Mỹ-Canada 'ăn miếng trả miếng' thuế quan: Đâu chỉ là lưỡng bại câu thương!

Các phương tiện đỗ bên ngoài nhà máy lắp ráp của GM tại Oshawa, Ontario, Canada. (Nguồn: CNN)

Ngày 26/8, hãng tin Reuters dẫn thông báo của Chính phủ Canada cho biết, Ottawa quyết định áp thuế tới 50% đối với khoảng 700 mặt hàng nhập khẩu từ Mỹ kể từ ngày 8/9, đồng thời tung gói hỗ trợ 7,5 tỷ CAD nhằm bảo vệ doanh nghiệp và người lao động nước này trước cuộc thương chiến.

Động thái trên diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 22/8 áp thuế 50% đối với toàn bộ ô tô nhập khẩu từ Canada. Quyết định đó được đánh giá là sẽ khiến cho ngành công nghiệp ô tô của nền kinh tế lớn nhất thế giới chao đảo, trong bối cảnh ngành này đã phải đối mặt với những thay đổi liên tục về chính sách thương mại kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng.

Tác động lan tỏa của thuế quan

Kế hoạch áp thuế của Tổng thống Trump diễn ra đúng vào thời điểm căng thẳng thương mại giữa hai nước láng giềng gia tăng. Các chuyên gia cho rằng, mức thuế cao đối với ô tô có thể làm gián đoạn những hoạt động kinh doanh đã được duy trì trong nhiều thập niên và gây ra những hệ quả sâu rộng đối với toàn ngành ô tô.

Giám đốc điều hành của Anderson Economic Group, công ty tư vấn có trụ sở tại Michigan, ông Patrick Anderson nhận định việc Tổng thống Mỹ áp thuế thực sự là một cuộc chiến thương mại và sẽ là một đòn giáng mạnh vào ngành công nghiệp ô tô. Hậu quả là sẽ có những nhà máy đóng cửa ở cả hai bên biên giới.

Canada thực tế có thặng dư thương mại lớn với Mỹ. Nhưng trong lĩnh vực ô tô, tình hình lại hoàn toàn ngược lại khi Mỹ đang có thặng dư thương mại với Canada gần 1 tỷ USD mỗi tháng.

Theo số liệu thương mại của Bộ Thương mại Mỹ, trong 6 tháng đầu năm nay, Mỹ nhập khẩu 24,5 tỷ USD ô tô và linh kiện ô tô từ Canada, trong khi Canada nhập khẩu 30,4 tỷ USD các mặt hàng tương tự từ Mỹ.

Kể từ khi Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) được triển khai vào những năm 1990, sau đó được thay thế bằng Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA) trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, ngành công nghiệp ô tô đã vận hành như thể Bắc Mỹ là một thị trường thống nhất.

Các doanh nghiệp đưa linh kiện và xe qua lại biên giới tương đối tự do, thậm chí nhiều lần trước khi một chiếc xe hoàn tất và được đưa đến các đại lý.

Ngay cả sau khi Mỹ áp thuế ô tô vào năm ngoái, quy trình này vẫn tiếp tục. Nguyên nhân là các ngoại lệ miễn trừ đã giúp giảm đáng kể tác động của mức thuế 25% được áp lên ô tô và linh kiện từ xứ sở lá phong.

Ông Anderson cũng cho biết, các nhà sản xuất ô tô có thể khấu trừ giá trị của những linh kiện do Mỹ sản xuất được sử dụng trong các phương tiện lắp ráp tại Canada. Họ thậm chí có thể khấu trừ giá trị của các linh kiện sản xuất tại Canada nếu đáp ứng các điều khoản của USMCA.

Bên cạnh đó, việc làm gián đoạn dòng chảy hàng hóa qua biên giới Mỹ-Canada sẽ khiến người lao động Mỹ chịu thiệt hại, cả trong ngành sản xuất linh kiện ô tô lẫn tại các nhà máy lắp ráp.

Bà Erin Keating, chuyên gia phân tích cấp cao tại Cox Automotive, cho biết tác động của những mức thuế sẽ không chỉ giới hạn ở các nhà máy lắp ráp tại Canada.

