Mỹ bắt cựu phi công Không quân, cáo buộc huấn luyện cho quân đội Trung Quốc

Bộ Tư pháp Mỹ ngày 25/2 thông báo đã bắt giữ Gerald Eddie Brown Jr., cựu sĩ quan và phi công Không quân Mỹ, với cáo buộc cung cấp và âm mưu cung cấp “dịch vụ quốc phòng” trái phép cho lực lượng không quân Trung Quốc, vi phạm Đạo luật Kiểm soát Xuất khẩu Vũ khí (AECA).

Ảnh minh họa: Một tiêm kích F-35B Lightning II của Thủy quân lục chiến Mỹ (Ảnh: Thủy quân lục chiến Mỹ/Binh nhất Johnson Truong)

Theo hồ sơ tố tụng hình sự, ông Brown, 65 tuổi, bị bắt tại thành phố Jeffersonville (bang Indiana) và dự kiến ra hầu tòa lần đầu ngày 26/2 trước thẩm phán liên bang tại khu vực Nam Indiana.

Bộ Tư pháp Mỹ cho biết từ khoảng tháng 8/2023, Brown bắt đầu đàm phán hợp đồng huấn luyện phi công quân sự Trung Quốc. Các trao đổi được thực hiện thông qua Tô Bân (Stephen Su Bin), công dân Trung Quốc từng nhận tội năm 2016 vì tham gia tấn công mạng các nhà thầu quốc phòng Mỹ nhằm đánh cắp dữ liệu nhạy cảm cho Trung Quốc.

Trong các trao đổi, Brown nhiều lần bày tỏ ý định đào tạo phi công vận hành máy bay chiến đấu. Tháng 12/2023, ông sang Trung Quốc và bắt đầu làm việc với các phi công của Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAAF). Ngay ngày đầu tại đây, Brown đã trả lời các câu hỏi về Không quân Mỹ trong suốt ba giờ, sau đó tiếp tục thuyết trình giới thiệu bản thân và kinh nghiệm cho phía Trung Quốc.

Các công tố viên cho rằng hoạt động đào tạo này thuộc diện “dịch vụ quốc phòng” theo quy định về buôn bán vũ khí quốc tế (ITAR), nhưng Brown không có giấy phép do Bộ Ngoại giao Mỹ cấp - điều kiện bắt buộc đối với mọi công dân Mỹ khi cung cấp huấn luyện quân sự cho lực lượng nước ngoài.

Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp Mỹ John A. Eisenberg nêu rõ: bất kỳ cá nhân Mỹ nào, dù là quân nhân hay dân sự, đều phải có giấy phép nếu huấn luyện cho quân đội nước ngoài; nếu không sẽ là hành vi phạm pháp.

Sự nghiệp quân sự

Brown phục vụ hơn 24 năm trong Không quân Mỹ, giải ngũ năm 1996 với quân hàm thiếu tá. Trong sự nghiệp, ông từng chỉ huy các đơn vị nhạy cảm liên quan hệ thống vũ khí hạt nhân, tham gia nhiệm vụ chiến đấu và làm giảng viên lái máy bay chiến đấu cũng như huấn luyện mô phỏng trên nhiều loại chiến đấu cơ, gồm F-4 Phantom II, F-15 Eagle, F-16 Fighting Falcon và A-10 Thunderbolt II.

Một chiếc F-15C Eagle thuộc căn cứ không quân Kadena (Nhật Bản) cất cánh từ đường băng tại căn cứ không quân Eielson, bang Alaska, ngày 17/8/2021. (Ảnh: Không quân Mỹ)

Sau khi rời quân ngũ, ông làm phi công vận tải thương mại và gần đây nhất là giảng viên mô phỏng theo hợp đồng cho hai nhà thầu quốc phòng Mỹ, huấn luyện phi công Mỹ lái A-10 và tiêm kích F-35 Lightning II.

Trợ lý Giám đốc Cục Điều tra Liên bang (FBI) Roman Rozhavsky cho rằng chính phủ Trung Quốc đang tìm cách khai thác chuyên môn của các cựu quân nhân phương Tây nhằm hiện đại hóa năng lực quân sự, và vụ bắt giữ này là lời cảnh báo đối với những người hợp tác với đối thủ của Mỹ.

Công tố viên liên bang Jeanine Ferris Pirro nhận định Brown đã “phá vỡ lời tuyên thệ bảo vệ đất nước”, gây nguy hiểm cho binh sĩ và đồng minh Mỹ.

Bộ Tư pháp Mỹ cho biết đây không phải trường hợp cá biệt. Trước đó, một cựu phi công Thủy quân lục chiến Mỹ cũng bị truy tố vì huấn luyện phi công Trung Quốc về chiến thuật cất hạ cánh trên tàu sân bay. Năm 2024, Mỹ cùng Australia, Anh, Canada và New Zealand từng cảnh báo quân đội Trung Quốc đang nhắm vào quân nhân đương nhiệm và đã giải ngũ của các nước NATO để nâng cao năng lực tác chiến.

Vụ án hiện do FBI phối hợp với Văn phòng Điều tra Đặc biệt của Không quân Mỹ điều tra; các công tố viên thuộc Bộ Tư pháp Mỹ phụ trách truy tố.

Diễm Châu (Fox News, The Hill, DOJ)