Mỹ bắt đồng sáng lập Supermicro vì buôn lậu máy chủ tỉ USD chứa GPU Nvidia sang Trung Quốc

Chính phủ Mỹ đang tìm cách làm rõ cách các chip hiệu năng cao đến được Trung Quốc mà không có giấy phép, trong bối cảnh các công ty AI (trí tuệ nhân tạo) nước này như OpenAI và Anthropic phải đối mặt với sự cạnh tranh từ DeepSeek cùng các đối thủ Trung Quốc khác.

Trong bản cáo trạng được công bố hôm 19.3, chính phủ Mỹ cáo buộc Yih-Shyan “Wally” Liaw, Ruei-Tsan “Steven” Chang và Ting-Wei “Willy” Sun đã phối hợp với nhau để vi phạm Đạo luật Cải cách Kiểm soát Xuất khẩu.

Theo cáo trạng, các sản phẩm của công ty máy chủ này có chứa GPU (bộ xử lý đồ họa) Nvidia “phải chịu sự kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt của Mỹ, cấm bán sang Trung Quốc nếu không có giấy phép”.

“Những biện pháp kiểm soát đó được thiết lập nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và lợi ích chính sách đối ngoại của Mỹ, cùng nhiều mục tiêu khác”, trích nội dung cáo trạng.

Liaw là đồng sáng lập Super Micro Computer và là thành viên hội đồng quản trị. Theo trang FactSet, Liaw nắm giữ lượng cổ phiếu Super Micro trị giá 464 triệu USD. Ông không phản hồi khi được đề nghị bình luận về chuyện này.

Super Micro Computer (hay Supermicro) là hãng công nghệ Mỹ chuyên sản xuất máy chủ, hệ thống lưu trữ và hạ tầng trung tâm dữ liệu.

Cổ phiếu Super Micro Computer giảm 12% trong phiên giao dịch ngoài giờ sau khi tòa án liên bang Mỹ công bố bản cáo trạng.

Trụ sở chính của Super Micro Computer tại thành phố San Jose, bang California, Mỹ - Ảnh: Getty Images

Super Micro Computer cho biết dù công ty không bị nêu tên là bị đơn, Liaw hiện giữ chức phó chủ tịch cấp cao phụ trách phát triển kinh doanh, Chang là quản lý bán hàng tại Đài Loan và Sun là nhà thầu. Super Micro đã cho các nhân viên này tạm nghỉ việc và chấm dứt quan hệ với nhà thầu.

“Các hành vi của những cá nhân này bị cáo buộc trong bản cáo trạng là trái với chính sách và cơ chế tuân thủ của công ty, gồm nỗ lực né tránh các luật và quy định kiểm soát xuất khẩu hiện hành. Super Micro Computer duy trì một chương trình tuân thủ chặt chẽ. Công ty cam kết tuân thủ đầy đủ mọi luật và quy định kiểm soát xuất khẩu và tái xuất khẩu của Mỹ”, Super Micro Computer thông báo.

Công ty Đông Nam Á đóng vai trò trung gian

Theo cáo trạng, một công ty Đông Nam Á đóng vai trò trung gian đã lập hồ sơ giả tạo vẻ như họ sẽ sử dụng các máy chủ này. Sau đó, công ty này đồng thời thuê một hãng logistics riêng đóng gói các máy chủ nhằm che giấu trước khi chuyển sang Trung Quốc.

Liaw, Chang và Sun bị cho là đã đánh lừa đội ngũ tuân thủ tại Super Micro Computer bằng các máy chủ giả tại kho của công ty Đông Nam Á, trong khi những máy chủ thật đã được chuyển sang Trung Quốc, đồng thời gây áp lực buộc bộ phận tuân thủ phê duyệt các lô hàng. Họ còn bị cáo buộc sử dụng các máy chủ giả trong một chuyến kiểm tra của quan chức kiểm soát xuất khẩu Mỹ.

