Mỹ tăng mua lại trái phiếu nhằm hạ nhiệt lợi suất và chi phí vay

Tòa nhà Bộ Tài chính Mỹ ở Washington, DC. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Bộ Tài chính Mỹ ngày 19/8 thông báo sẽ mua lại thêm trái phiếu do chính mình phát hành, động thái đã phần nào đảo ngược đợt bán tháo nợ dài hạn của Mỹ vốn đang đe dọa đẩy lãi suất thế chấp và các khoản vay tiêu dùng khác lên cao.

Bộ Tài chính cho biết sẽ “ít nhất tăng gấp đôi” quy mô các đợt mua lại, trong đó bộ này mua lại các chứng khoán nợ cũ có kỳ hạn từ 10 năm trở lên. Mức trần trước đây là 2 tỷ USD cho mỗi đợt, và con số này sẽ được nâng lên ít nhất 4 tỷ USD, có hiệu lực từ ngày 9/9 và kéo dài đến ngày 4/11.

Động thái này là bước đi mới nhất của Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nhằm tác động đến lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ. Đầu tháng này, Bộ Tài chính đã tiến hành can thiệp phối hợp với Nhật Bản để thúc đẩy đồng yen, vốn trong tháng 7 đã giao dịch ở mức yếu nhất so với đồng USD trong khoảng 4 thập kỷ.

Ông Bessent từng cảnh báo hồi tháng 1 rằng những biến động trên thị trường trái phiếu chính phủ Nhật Bản đang lan sang thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ. Bộ Tài chính gần đây cũng phát tín hiệu về khả năng cơ quan này có thể quyết định phát hành ít nợ dài hạn hơn trong những quý tới.

Theo tờ The Wall Street Journal, Bộ trưởng Tài chính Bessent đã thu được kết quả đáng kể từ biện pháp công bố trong ngày 19/8. Quyết định tăng gấp đôi lên 4 tỷ USD quy mô mua lại các trái phiếu có kỳ hạn dài nhất đã khiến lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm giảm 0,1 điểm phần trăm, mức giảm lớn hơn bất kỳ ngày nào trong một năm qua, đồng thời thúc đẩy mạnh các khu vực có sử dụng đòn bẩy trên thị trường chứng khoán.

Nhưng ông Bessent chỉ đang xử lý những vấn đề ở phần rìa. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn dài đã tăng trong bối cảnh một hỗn hợp độc hại gồm chi tiêu tài khóa phung phí, làn sóng đầu tư vốn quy mô chưa từng có vào trí tuệ nhân tạo (AI) và những sức ép địa chính trị.

Hôm 17/8, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm đã chạm mức cao nhất kể từ trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, bất chấp những nỗ lực trước đó của Bessent nhằm giữ lợi suất ở mức thấp.

Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ đã tăng mạnh trong gần hai tháng qua, đặc biệt ở các kỳ hạn dài, làm gia tăng chi phí tài chính của Chính phủ Mỹ trong trả nợ và thu hút nhà đầu tư. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm hiện ở gần mức cao nhất kể từ năm 2003; lợi suất trái phiếu 10 năm và 30 năm đều đã tăng 0,6 điểm % chỉ trong vòng 6 tháng.

Theo giới phân tích, việc lợi suất trái phiếu Mỹ tăng mạnh trong thời gian ngắn xuất phát từ ba nguyên nhân:

Thứ nhất, lo ngại về tình hình tài khóa Mỹ. Thâm hụt ngân sách liên bang trong riêng tháng 7 đạt 432,3 tỷ USD, mức cao nhất trong một tháng kể từ tháng 3/2021, khiến thâm hụt cả năm tài khóa kết thúc ngày 30/9 nhiều khả năng đạt khoảng 2.000 tỷ USD. Trong khi đó, nợ chính phủ đang tiến gần mức 40.000 tỷ USD và vượt mức của năm 2025 bất chấp các cam kết giảm chi tiêu của Chính quyền Trump.

Thứ hai là dấu hiệu lạm phát. Mặc dù lạm phát tháng 7 đã có dấu hiệu giảm nhẹ song vẫn quanh mức 3,5%, cao hơn nhiều so với mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Tình hình Iran, sự dao động của giá dầu và bản thân Fed cũng nhiều lần trì hoãn việc tăng lãi suất khiến các nhà đầu tư cho rằng lạm phát tại Mỹ tiếp tục là vấn đề dai dẳng, đeo bám kinh tế Mỹ ít nhất là đến hết năm nay.

Đồng USD. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Thứ ba là yếu tố cạnh tranh của làn sóng đầu tư vào AI. Các doanh nghiệp Mỹ đang huy động lượng vốn rất lớn, phát hành gần 1.700 tỷ USD trái phiếu, đến nay đã vượt tổng lượng phát hành của cả năm 2025, cạnh tranh trực tiếp với trái phiếu Kho bạc Mỹ trong thu hút vốn của nhà đầu tư.

Tuy nhiên các nhà quan sát cho rằng lợi suất cao không có nghĩa là các nhà đầu tư đánh giá tiêu cực về sức khỏe của nền kinh tế Mỹ mà phản ánh đánh giá kỳ vọng của thị trường đối với chiều hướng kinh tế Mỹ.

Theo Barclays Capital, lợi suất trái phiếu kỳ hạn dài (10 năm, 30 năm) tăng nhanh hơn lợi suất trái phiếu kỳ hạn ngắn hơn cho thấy các nhà đầu tư cho rằng vấn đề nợ công, lạm phát và làn sóng đầu tư AI sẽ tiếp tục trong thời gian tới, ít nhất là trong nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump./.