Mùng 3 Tết thầy: Mong mỏi giáo dục Việt Nam chuyển mạnh từ hình thức sang thực chất

Ảnh minh họa

Lấy chất lượng thực làm thước đo

Trong không khí Xuân mới, bà Nguyễn Thu Hà, Hiệu trưởng Trường THCS Trưng Vương, Hà Nội, bày tỏ mong muốn: "Các nhà quản lý và hoạch định chính sách tiếp tục đầu tư mạnh mẽ, dài hạn cho giáo dục; lấy chất lượng thực chất và sự phát triển toàn diện, hạnh phúc của học sinh làm thước đo cao nhất".

Bà Thu Hà kỳ vọng Hà Nội sẽ trở thành trung tâm giáo dục chất lượng cao, hội nhập quốc tế sâu rộng nhưng vẫn giữ vững bản sắc văn hóa, qua đó tạo bước đột phá để hiện thực hóa mục tiêu "giáo dục toàn diện - chất lượng cao - hội nhập quốc tế" trong giai đoạn mới.

Chia sẻ về việc đổi mới cấp thiết nhất để giáo dục Thủ đô phát triển toàn diện, đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của xã hội, bà Nguyễn Thu Hà cho rằng: "Sự chuyển mạnh từ giáo dục nặng truyền thụ kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực, phẩm chất và hạnh phúc cho học sinh, trong đó nhà trường phải trở thành không gian học tập nhân văn, an toàn, sáng tạo".

Điều này phù hợp với tinh thần Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, nhấn mạnh "lấy người học làm trung tâm" và giáo dục toàn diện cả trí tuệ, đạo đức, thể chất, thẩm mỹ và kỹ năng sống.

Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Hiệu trưởng Trường THCS Trưng Vương

Theo bà Nguyễn Thu Hà, trong lộ trình nâng tầm chất lượng giáo dục Hà Nội, các nhà trường cần tập trung đổi mới đồng bộ 4 trụ cột.

Thứ nhất, chương trình và phương pháp dạy học. Đẩy mạnh dạy học tích hợp, liên môn; tăng cường giáo dục STEM/STEAM, hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu khoa học; chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, phẩm chất học sinh theo tinh thần Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Thứ hai, quản trị nhà trường hiện đại. Áp dụng quản trị dựa trên dữ liệu, minh bạch trong điều hành, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình; xây dựng văn hóa trường học dân chủ, chuyên nghiệp.

Thứ ba, chuyển đổi số giáo dục. Không dừng ở việc số hóa hồ sơ, mà phải đổi mới cách dạy - học - kiểm tra đánh giá; khai thác hiệu quả nền tảng số để cá thể hóa việc học và nâng cao hiệu quả quản lý.

Thứ tư, giữ gìn và phát huy bản sắc. Trong quá trình hội nhập, nhà trường cần phát huy truyền thống hiếu học của Thủ đô, lồng ghép giáo dục giá trị văn hóa dân tộc trong mọi hoạt động giáo dục để vừa hiện đại, vừa đậm đà bản sắc.

Liên quan đến vấn đề xây dựng môi trường giáo dục chất lượng và bền vững, nữ Hiệu trường trường THCS Trưng Vương nhận định: "Cần đặt giáo viên vào vị trí trung tâm của đổi mới thông qua cơ chế đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên gắn với thực tiễn lớp học và nhà trường.

Đồng thời, chính sách đãi ngộ, đánh giá công bằng dựa trên năng lực và cống hiến, giảm áp lực hành chính. Tạo không gian học thuật và sáng tạo, khuyến khích nghiên cứu sư phạm ứng dụng trong nhà trường".

Bớt hồ sơ, thêm niềm tin cho thầy cô

Ở góc độ người trực tiếp đứng trên bục giảng, thầy Đặng Minh Trung, giáo viên Trường THCS Dĩ An, TP Hồ Chí Minh chia sẻ: "Điều tôi mong chờ nhất trong năm 2026 là tiền lương và phụ cấp của giáo viên thực sự bảo đảm mức sống cơ bản, đặc biệt tại các đô thị lớn như TPHCM. Khi thu nhập đủ sống và ổn định, giáo viên mới có thể yên tâm gắn bó lâu dài và toàn tâm cho nghề".