Theo cáo trạng, các hoạt động này đã mang lại khoảng 2,5 tỉ USD doanh thu cho nhà sản xuất máy chủ kể từ năm 2024, trong đó 510 triệu USD được bán vào giai đoạn từ cuối tháng 4.2025 đến giữa tháng 5.2025 cho công ty Đông Nam Á rồi chuyển tiếp sang Trung Quốc. Bên công tố cho biết công ty này (Super Micro Computer) không có giấy phép của Bộ Thương mại Mỹ để xuất khẩu các máy chủ sử dụng GPU Nvidia sang Trung Quốc.

Cáo trạng cũng nêu Chang đã tìm cách ngăn kiểm toán viên kiểm tra các khu vực trong trung tâm dữ liệu nơi công ty Đông Nam Á được cho là lưu trữ máy chủ nhưng thực tế đã chuyển sang Trung Quốc, đồng thời sắp xếp một kiểm toán viên mà ông gọi là “thân thiện” để thực hiện việc rà soát. Năm 2024, Super Micro Computer cho biết kiểm toán viên độc lập của họ từ Ernst & Young đã nghỉ việc và sau đó thuê công ty kiểm toán khác là BDO để thay thế.

Các GPU Nvidia đang được săn đón trên toàn cầu để huấn luyện các mô hình AI tạo sinh.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ban đầu tìm cách ngăn Trung Quốc tiếp cận các GPU Nvidia. Song vào tháng 12.2025, ông Trump cho biết đã nói với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình rằng Mỹ sẽ cho phép Nvidia xuất khẩu GPU H200 sang Trung Quốc “theo các điều kiện đảm bảo duy trì an ninh quốc gia mạnh mẽ”. Đầu tuần này, Jensen Huang (Giám đốc điều hành Nvidia) cho biết công ty đang khởi động lại sản xuất để đáp ứng các đơn đặt hàng H200 từ Trung Quốc.

Nvidia đã nhận được giấy phép xuất khẩu H200 sang Trung Quốc, với điều kiện Jensen Huang đồng ý chia 25% doanh thu GPU này tại Trung Quốc cho chính phủ Mỹ.

Các công tố viên cáo buộc Liaw đã thúc đẩy công ty Đông Nam Á chuyển sang sử dụng GPU Nvidia tiên tiến hơn là B200, sử dụng kiến trúc Blackwell, vào cuối năm 2024.

“Khoảng bao nhiêu chiếc anh có thể nhận vào tháng 1? Tháng 2? Tháng 3? Tháng 4? Chỉ cần ước tính sơ bộ cũng được... Sau đó, chúng ta có thể đề xuất với Nvidia theo cách họ có thể chấp nhận. Đây là cách duy nhất để Nvidia cam kết phân bổ B200, theo tôi biết”, Liaw viết trong một tin nhắn gửi cho lãnh đạo công ty Đông Nam Á.

Năm 2025, Liaw đã gửi cho lãnh đạo công ty Đông Nam Á một link dẫn tới thông báo của Nhà Trắng về quy định xuất khẩu với sản phẩm AI dự kiến có hiệu lực vào cuối năm đó, cho rằng cần tăng tốc độ vận chuyển trước thời điểm này, theo cáo trạng.

Một nhà môi giới từng mua máy chủ chứa GPU Nvidia từ công ty Đông Nam Á đã gửi cho Liaw tin nhắn kèm link về việc công dân Trung Quốc bị bắt vì buôn lậu chip AI vào quốc gia này. Liaw được cho là đã phản hồi bằng các biểu tượng cảm xúc khóc.

“Các tội phạm liên quan đến công nghệ nhạy cảm phải bị xử lý nhanh chóng. Nếu không, pháp luật sẽ trở nên vô nghĩa”, Jay Clayton, công tố viên Mỹ tại quận phía nam New York do ông Trump bổ nhiệm và là cựu Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ, tuyên bố.

Văn phòng công tố cho biết Liaw và Sun đã bị bắt hôm 19.3, trong khi Chang đang bỏ trốn.

Sơn Vân