Năm học mới 2026-2027: Quyết liệt tạo đột phá, thay đổi thực chất trong giáo dục và đào tạo

Năm học mới 2026-2027 đặt ra yêu cầu rất cao là phải tạo đột phá, thay đổi thực chất trong giáo dục và đào tạo. Mục tiêu cuối cùng là người học tốt hơn, người thầy tốt hơn, nhà trường tốt hơn và nguồn nhân lực của đất nước tốt hơn.

Cô và trò trong ngày khai giảng năm học mới

Cô và trò trong ngày khai giảng năm học mới

Những con số ấn tượng của ngành giáo dục năm học 2025 – 2026

Đến ngày 20/8/2026, 16 địa phương đã cơ bản hoàn thành sắp xếp; cả nước dự kiến hoàn thành trước ngày 30/8/2026. Số cơ sở giáo dục dự kiến giảm từ 37.515 xuống 18.575 cơ sở, tương ứng giảm 50,5%; kiến giảm 32.625 hiệu trưởng, hiệu phó và 11.041 nhân viên; số biên chế dự kiến bổ sung cho năm học 2026-2027 giảm từ 104.516 giáo viên xuống còn 43.267 giáo viên.
Năm học 2025 - 2026 có khoảng 4,82 triệu trẻ mầm non và 19,08 triệu học sinh phổ thông đến trường; tỷ lệ đi học trong độ tuổi đạt 98,3% ở tiểu học, 93,3% ở THCS và 67,5% ở THPT.
Chương trình xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới được triển khai quyết liệt. 108 trường đợt đầu dự kiến đưa vào sử dụng từ đầu năm học mới, bổ sung 4.396 phòng học, 102 thư viện, bảo đảm điều kiện học tập cho hơn 113.000 học sinh.
Hơn 90 chương trình tài năng kỹ sư, thạc sĩ STEM được triển khai tại 23 cơ sở giáo dục đại học; tỷ lệ sinh viên STEM nhập học năm 2026 đạt 33,6%, tiến sát mục tiêu 35% vào năm 2030; Tỷ lệ giảng viên đại học có trình độ tiến sĩ tăng từ 32,6% lên 36,3%;
Cơ sở dữ liệu ngành đã cập nhật khoảng 50.000 cơ sở giáo dục, hơn 27 triệu học sinh và trên 1,4 triệu giáo viên; tạo lập trên 18 triệu học bạ số và hơn 13 triệu văn bằng, chứng chỉ số.

Đột phá giáo dục đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị tổng kết năm học 2025-2026, triển khai năm học 2026-2027, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng ghi nhận, đánh giá cao, biểu dương sự tâm huyết, trách nhiệm, quyết tâm, nỗ lực và chúc mừng những kết quả quan trọng, tích cực của toàn ngành Giáo dục trong năm học vừa qua, đóng góp vào thành tựu chung của đất nước.

Thủ tướng đánh giá, năm học 2025-2026 là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng cùng các nghị quyết đột phá của Bộ Chính trị trên các lĩnh vực then chốt, đặc biệt là Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng ghi nhận, đánh giá cao, biểu dương sự tâm huyết, trách nhiệm, quyết tâm, nỗ lực và chúc mừng những kết quả quan trọng, tích cực của toàn ngành Giáo dục trong năm học vừa qua, đóng góp vào thành tựu chung của đất nước.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ tướng chỉ rõ những thách thức, tồn tại, hạn chế, trong đó nhấn mạnh: "Toàn ngành cần đánh giá kỹ việc đã nắm, đã quán triệt sâu sắc, đã hiểu kỹ, hiểu đúng chưa tư duy chiến lược, chủ trương, đường lối, tinh thần chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị, của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về đột phá phát triển về giáo dục và đào tạo; chúng tôi thấy có mặt còn hạn chế".

Thủ tướng cho hay, đổi mới tư duy, sáng tạo, mạnh dạn đột phá, dám thay đổi trong Bộ, các đơn vị thuộc Bộ và trong toàn ngành có mặt còn hạn chế, chưa mạnh mẽ, chưa đáp ứng yêu cầu. Đổi mới bên trong ở một số nhà trường, cơ sở giáo dục chưa thực chất, chưa tương xứng với yêu cầu phát triển; phương pháp dạy và học, kiểm tra, đánh giá còn nặng về điểm số và thi cử; chất lượng sách giáo khoa có mặt còn hạn chế; tình trạng bệnh thành tích, gian lận, dạy thêm, học thêm biến tướng, tiêu cực trong thi cử, gánh nặng chi phí cho gia đình và phụ huynh học sinh vẫn còn diễn ra, gây bức xúc, ảnh hưởng đến uy tín của ngành.