Khi thu nhập được cải thiện, giáo viên sẽ có tâm thế tích cực hơn, mạnh dạn đổi mới phương pháp, đầu tư cho chuyên môn và ứng dụng công nghệ. Học sinh vì thế cũng được hưởng lợi từ những giờ học chất lượng và truyền cảm hứng hơn, thầy Trung lý giải.

Thầy Đặng Minh Trung, giáo viên Trường THCS Dĩ An, TPHCM

Ngoài thu nhập, cần ưu tiên giảm sĩ số lớp học, đầu tư cơ sở vật chất đồng bộ và triển khai chuyển đổi số thực chất. Đồng thời, chương trình nên tinh gọn, giảm hàn lâm để tăng tính thực tiễn và phát triển năng lực học sinh.

"Tôi kỳ vọng công tác quản lý giảm áp lực hồ sơ, sổ sách và bệnh thành tích. Khi giáo viên được trao quyền, được tin tưởng và hỗ trợ đúng mức, họ sẽ chủ động sáng tạo và nâng cao chất lượng dạy học", thầy Trung nhấn mạnh.

Thầy Minh Trung mong năm 2026 sẽ là bước chuyển thực chất của giáo dục - giáo viên được bảo đảm đời sống và được trân trọng đúng mức, để từ đó xây dựng môi trường học tập nhân văn, chất lượng và bền vững cho học sinh.

Phát triển toàn diện học sinh dân tộc

Từ thực tiễn một trường nội trú miền núi, bà Tô Thị Tấm, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú THCS & THPT Chiêm Hóa, xã Chiêm Hóa, Tuyên Quang cho rằng, đổi mới giáo dục chỉ thực sự có ý nghĩa khi gắn với phát triển toàn diện học sinh, đặc biệt là học sinh dân tộc thiểu số vùng cao. Giáo dục không chỉ trang bị kiến thức mà còn phải bồi dưỡng phẩm chất, kỹ năng thích ứng và khát vọng vươn lên, góp phần đào tạo nguồn nhân lực cán bộ người dân tộc cho địa phương.

Đối với trường Phổ thông Dân tộc Nội trú THCS&THPT Chiêm Hóa, nhiệm vụ này càng có ý nghĩa khi vừa thực hiện chức năng giáo dục, vừa nuôi dưỡng, rèn luyện học sinh nội trú. Vì vậy, đổi mới quản lý, nâng cao chất lượng đội ngũ và tăng cường kỷ cương, nền nếp nội trú chính là những yếu tố then chốt để phát triển bền vững.

Bà Tô Thị Tấm, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú THCS & THPT Chiêm Hóa, xã Chiêm Hóa, Tuyên Quang

Theo bà Tô Thị Tấm, để nâng tầm chất lượng giáo dục cần tập trung vào 4 trụ cột then chốt.

Thứ nhất, đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển năng lực; tăng cường trải nghiệm, gắn với thực tiễn, phù hợp đặc thù học sinh vùng dân tộc.

Thứ hai, nâng cao năng lực quản trị nhà trường, thực hiện quản lý khoa học, minh bạch; lấy hiệu quả giáo dục và sự tiến bộ của học sinh làm thước đo trung tâm.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong quản lý, giảng dạy và tăng cường kết nối giữa nhà trường với phụ huynh.

Thứ tư, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, lồng ghép giáo dục truyền thống, kỹ năng sống và ý thức cộng đồng, bảo đảm hội nhập nhưng không hòa tan.

Cùng chung quan điểm, cả 3 nhà giáo đều nhấn mạnh vai trò then chốt của đội ngũ giáo viên trong mọi cải cách. Muốn giáo viên phát huy năng lực và sáng tạo, cần có cơ chế bồi dưỡng thường xuyên, chính sách đãi ngộ và động viên kịp thời, cải thiện điều kiện làm việc, xây dựng môi trường dân chủ, minh bạch và đề cao văn hóa chia sẻ.

Đặc biệt, từ đô thị lớn đến miền núi, từ người quản lý đến giáo viên trực tiếp giảng dạy, các thầy cô đều gửi gắm niềm tin rằng với sự quan tâm dài hạn, đầu tư có chiều sâu và tinh thần đổi mới thực chất, mục tiêu "giáo dục toàn diện - chất lượng cao - hội nhập quốc tế" của giáo dục Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành hiện thực trong giai đoạn tới.

Hà Phương