Mỹ dồn quân tới Trung Đông, hé lộ 3 kịch bản tấn công Iran

Mỹ đang chuẩn bị triển khai thêm hàng nghìn binh sĩ tới Trung Đông, làm dấy lên nhiều suy đoán về khả năng tiến hành một cuộc tấn công trên bộ nhằm vào Iran, trong bối cảnh xuất hiện những thông tin trái chiều liên quan tới các nỗ lực đàm phán hòa bình.

Theo các nguồn tin, Lầu Năm Góc dự kiến điều động khoảng 3.000 binh sĩ thuộc Sư đoàn Dù 82 của Lục quân Mỹ tới Trung Đông, cùng với hai đơn vị viễn chinh của Thủy quân lục chiến, nhằm hỗ trợ các hoạt động quân sự liên quan đến Iran.

Tuy nhiên, các chuyên gia quân sự nhận định quy mô lực lượng được triển khai cho thấy Washington nhiều khả năng chỉ hướng tới các chiến dịch hạn chế, trong thời gian ngắn, thay vì một chiến dịch trên bộ kéo dài.

Điều này khiến hai hòn đảo chiến lược của Iran trở thành tâm điểm chú ý và làm dấy lên những câu hỏi về một động thái tiềm tàng nhằm thu giữ vật liệu hạt nhân của Cộng hòa Hồi giáo.

Ảnh chụp từ trên cao eo biển Clarence nằm giữa đảo Qeshm với đất liền Iran, ngày 10/12/2023. Nguồn: Reuters

Ba kịch bản tấn công có thể xảy ra

Theo Daniel Davis, Trung tá Lục quân Mỹ đã nghỉ hưu và hiện là chuyên gia cấp cao tại Defense Priorities, Mỹ có thể cân nhắc ba phương án hành động.

Kịch bản thứ nhất là kiểm soát đảo Qeshm, mở nút thắt eo biển Hormuz. Qeshm là hòn đảo lớn nhất tại Vịnh Ba Tư, nằm gần eo biển Hormuz - nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu và có vị trí chiến lược quan trọng. Theo các phân tích quân sự, Qeshm hiện được Iran biến thành một “pháo đài quân sự”, với hệ thống hầm ngầm sâu chứa tên lửa chống hạm, thủy lôi, máy bay không người lái và tàu tấn công tốc độ cao. Đây được xem là “trung tâm sức mạnh” giúp Tehran kiểm soát tuyến hàng hải quan trọng này.

Trong kịch bản này, Mỹ có thể tiến hành không kích quy mô lớn để làm suy yếu hệ thống phòng thủ của đảo, trước khi lực lượng thuộc Sư đoàn Dù 82 đổ bộ đường không nhằm chiếm giữ các mục tiêu trọng yếu như sân bay, cảng biển hoặc tấn công vào mạng lưới hầm ngầm.

Song song đó, trực thăng tấn công và máy bay yểm trợ hỏa lực, cùng lực lượng Thủy quân lục chiến có thể thực hiện đổ bộ đường biển, tạo thế gọng kìm nhằm vô hiệu hóa năng lực kiểm soát eo biển Hormuz của Iran.

Kịch bản thứ hai là đánh chiếm đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu mỏ chủ chốt của Iran, thường được xem là “huyết mạch dầu mỏ” của nước này. Khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran được trung chuyển qua đảo này trước khi đi qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng việc kiểm soát đảo Kharg nhiều khả năng sẽ đòi hỏi một chiến dịch trên bộ - điều mà Mỹ trước đây tỏ ra thận trọng.

Theo kịch bản này, lực lượng dù Mỹ có thể đóng vai trò mũi nhọn, đổ bộ đường không để kiểm soát sân bay trên đảo, tạo bàn đạp cho các lực lượng tiếp viện tiến vào.

Ảnh vệ tinh cho thấy một cảng dầu tại đảo Kharg, Iran, ngày 25/2/2026. Nguồn: Planet Labs PBC/Reuters

Giới chuyên gia cảnh báo kịch bản này tiềm ẩn rủi ro lớn, đặc biệt khi các tàu chiến chở lực lượng đổ bộ phải di chuyển qua eo biển Hormuz - khu vực dễ bị Iran tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái.

Dù vậy, ông Kevin Donegan, Phó đô đốc đã nghỉ hưu và cựu chỉ huy Hạm đội 5 của Mỹ nhận định: “Phần lớn các mối đe dọa đó đã bị loại bỏ hoặc suy yếu đáng kể. Vì vậy, nhiệm vụ hoàn toàn có thể thực hiện được. Câu hỏi thực sự là sẽ mất bao lâu để hoàn thành và khi nào thì luồng hàng hóa [qua eo biển Hormuz] có thể được khôi phục”.

