Xây dựng xã hội học tập hướng đến công dân số, chính quyền số

2 học sinh Nguyễn Vũ Phong và Trần Đỗ Thiên Bảo, lớp 12, Trường THPT Long Khánh (phường Long Khánh) bên chiếc máy bay không người lái phục vụ tìm kiếm, cứu nạn do 2 em thiết kế. Ảnh: Hải Yến

Trong bối cảnh đó, học tập suốt đời không còn là lựa chọn mang tính cá nhân mà đã trở thành yêu cầu tất yếu của mỗi công dân và của cả hệ thống chính trị. Công tác khuyến học không chỉ dừng lại ở việc vận động học tập mà phải trở thành một giải pháp căn cơ để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phục vụ trực tiếp cho mục tiêu phát triển bền vững của tỉnh.

Từ những tấm gương “học không bao giờ cùng”...

Với nhiều người dân ở xã Phú Lâm (tỉnh Đồng Nai), ông Nguyễn Thái Hiệp (sinh năm 1967) là một tấm gương sáng về tinh thần “học không bao giờ cùng”. Năm 2002, ở tuổi 35, khi con trai đầu đã học THCS, ông Hiệp mới bắt đầu đi học bổ túc lớp 6. Vừa cùng vợ làm kinh tế gia đình để nuôi 3 người con ăn học, ông vừa dành thời gian đi học và tham gia công tác khuyến học ở địa phương. Miệt mài như vậy suốt 12 năm, ông Hiệp đã lần lượt vượt qua bậc THCS, THPT, rồi tốt nghiệp đại học. Trước đó, không ai nghĩ ông có thể kiên trì theo đuổi việc học được đến như vậy.

Ông Hiệp tâm sự: “Càng học, tôi càng thấy mình được mở mang thêm. Quá trình đi học, được gặp gỡ bạn bè, có thêm va chạm với cuộc sống cũng là một vốn quý”. Hiểu rõ vai trò của việc học để nâng cao dân trí, ông Hiệp đã gắn bó với công tác khuyến học suốt hơn 20 năm, góp phần quan trọng trong công tác khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập của địa phương.

Chị Nguyễn Thị Bích Hòa (phải) hướng dẫn người dân đến thực hiện thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Phước Long.

Ở thế hệ trẻ hơn, chị Nguyễn Thị Bích Hòa, công chức Phòng Văn hóa - Xã hội của phường Phước Long có 13 năm gắn bó với công tác khuyến học trên nhiều cương vị: Ủy viên Ban Chấp hành Hội Khuyến học phường Thác Mơ (thuộc thị xã Phước Long, tỉnh Bình Phước trước đây), Phó Chủ tịch UBND phường kiêm Chủ tịch Hội Khuyến học phường Thác Mơ. Sau sáp nhập tỉnh và sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, chị Hòa làm công chức Phòng Văn hóa - Xã hội phường Phước Long và vẫn tiếp tục gắn bó với hoạt động khuyến học.

Cá nhân chị đã cùng tổ chức hội khuyến khọc trên địa bàn huy động nguồn lực xã hội hóa nhằm tăng cường sự đóng góp của cộng đồng trong việc thúc đẩy Phong trào Học tập suốt đời, nhân rộng mô hình Công dân học tập, góp phần xây dựng xã hội học tập. Trung bình mỗi năm, Hội Khuyến học phường Thác Mơ trước đây tặng quà, học bổng cho các em học sinh nghèo hiếu học và học sinh giỏi trên địa bàn với tổng trị giá trên 60 triệu đồng.

Một học sinh Trường TH-THCS-THPT Song ngữ Lạc Hồng (phường Trấn Biên) trải nghiệm lập trình robot.

Ở vị trí công tác mới sau khi sáp nhập, chị Hòa gặp không ít khó khăn bởi công việc bộn bề, nhiều phần việc chuyên môn mới. Chị Hòa càng ý thức rõ việc tự học, tự bồi dưỡng là điều kiện tiên quyết để hoàn thành nhiệm vụ.

Chị Hòa tâm sự: “Tôi vẫn muốn gắn bó với công tác xã hội, từ thiện, đặc biệt là hoạt động khuyến học để góp phần xây dựng xã hội học tập”.

…Đến những công dân số trong kỷ nguyên mới

Tinh thần học tập suốt đời ngày nay không chỉ thể hiện ở việc học văn hóa, chuyên môn mà còn ở khả năng làm chủ công nghệ, thích ứng với chuyển đổi số. Anh Nguyễn Sỹ Cảnh, Bí thư Chi bộ ấp 3, xã Hưng Phước là một điển hình như vậy.

Rời quê Thanh Hóa vào miền Nam lập nghiệp ngay sau khi tốt nghiệp THPT, anh Nguyễn Sỹ Cảnh (hiện là Bí thư Chi bộ ấp 3, xã Hưng Phước) đã bươn chải nhiều nơi, làm nhiều công việc khác nhau trước khi quyết định học trung cấp y sĩ đa khoa (Trường trung cấp Y tế Bình Phước, nay là Trường cao đẳng Bình Phước) ở tuổi 21. Sau khi tốt nghiệp, anh chọn mảnh đất Hưng Phước làm nơi lập nghiệp và gắn bó đến nay. Năm 30 tuổi, anh tiếp tục con đường học vấn và tham gia học ngành Cử nhân thực hành dược. Đến nay, ở tuổi 38, anh bắt đầu học liên thông đại học chuyên ngành Dược tại Trường đại học Công nghệ Miền Đông (xã Dầu Giây).

