'N' trên cần số xe là gì, khi nào nên chuyển số N?

Hộp số tự động ngày càng phổ biến trên các dòng ôtô hiện đại nhờ khả năng đơn giản hóa thao tác điều khiển phương tiện.

Thay vì phải phối hợp chân côn và cần số như trên xe số sàn, người lái chỉ cần chuyển cần số sang vị trí D để bắt đầu di chuyển. Việc lựa chọn tỷ số truyền phù hợp được hệ thống tự động thực hiện.

Một số mẫu xe còn được trang bị chế độ chuyển số thủ công thông qua lẫy sau vô lăng hoặc chế độ lái Sport. Tuy nhiên đây đều là những tính năng tùy chọn, không bắt buộc sử dụng trong quá trình vận hành thông thường.

Dù vậy, vẫn có một vị trí trên cần số tự động khiến không ít tài xế băn khoăn, ngay cả khi loại hộp số này đã xuất hiện trên ôtô Mỹ hơn 70 năm. Đó là số N (Neutral), hay còn gọi là số mo.

Số N có tác dụng gì?

Trên ôtô sử dụng hộp số tự động truyền thống, hệ thống truyền động gồm các bộ bánh răng hành tinh và biến mô thủy lực, có nhiệm vụ truyền và khuếch đại mô-men xoắn từ động cơ đến bánh xe.

Trong khi đó, hộp số ly hợp kép (DCT) có cấu trúc gần với hộp số sàn, nhưng sử dụng 2 bộ ly hợp được điều khiển điện tử. Một bộ đảm nhận các cấp số lẻ, bộ còn lại phụ trách các cấp số chẵn.

Đối với hộp số vô cấp CVT, hệ thống thường sử dụng dây đai kết hợp 2 puly hình nón có đường kính làm việc thay đổi, tạo ra dải tỷ số truyền gần như liên tục thay vì các cấp số cố định.

Ngày nay, các mẫu xe thường được trang bị hộp số tự động thay vì số sàn. Ảnh: Đan Thanh.

Dù khác nhau về cấu tạo và nguyên lý vận hành, các loại hộp số tự động này đều cho phép người lái dừng xe mà không phải thao tác chân côn để tránh chết máy khi hệ truyền động hoạt động bình thường.

Tuy nhiên khi chuyển cần số về N, các hộp số đều có chung một chức năng là ngắt đường truyền mô-men xoắn từ động cơ đến bánh xe chủ động.

Ở trạng thái này, động cơ vẫn có thể hoạt động nhưng không tạo lực kéo để đưa xe tiến hoặc lùi.

Khi nào nên chuyển về số N?

Theo Carscoops, số N phát huy tác dụng trong một số tình huống đặc biệt, khi người lái hoặc kỹ thuật viên cần di chuyển ôtô mà không sử dụng lực kéo từ động cơ.

Chẳng hạn, khi xe gặp sự cố không thể khởi động trong xưởng sửa chữa, việc chuyển về N giúp kỹ thuật viên có thể đẩy hoặc di chuyển phương tiện đến vị trí phù hợp.

Tương tự, số N cũng có thể cần thiết khi xe mắc kẹt dưới rãnh hoặc cần được kéo ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Tuy nhiên đối với ôtô sử dụng hộp số tự động truyền thống, người lái không nên kéo xe trên quãng đường dài khi động cơ đã tắt mà các bánh chủ động vẫn tiếp xúc với mặt đường.

Nguyên nhân là nhiều hộp số tự động sử dụng bơm dầu được dẫn động bởi động cơ để duy trì áp suất và cung cấp chất bôi trơn cho các bộ phận bên trong.

Khi động cơ ngừng hoạt động, bơm dầu cũng có thể ngừng theo. Nếu các bánh chủ động tiếp tục quay trong quá trình kéo xe, một số chi tiết bên trong hộp số có nguy cơ bị mài mòn do không được bôi trơn đầy đủ.

Nên chỉnh về N khi xe đang mắc kẹt, cần được cứu hộ. Ảnh: Đan Thanh.

Vì vậy, việc kéo xe cần tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất, đặc biệt về tốc độ, quãng đường và phương pháp cứu hộ phù hợp với từng hệ truyền động.

Một tình huống khác mà số N có thể phát huy tác dụng là khi chân ga bị kẹt, khiến xe tăng tốc ngoài ý muốn.

Dù hiếm xảy ra, đây vẫn là tình huống nguy hiểm bởi động cơ tiếp tục tạo lực kéo ngay cả khi người lái muốn giảm tốc.

Việc chuyển cần số sang N sẽ ngắt truyền lực đến bánh xe, giúp hệ thống phanh không phải đồng thời chống lại lực kéo từ động cơ.

Người lái nhờ đó có thể kiểm soát tốc độ và đưa phương tiện về trạng thái an toàn.

Tắt động cơ cũng là một phương án trong trường hợp chân ga bị kẹt. Tuy nhiên thao tác này có thể khiến hệ thống trợ lực lái và trợ lực phanh bị suy giảm hoặc ngừng hoạt động, tùy cấu tạo phương tiện.

Do đó, chuyển về N được xem là giải pháp phù hợp hơn để ngắt lực kéo trong tình huống xe tăng tốc ngoài ý muốn.

Có nên về số N khi dừng đèn đỏ?

Bên cạnh những tình huống đặc biệt, nhiều tài xế còn có thói quen chuyển cần số từ D về N mỗi khi dừng chờ đèn đỏ, với mục đích tiết kiệm nhiên liệu hoặc giảm tải cho hộp số.

Tuy nhiên theo các chuyên gia quốc tế, thao tác này hầu như không mang đến lợi ích đáng kể về mức tiêu thụ nhiên liệu.

Trong khi đó, việc liên tục chuyển đổi giữa D và N có thể tạo thêm những chu kỳ đóng, ngắt truyền động không cần thiết, qua đó làm tăng hao mòn ở một số bộ phận.

Vì vậy, người lái không nhất thiết phải chuyển về N trong mỗi lần dừng đèn đỏ, đặc biệt khi thời gian chờ ngắn.

Tương tự, việc về số N khi xe đang xuống dốc cũng không được khuyến khích.

Không nên về N khi xuống dốc. Ảnh: Đan Thanh.

Một số tài xế cho rằng để xe trôi tự do ở số N sẽ giúp giảm mức tiêu thụ nhiên liệu. Tuy nhiên lợi ích thực tế rất nhỏ, trong khi người lái lại mất đi khả năng sử dụng lực hãm từ động cơ.

Khi xe di chuyển xuống dốc dài, việc duy trì cấp số phù hợp giúp tận dụng phanh động cơ, hạn chế phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống phanh chính.

Ngược lại, chuyển về N khiến xe dễ tăng tốc theo độ dốc, buộc người lái phải sử dụng phanh nhiều hơn để kiểm soát tốc độ.

Một thói quen khác cũng không được khuyến khích là sử dụng số N thay cho số P khi đỗ xe.

Trên ôtô số tự động, vị trí P (Park) kích hoạt cơ cấu chốt khóa đỗ, có nhiệm vụ khóa trục đầu ra của hộp số nhằm hạn chế xe tự di chuyển.

Nếu chỉ chuyển về N rồi kéo phanh đỗ, phương tiện sẽ không có thêm lớp bảo vệ cơ khí từ cơ cấu khóa đỗ của hộp số.

Do đó, các chuyên gia khuyến nghị người lái nên kết hợp số P và phanh đỗ khi dừng, đỗ xe, thay vì chỉ phụ thuộc vào phanh đỗ.