Các mẫu xe được sản xuất tại các nhà máy Canada phụ thuộc rất lớn vào linh kiện từ các nhà cung cấp Mỹ. Những doanh nghiệp cung cấp này đang tạo việc làm cho hơn 500.000 người Mỹ.

Trong khi đó, theo công ty nghiên cứu Mobility Global, người Canada đã mua khoảng 663.000 chiếc xe được lắp ráp tại Mỹ trong năm ngoái. Người tiêu dùng nước này cũng chi cho các loại xe lớn và đắt tiền hơn, như xe tải hạng nặng, xe buýt và các phương tiện chuyên dụng, gấp hơn ba lần so với người tiêu dùng Mỹ.

Tại cuộc họp báo ngày 22/8, Thủ tướng Canada Mark Carney cảnh báo rằng, chính sách thuế ô tô của ông Trump có thể khiến người lao động Mỹ mất việc, đặc biệt là những người lao động ở Michigan, Ohio, Kentucky và Alabama. Canada là khách hàng lớn nhất của họ về mặt hàng ô tô.

Công đoàn đại diện cho người lao động ngành ô tô Canada, Unifor, lên án kế hoạch áp thuế, cho rằng điều này sẽ gây tổn hại cho người lao động ở cả hai bên biên giới, đồng thời khiến việc sản xuất ô tô tại Bắc Mỹ ngày càng trở nên khó khăn hơn.

Cầu Ambassador ở Windsor, Ontario, kết nối Mỹ và Canada. (Nguồn: Getty Images)

Đâu chỉ là “lưỡng bại câu thương”

Theo Inside Trade, việc Mỹ và Canada leo thang áp thuế đã làm dấy lên lo ngại về chi phí kinh tế đối với cả hai nước.

Cụ thể, thuế quan của Mỹ và biện pháp trả đũa của Canada sẽ làm tăng giá hàng hóa, năng lượng và thực phẩm, đồng thời gây thiệt hại cho người lao động, nông dân, doanh nghiệp nhỏ và các bang có quan hệ thương mại chặt chẽ với Canada như Michigan, Minnesota và Pennsylvania.

Ngoài ra, phía Canada cảnh báo doanh nghiệp nước này có thể mất khách hàng, việc làm và đầu tư, trong khi nhiều nhà xuất khẩu nhỏ có nguy cơ phải ngừng bán hàng sang Mỹ.

Còn Hiệp hội Ô tô Đức VDA cảnh báo chính sách thương mại thiếu ổn định này đang khiến doanh nghiệp gặp khó khăn nghiêm trọng trong việc lập kế hoạch và dự toán ngân sách đầu tư.

Đáng chú ý, một số hãng sản xuất ô tô Đức có nhà máy tại Canada, trong khi nhiều doanh nghiệp khác sở hữu các cơ sở sản xuất tại Mỹ. Phần lớn các nhà máy này được thiết kế để cung cấp xe cho toàn bộ thị trường Bắc Mỹ hoặc một khu vực thị trường rộng hơn.

Theo ông Andreas Schotter, Giáo sư Kinh doanh Quốc tế tại Trường Kinh doanh Ivey, “thuế quan có thể tạo cảm giác cứng rắn về mặt chính trị, nhưng trong một khu vực kinh tế Bắc Mỹ hội nhập, chúng tương đương với việc tự gây tổn hại về kinh tế. Canada và Mỹ không chỉ bán sản phẩm cho nhau. Họ cùng nhau sản xuất ra các sản phẩm”.

Trong khi đó, bà Mary Lovely, chuyên gia cấp cao tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (Mỹ) nhận định: “Về mặt kinh tế, các mức thuế mới không quá quan trọng — ngoại trừ việc bản thân mối quan hệ này cực kỳ quan trọng".

Hãng tin AP cho rằng, tác động chính trị có thể thậm chí còn lớn hơn những hệ quả kinh tế. Năm ngoái, hai nước đã trao đổi hàng hóa và dịch vụ trị giá 880 tỷ USD. Biên giới Mỹ-Canada dài khoảng 8.891 km và gần 330.000 người cùng lượng hàng hóa trị giá 2 tỷ USD đi qua biên giới này mỗi ngày.