Kịch bản thứ ba, được đánh giá có mức độ rủi ro cao nhất, là tiến hành đột kích sâu vào lãnh thổ Iran nhằm thu giữ các vật liệu hạt nhân đã làm giàu.

Giới phân tích cho rằng, trong kịch bản này Mỹ có thể sử dụng lực lượng dù để đột nhập nhanh vào các cơ sở hạt nhân mới được cho là nằm sâu trong nội địa Iran, sau đó tìm kiếm và kiểm soát lượng urani đã làm giàu.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng khả năng thực hiện phương án này là khá thấp do yêu cầu về lực lượng lớn, hậu cần phức tạp và nguy cơ thương vong cao. Việc phải tiến sâu hàng trăm km vào lãnh thổ Iran, đối mặt với hệ thống phòng thủ dày đặc, khiến chiến dịch này bị đánh giá là “rủi ro cao nhưng không đem lại hiệu quả tương xứng”.

Lực lượng hạn chế, không phù hợp chiến tranh kéo dài

Trung tá Lục quân Mỹ đã nghỉ hưu Daniel Davis, số lượng binh sĩ triển khai - theo ước tính của ông là khoảng 4.000–5.000 quân tác chiến trực tiếp - chỉ đủ để kiểm soát một mục tiêu nhỏ trong thời gian ngắn. Ông nhấn mạnh Sư đoàn Dù 82 là lực lượng phản ứng nhanh, cũng chủ yếu được triển khai trong giai đoạn đầu trước khi có thêm lực lượng lớn hơn được đưa vào.

“Chưa có dấu hiệu cho thấy Mỹ đang chuẩn bị một lực lượng quy mô lớn đủ để tiến hành chiến tranh trên bộ kéo dài. Điều đó đòi hỏi nhiều tháng chuẩn bị”, ông Davis nhận định.

Cùng quan điểm, ông Ruben Stewart, chuyên gia về tác chiến trên bộ tại Viện Chiến lược Nghiên cứu Quốc tế (IISS), cho rằng lực lượng hiện tại thiếu các đơn vị thiết giáp hạng nặng, hệ thống hậu cần và cấu trúc chỉ huy cần thiết cho một cuộc chiến lâu dài.

“Đây là lực lượng có thể hành động nhanh, chọn lọc mục tiêu, nhưng không đủ để duy trì chiến dịch sâu trong lãnh thổ Iran hoặc kéo dài trong thời gian dài”, ông Stewart đánh giá.

Ông cũng cho rằng phương án kiểm soát đảo Kharg về mặt kỹ thuật là khả thi nhưng tiềm ẩn nguy cơ leo thang mạnh do vai trò then chốt của đảo này đối với xuất khẩu dầu của Iran. Trong khi đó, việc thu giữ vật liệu hạt nhân được xem là kịch bản khó xảy ra nhất vì đòi hỏi sự hiện diện quân sự lớn hơn nhiều.

Tín hiệu răn đe từ Iran

Một số chuyên gia nhận định việc triển khai lực lượng ở mức hạn chế hiện nay chủ yếu mang tính răn đe, nhằm gia tăng sức ép và vị thế đàm phán của Mỹ trong trường hợp các nỗ lực ngoại giao thất bại.

Phó Thư ký Báo chí Nhà Trắng Anna Kelly cho biết mọi thông báo liên quan tới điều động quân sẽ do Bộ Quốc phòng công bố, đồng thời nhấn mạnh Tổng thống Donald Trump “luôn có đầy đủ các lựa chọn quân sự trong tay”.

Trong khi đó, Iran đã lên tiếng cảnh báo. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad-Bagher Ghalibaf cho biết các lực lượng vũ trang nước này đang theo dõi chặt chẽ mọi động thái của đối phương. Ông cảnh báo nếu “kẻ thù” vượt quá giới hạn, toàn bộ cơ sở hạ tầng quan trọng của họ trong khu vực có thể trở thành mục tiêu tấn công.

Nhà Trắng cho biết Tổng thống Donald Trump đã có các cuộc trao đổi “hiệu quả” với Iran trong những ngày gần đây, đồng thời khẳng định chiến dịch quân sự của Mỹ đang “diễn ra đúng tiến độ”.

Tuy nhiên, phía Iran nhiều lần bác bỏ việc đang tiến hành đàm phán với Washington, cho thấy triển vọng hạ nhiệt căng thẳng trong khu vực vẫn còn nhiều bất định.

Hoàng Phạm/VOV.VN