Na Mèo - điểm hẹn sắc màu vùng biên

Nằm ở miền biên giới phía Tây xứ Thanh, Na Mèo hấp dẫn du khách bởi phiên chợ vùng biên họp mỗi sáng thứ bảy hằng tuần, những sản vật núi rừng và nét văn hóa đặc sắc của các dân tộc. Đến đây, mỗi cuộc gặp gỡ, mỗi món ăn hay nếp nhà truyền thống đều mở ra một góc khám phá về cuộc sống nơi biên cương Việt – Lào.

Phụ nữ bản Na Mèo giữ gìn nét đẹp văn hóa dân tộc qua những tiết mục văn nghệ.

Phụ nữ bản Na Mèo giữ gìn nét đẹp văn hóa dân tộc qua những tiết mục văn nghệ.

Ông Nguyễn Văn Quang, ở xã Thạch Quảng, từng đến Na Mèo cách đây 40 năm. Trở lại nơi này, ông bất ngờ trước sự đổi thay của vùng đất và không khí giao thương tại phiên chợ. “Cách đây 40 năm, ở đây là cơ quan Nhà nước. Sau 40 năm tôi quay lại thì có chợ Na Mèo, hàng hóa phong phú và đặc biệt con người Việt Nam và Lào trao đổi hàng hóa, giao lưu văn hóa, tôi cảm thấy rất tuyệt vời và chắc chắn sẽ có dịp đưa cả gia đình quay trở lại để khám phá vùng đất này”, ông Quang chia sẻ.

Với bà Chăn Phụt, ở bản Lán, xã Xôi, huyện Viêng Xay, tỉnh Hủa Phăn (Lào), chợ Na Mèo đã trở thành điểm hẹn mỗi tuần. Bà cho biết: Chợ Na Mèo họp vào thứ bảy hằng tuần, gần như phiên chợ nào bà cũng có mặt để mua hàng Việt. Từ thực phẩm đến các đồ gia dụng trong gia đình đều được bà sắm tại chợ Na Mèo. Đặc biệt, bà thích sự thân thiện cùng những bộ trang phục đặc sắc của người Việt.

Hình thành từ năm 1989, chợ Na Mèo được xây dựng khang trang hơn vào năm 2004, đáp ứng nhu cầu mua bán của người dân và tiểu thương. Nằm gần Cửa khẩu quốc tế Na Mèo, phiên chợ là điểm giao thương quen thuộc của cư dân Thanh Hóa và tỉnh Hủa Phăn, Lào.

Hàng hóa ở chợ gần gũi với đời sống thường ngày, từ quần áo, đồ gia dụng đến rau củ, cá suối, dưa Lào, mắc khẻn, rêu đá và nhiều sản vật địa phương. Giữa những sạp hàng, sắc váy áo truyền thống của đồng bào Thái, Mông nổi bật trong nhịp mua bán. Người đi chợ không chỉ chọn mua đồ dùng, thực phẩm cho gia đình mà còn gặp gỡ, thăm hỏi người quen. Sự giao lưu tự nhiên giữa cư dân hai bên biên giới tạo nên nét riêng cho phiên chợ vùng cao này.

Đến Na Mèo, chúng ta có thể tìm hiểu thêm đời sống văn hóa của các dân tộc nơi đây. Trong những nếp nhà sàn, nhiều phong tục, món ăn và sinh hoạt truyền thống vẫn được lưu giữ. Xôi ngũ sắc, cơm lam, cá suối nướng là những món ăn mang hương vị miền núi; còn dệt thổ cẩm, dân ca, dân vũ hay tiếng kèn lá góp phần làm nên sắc thái văn hóa riêng của vùng đất.

Ở bản Tân Lập (xã Na Mèo), chị Lương Thị Ty vẫn gắn bó với nghề dệt thổ cẩm của dân tộc Thái, làm những tấm vải phục vụ gia đình và dành tặng con cháu trong các dịp lễ, tết. Tại bản Ché Lầu, ông Thao Văn Sử tâm huyết gìn giữ, truyền dạy nghệ thuật thổi kèn lá của đồng bào Mông. Với những người như chị Ty, ông Sử, việc tiếp nối nghề truyền thống, tiếng kèn của dân tộc cũng là cách để những giá trị văn hóa được truyền lại cho thế hệ sau.

Ông Lương Văn Thủy, Chủ tịch UBND xã Na Mèo, cho biết: Địa phương đã đầu tư trang thiết bị cho các nhà văn hóa, thành lập các câu lạc bộ nhằm duy trì văn hóa truyền thống của đồng bào Mông, Thái. Việc khuyến khích học sinh mặc trang phục dân tộc vào thứ hai hằng tuần cũng góp phần giúp thế hệ trẻ hiểu và gắn bó hơn với văn hóa của dân tộc mình.

Cùng với việc gìn giữ bản sắc văn hóa, phát triển du lịch, xã Na Mèo đang từng bước phát triển dịch vụ phục vụ du khách. Trên địa bàn hiện có 1 homestay cùng hơn 50 cửa hàng, quán ăn nhỏ. Chị Vi Thị Thêu, chủ homestay Mường Xia ở bản Na Mèo, mong muốn giới thiệu nét đẹp văn hóa của đồng bào Thái đến với du khách trong nước và quốc tế. Du lịch cộng đồng vẫn đang ở bước đầu phát triển, nhưng đã mở thêm cơ hội để du khách tìm hiểu đời sống bản địa, còn người dân có thể giới thiệu đặc sản quê hương và tạo sinh kế từ những giá trị sẵn có.

Đến Na Mèo vào sáng thứ bảy, du khách có thể chọn mua sản vật núi rừng, ngắm những bộ trang phục truyền thống và cảm nhận nhịp giao thương của cư dân hai nước. Nếu có thêm thời gian, một bữa ăn với món ngon địa phương, ghé thăm bản làng hay câu chuyện bên khung cửi, tiếng kèn lá sẽ giúp hành trình thêm nhiều trải nghiệm. Không cầu kỳ, phiên chợ và cuộc sống bình dị nơi đây tạo nên sức hấp dẫn riêng cho Na Mèo – điểm đến để khám phá sắc màu văn hóa vùng biên xứ Thanh.

Bài và ảnh: Thúy Lượng

Nguồn Thanh Hóa: http://baothanhhoa.vn/na-meo-diem-hen-sac-mau-vung-bien-309518.htm