và dự báo thị trường.

Trong khi đó, đại diện Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), ông Trương Văn Cẩm - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội cho biết, năm 2025 ngành dệt may đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 46,2 tỷ USD. Riêng 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 17,8 tỷ USD, xuất siêu khoảng 7 tỷ USD.

Sau hơn hai thập kỷ tăng trưởng mạnh, ngành dệt may đang dần chuyển từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Theo ông Trương Văn Cẩm, dư địa phát triển theo chiều rộng không còn nhiều trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. Vì vậy, trọng tâm của ngành trong thời gian tới là nâng cao năng suất lao động thông qua chuyển đổi số, đổi mới công nghệ và hiện đại hóa sản xuất.

Thực tế cho thấy, dù số lao động trong các doanh nghiệp dệt may giảm khoảng 50.000 người so với năm 2019, kim ngạch xuất khẩu của ngành vẫn tăng thêm khoảng 7 tỷ USD. Điều này cho thấy hiệu quả rõ rệt của việc ứng dụng công nghệ và đổi mới quản trị.

Tuy nhiên, ngành dệt may vẫn còn điểm nghẽn lớn ở các khâu dệt, nhuộm và hoàn tất - những mắt xích quyết định khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ trong các FTA thế hệ mới như CPTPP hay EVFTA.

Theo VITAS, đây là lĩnh vực cần nguồn vốn đầu tư rất lớn, với mỗi dự án có quy mô từ 100 - 300 triệu USD. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hụt kỹ sư và lao động kỹ thuật chất lượng cao cũng đang trở thành rào cản đối với quá trình hoàn thiện chuỗi cung ứng trong nước.

Hiệp hội kiến nghị Nhà nước có chính sách hỗ trợ thu hút đầu tư vào lĩnh vực dệt, nhuộm; đồng thời tăng cường đầu tư cho đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành trong giai đoạn mới.

Cần tiếp tục tháo gỡ rào cản cho doanh nghiệp

Ngoài những khó khăn đặc thù của từng ngành hàng, các doanh nghiệp cho rằng vẫn còn nhiều vướng mắc liên quan đến thủ tục hành chính, thuế, hải quan, xây dựng và phòng cháy chữa cháy.

VITAS đề nghị tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục theo hướng liên thông giữa các cơ quan quản lý nhà nước, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Đối với lĩnh vực hải quan, hiệp hội kiến nghị mở rộng diện doanh nghiệp ưu tiên, đồng thời xem xét điều chỉnh một số quy định nhằm tạo thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, gia công xuất khẩu.

Các doanh nghiệp cũng bày tỏ quan ngại trước những biến động chính sách tại các thị trường xuất khẩu lớn, đặc biệt là Mỹ - thị trường chiếm khoảng 40% kim ngạch xuất khẩu dệt may của Việt Nam. Theo đó, các biện pháp thuế quan hoặc phòng vệ thương mại mới nếu được áp dụng có thể ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp.

Tại sự kiện, các đại biểu thống nhất rằng mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số là thách thức lớn nhưng hoàn toàn khả thi nếu Việt Nam tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, tận dụng hiệu quả các FTA và chủ động thích ứng với những thay đổi của thương mại toàn cầu.

Trong đó, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, phát triển chuỗi cung ứng trong nước và tiếp tục tháo gỡ các rào cản thể chế được xem là những giải pháp then chốt để tạo thêm động lực cho xuất khẩu trong giai đoạn tới.