"Chúng ta nói bệnh thành tích trong thi cử, nhưng các thầy cô dạy học sinh thì điều đầu tiên phải là đạo đức, ý thức tuân thủ pháp luật, thượng tôn pháp luật phải đặt lên hàng đầu. Những vi phạm, gian lận trong thi cử như thế không thể nói chỉ là bệnh thành tích mà là ý thức chấp hành pháp luật, đặc biệt là của các thầy, cô giáo. Đây là vấn đề rất lớn của ngành, cần hết sức quan tâm", Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng Chính phủ đề nghị các cấp, các ngành, các địa phương, đặc biệt là ngành Giáo dục phải nhìn nhận đúng những thách thức, yêu cầu đặt ra, thẳng thắn nghiêm túc, không né tránh những tồn tại, hạn chế này; phải xác định nguyên nhân khách quan và chủ quan, trách nhiệm và đề xuất giải pháp khắc phục ngay trong năm học mới 2026-2027 và thời gian tới.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khẳng định, ngành Giáo dục có sự quan tâm rất lớn của Đảng, Nhà nước, trực tiếp là đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khẳng định, ngành Giáo dục có sự quan tâm rất lớn của Đảng, Nhà nước, trực tiếp là đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước

Định hướng chủ đạo trong năm học mới, Thủ tướng Chính phủ nêu rõ, năm học 2026-2027 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mang tính đột phá, như đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh tại buổi làm việc ngày 25/8/2026 về đánh giá kết quả 1 năm triển khai thực hiện Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo: Năm học 2026-2027 là năm học đầu tiên sau Đại hội XIV của Đảng; phải là năm học mới về tư duy, cách làm và chất lượng, hướng tới tạo đột phá phát triển giáo dục, đào tạo.

“Đây là định hướng tư duy chủ đạo của ngành giáo dục trong năm học mới. Với tinh thần đó, năm học 2026-2027 phải là năm chuyển trạng thái: Từ tập trung xây dựng thể chế sang tổ chức thực hiện có hiệu quả; từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển; từ kiểm đếm công việc sang đo lường kết quả; từ đổi mới bên ngoài sang đổi mới thực chất từ bên trong mỗi nhà trường, mỗi lớp học, mỗi người thầy và mỗi người học và từ bên trong toàn ngành giáo dục”, Thủ tướng nêu rõ.

Chỉ đạo các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm của các bộ, ngành, địa phương, Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tiếp tục triển khai quyết liệt, hiệu quả Nghị quyết số 71, Kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc ngày 22/8/2026 về đánh giá kết quả 1 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 71; Chỉ thị số 31 ngày 5/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ về các nhiệm vụ trọng tâm năm học 2026-2027. Phối hợp với các bộ, ngành, địa phương triển khai chương trình mục tiêu quốc gia đã được tích hợp.

Thủ tướng giao các Bộ: Tài chính, Nội vụ, Xây dựng, Công an chủ trì, phối hợp với Bộ GDĐT trong việc rà soát, bảo đảm tỉ lệ chi ngân sách nhà nước cho giáo dục và đào tạo; hoàn thiện các quy định về vị trí việc làm, trên cơ sở đó kiến nghị biên chế của ngành giáo dục từ Trung ương và địa phương; rà soát quy hoạch, bảo đảm quỹ đất cho trường học, nhất là tại đô thị, khu công nghiệp, địa bàn tăng dân số cơ học, các xã biên giới; có phương án phù hợp quản lý sử dụng điện thoại, mạng xã hội trong trường học; hạn chế rủi ro, ngăn chặn các nội dung độc hại trên không gian mạng và bạo lực học đường…

Ngành Giáo dục còn một số hạn chế, điểm nghẽn cần tập trung giải quyết. Cụ thể:

Thứ nhất, năng lực tổ chức thực hiện chưa đồng đều; quản lý nhà nước về giáo dục ở cấp xã còn nhiều khó khăn.

Thứ hai, thừa, thiếu giáo viên cục bộ chưa được khắc phục triệt để. Sau sắp xếp, dự báo năm học 2026 - 2027 còn cần bổ sung khoảng 43.267 biên chế giáo viên, trong khi còn 44.770 chỉ tiêu biên chế được giao nhưng chưa tuyển dụng và đang có khoảng 48.374 giáo viên hợp đồng.

Thứ ba, cơ sở vật chất chưa theo kịp quy mô người học. Cả nước còn thiếu khoảng 45.691 phòng học và 27.084 phòng học chức năng; vùng khó khăn còn 6.477 phòng học nhờ, mượn; mức đáp ứng thiết bị dạy học tối thiểu bình quân mới khoảng 50,6%. Bệnh thành tích, áp lực thi cử, dạy thêm, học thêm không đúng quy định, đặc biệt là gian lận thi cử vẫn xảy ra, có nơi rất nghiêm trọng.

