Mỹ dỡ lệnh trừng phạt, Iran vẫn khó giải phóng dầu tồn kho

Hôm 22/6, Bộ Tài chính Mỹ công bố miễn trừ toàn diện các lệnh trừng phạt đã áp dụng lâu nay với hoạt động mua bán dầu của Iran. Với động thái ấy, Iran có thể sản xuất, bán và vận chuyển dầu thô, các sản phẩm dầu mỏ và hóa dầu đến ngày 21/8, trong thời gian hai bên tiếp tục đàm phán.

Mặc dù vậy, giới phân tích cho rằng Iran nhiều khả năng vẫn đối mặt hàng loạt thách thức trong nỗ lực giải phóng lượng dầu tồn kho. Lệnh phong tỏa cảng biển của Mỹ hồi tháng 4 đã bóp nghẹt hoạt động xuất khẩu, khiến dầu tồn kho của họ tăng dần.

Đến nay Trung Quốc - nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới - vẫn không tỏ ra quá hào hứng với việc mua thêm dầu Iran, dù họ là khách hàng truyền thống. "Trung Quốc không tỏ ra muốn mua dầu của nước nào", Fereidun Fesharaki - Chủ tịch FGE NexantECA - nhận định với CNBC.

Nhiều năm qua, các nhà máy lọc dầu tư nhân của Trung Quốc luôn là khách mua chính của dầu Iran. Giai đoạn 2020-2023, Tehran tăng sản xuất thêm 1 triệu thùng một ngày, do nhu cầu từ Bắc Kinh lên cao. Sau đó Bộ Tài chính Mỹ áp lệnh trừng phạt với một số hãng lọc dầu tư nhân Trung Quốc vì hoạt động này. Bắc Kinh tuyên bố họ không công nhận các lệnh trừng phạt đơn phương với đối tác thương mại. Dù vậy, lượng dầu thô Iran mà họ mua cũng giảm dần.

Nhập khẩu dầu của Trung Quốc tiếp tục đi xuống từ khi chiến sự Trung Đông nổ ra cuối tháng 2, kéo nhu cầu nhiên liệu toàn cầu giảm theo. Hồi tháng 5, lượng dầu nhập khẩu của Bắc Kinh giảm 29% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống 7,82 triệu thùng một ngày - thấp nhất kể từ tháng 2/2018, theo Wind Information.

Sang tháng 6, Bloomberg ước tính lượng dầu Trung Quốc nhập từ Iran giảm một nửa so với tháng trước đó, còn 654.000 thùng một ngày.

Báo cáo của Viện Chính sách phát triển và An ninh (ISDP) cho thấy, xung đột tại Trung Đông tiếp thêm động lực cho nỗ lực chuyển đổi xanh của Trung Quốc. Thủ tướng Lý Cường tái khẳng định nước này cần mở rộng các nguồn năng lượng phi hóa thạch, xây dựng hệ thống năng lượng mới, đồng thời khuyến khích đổi mới và đẩy nhanh cải cách.

Trong khi đó, nguồn cung dầu toàn cầu tăng sau khi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và Đồng minh (OPEC+) liên tiếp nâng hạn ngạch sản lượng thời gian qua. "Đợt tăng này nằm trong kế hoạch của họ, nhằm đảo ngược các đợt cắt giảm sản lượng được thực hiện vài năm trước. OPEC+ đã nâng hạn ngạch tổng cộng 940.000 thùng một ngày kể từ khi chiến sự bùng phát", báo cáo của ngân hàng United Overseas Bank nhấn mạnh.

"Làn sóng tăng nguồn cung là có thật", Tiago Lacerda - chuyên gia phân tích thị trường tại sàn giao dịch trực tuyến Axi nói với CNBC. Lượng dầu lênh đênh trên biển đang tăng mạnh, khi Iran xuất khẩu hơn 40 triệu thùng kể từ khi Mỹ dỡ bỏ phong tỏa cảng biển. Xuất khẩu dầu của Nga trước đó cũng tăng vọt lên mức cao kỷ lục.

Mặc dù vậy, nguy cơ gián đoạn dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz vẫn chưa thể biến mất hoàn toàn. Yếu tố ấy có thể khiến bài toán đảm bảo nguồn cung năng lượng thêm phức tạp, và dầu tồn kho của Iran cũng trở thành biến số khó lường.

Chủ tịch FGE NexantECA nói rằng Iran đã tuyên bố việc đi lại "tự do" qua eo biển Hormuz chỉ kéo dài trong 60 ngày, trước khi họ áp dụng cơ chế thu phí theo nhiều mức.