Không dừng lại ở việc học chuyên môn phục vụ phát triển kinh tế gia đình, anh Nguyễn Sỹ Cảnh còn chủ động cập nhật công nghệ thông tin, học thêm tiếng Anh, tích cực tham gia các chương trình tập huấn chuyển đổi số, Bình dân học vụ số. Nhờ cập nhật kiến thức, kỹ năng công nghệ số, anh được phân công làm Tổ trưởng Tổ Công nghệ số cộng đồng và Đề án 06 của ấp 3, xã Hưng Phước, đồng thời là thành viên tích cực tham gia đợt cao điểm 90 ngày, đêm kích hoạt tài khoản định danh, tích hợp giấy tờ, đăng ký chữ ký số.

Anh Cảnh chia sẻ: Ấp 3, xã Hưng Phước là ấp biên giới với 217 hộ dân, gần 700 nhân khẩu. Người dân đa số từ mọi vùng miền của Tổ quốc đến lập nghiệp, đời sống kinh tế còn khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều. Vì vậy, để vận động và hướng dẫn người dân tham gia Bình dân học vụ số, chuyển đổi số không hề dễ dàng.

Trước thực tế khó khăn đó, anh Cảnh với vai trò Bí thư chi bộ càng tích cực, đi đầu trong việc tự học, nâng cao kỹ năng số. Nhờ đó, anh sử dụng thành thạo các ứng dụng phục vụ trực tiếp công việc; ứng dụng công nghệ thông tin, AI để làm các video clip, các văn bản báo cáo… “Ngành nghề nào cũng cần ứng dụng công nghệ số. Nếu mình không học thì sẽ bị tụt lùi, không bắt kịp công việc, khó phát triển được. Sau sáp nhập tỉnh, các buổi họp trực tuyến, sinh hoạt chi bộ trực tuyến, giải quyết văn bản, các khóa tập huấn online… được tổ chức nhiều hơn. Điều này càng đòi hỏi mỗi cá nhân, đặc biệt là cán bộ, đảng viên phải nâng cao trình độ công nghệ thông tin, kỹ năng số nhiều hơn nữa” - anh Cảnh chia sẻ.

Để mỗi công dân trở thành một công dân số, vai trò của các trường học là vô cùng quan trọng, bởi đây là môi trường tốt nhất và thuận lợi nhất để trang bị kỹ năng số cho học sinh. Trường THCS Thác Mơ (phường Phước Long) là một điển hình “Đơn vị học tập” được Hội Khuyến học tỉnh Đồng Nai biểu dương nhằm nhân rộng trong toàn tỉnh.

Trường THCS Thác Mơ (phường Phước Long) là một trong những điển hình “Đơn vị học tập” được Hội Khuyến học tỉnh Đồng Nai biểu dương. Trong ảnh: Thầy và trò Trường THCS Thác Mơ trong giờ học.

Để ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin trong dạy học, các giáo viên của trường đều tích cực tự học, tự bồi dưỡng thông qua sinh hoạt chuyên môn, nghiên cứu bài học, học tập trực tuyến. Nhiều giáo viên vận dụng hiệu quả kiến thức mới vào đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá học sinh. Nhà trường trang bị tivi, kết nối wifi ở tất cả các phòng học để phục vụ cho quá trình dạy và học. Nhờ đó, kết quả tuyển sinh vào lớp 10 THPT của học sinh Trường THCS Thác Mơ luôn nằm trong tốp đầu của tỉnh Bình Phước trước đây; thi học sinh giỏi các cấp đều đạt kết quả cao…

Thế hệ công dân trẻ là những người nhanh nhạy bắt nhịp với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ số. Đây cũng sẽ là những “công dân số” nòng cốt trong nền “kinh tế số” của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới. Một điều đáng mừng là rất nhiều học sinh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường đã tập trung học và đầu tư nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số trong các lĩnh vực của đời sống thông qua các cuộc thi, sân chơi khoa học do ngành giáo dục và các ban, ngành, đoàn thể liên quan tổ chức.

Các em Nguyễn Vũ Phong và Trần Đỗ Thiên Bảo, lớp 12, Trường THPT Long Khánh (phường Long Khánh) là những ví dụ điển hình. Có năng lực về tin học và say mê với thiết bị bay không người lái, 2 học sinh này đã dành dụm tiền tiết kiệm và làm thêm từ lớp 10 để có kinh phí nghiên cứu thiết bị bay không người lái. Năm nay, 2 học sinh này bắt tay vào thực hiện Dự án Hệ thống UAV Hexacopter tích hợp AI hỗ trợ tìm hiếm, cứu nạn người sau tai nạn và thiên tai. Không chỉ đầu tư lớn về kinh phí (khoảng 100 triệu đồng), 2 em còn nghiêm túc dành thời gian cho dự án, thực hiện từ đầu tháng 6-2025 đến tháng 1-2026. Dự án được Ban Giám khảo Cuộc thi Khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học cấp tỉnh, năm học 2025-2026 đánh giá cao và là một trong 12 dự án đoạt giải nhất của cuộc thi. Cha mẹ và thầy cô của Vũ Phong, Thiên Bảo rất ủng hộ 2 em khi thực hiện dự án liên quan đến công nghệ thông tin và AI, bởi họ biết rằng trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, ai làm chủ công nghệ, người đó sẽ có nhiều cơ hội phát triển, vươn xa.

Từ những tấm gương học tập bền bỉ trong đời sống thường ngày đến những công dân chủ động làm chủ công nghệ, bức tranh xã hội học tập hướng đến công dân số, chính quyền số ở Đồng Nai đang dần hiện rõ. Mỗi mô hình học tập, mỗi tấm gương tự học hôm nay chính là nền tảng quan trọng, góp phần xây dựng xã hội học tập, hình thành lớp công dân Đồng Nai có tri thức, kỹ năng và trách nhiệm xã hội, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên số.

Hải Yến