Thứ tư, giáo dục nghề nghiệp chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu nhân lực kỹ năng cao; liên kết đào tạo - doanh nghiệp và đặt hàng đào tạo chưa phổ biến.

Thứ năm, hạ tầng giáo dục đại học còn phân tán; chuyển dịch sang STEM rõ về quy mô nhưng chưa đồng đều về chất lượng; nghiên cứu, chuyển giao và quốc tế hóa còn khoảng cách so với yêu cầu.

Thứ sáu, kỷ cương, an toàn trường học, chất lượng dữ liệu và năng lực khai thác công nghệ vẫn còn những vấn đề cần xử lý quyết liệt và hiệu quả

.

Với các tỉnh, thành phố, Thủ tướng yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng giáo dục và đào tạo trên địa bàn; bảo đảm an toàn trường học, an toàn thực phẩm; kỷ cương dạy học và thi cử; điều kiện ăn, ở, học tập cho học sinh nội trú, bán trú...

Niềm vui của cô và trò trong Lễ Khai giảng năm học mới

Niềm vui của cô và trò trong Lễ Khai giảng năm học mới

Thủ tướng khẳng định, với quan điểm giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, Đảng, Nhà nước và toàn xã hội luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho giáo dục và đào tạo. "Năm học mới 2026-2027 đặt ra yêu cầu rất cao là phải tạo đột phá, thay đổi thực chất trong giáo dục và đào tạo. Mục tiêu cuối cùng là người học tốt hơn, người thầy tốt hơn, nhà trường tốt hơn và nguồn nhân lực của đất nước tốt hơn", Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng nêu rõ, chúng ta mong muốn và tin tưởng rằng toàn ngành giáo dục sẽ phát huy truyền thống tốt đẹp, vẻ vang và những kết quả quan trọng đạt được; với nhiệt huyết, tinh thần trách nhiệm, quyết tâm, khát vọng đổi mới; luôn đoàn kết, chung sức, đồng lòng, hành động quyết liệt, để năm học 2026 -2027 thực sự là năm học "Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất", tạo nền tảng vững chắc đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đưa đất nước ngày càng phát triển trong thời gian tới.

Học sinh Trường THCS-THPT Lương Thế Vinh rạng rỡ trong ngày khai giảng năm học mới 2025-2026

Học sinh Trường THCS-THPT Lương Thế Vinh rạng rỡ trong ngày khai giảng năm học mới 2025-2026

Đổi mới đánh giá để giáo dục thực chất

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, với tinh thần: Đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ, kết quả thực chất. Chủ đề năm học trên không chỉ là khẩu hiệu hành động, mà sẽ trở thành tinh thần xuyên suốt trong lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý và tổ chức thực hiện ở tất cả các cấp quản lí, cơ sở giáo dục; được cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch, nhiệm vụ, giải pháp và sản phẩm cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương, từng cơ sở giáo dục”.

Trong những chính sách và nhiệm vụ được triển khai trong năm học mới, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh sự thay đổi về điều kiện học tập đối với học sinh vùng biên giới. Năm nay, 108 trường học biên giới sẽ được đưa vào sử dụng - đây là sự khác biệt hoàn toàn so với những năm trước.

Không chỉ ở giáo dục phổ thông, năm học mới cũng ghi nhận sự chuyển biến mạnh đối với giáo dục đại học, nhất là các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Sẽ có khoảng trên 40.000 sinh viên, bao gồm sinh viên vào từ năm 2025 và sinh viên nhập học năm 2026, được hưởng chế độ học bổng, hỗ trợ tài chính. Theo Bộ trưởng, đây là sự thay đổi rất lớn để các em có thể chuyên tâm vào việc học, nâng cao chất lượng học tập.

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn

Một trong những yêu cầu lớn đặt ra đối với năm học mới là đẩy lùi tiêu cực, gian lận trong học tập và thi cử. Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng đây là nhiệm vụ rất lớn, không thể ngày một ngày hai mà cần nhiều thời gian và phải kiên trì để tiếp tục triển khai quyết liệt.

Muốn vậy, trước hết trong ngành Giáo dục phải thay đổi, bắt đầu từ việc đổi mới đánh giá, bao gồm đánh giá trong học tập, tổ chức thi cử để đánh giá thực chất. Từ việc thay đổi đánh giá sẽ có hành động cụ thể để điều chỉnh từ chương trình, sách giáo khoa cho đến phương pháp dạy học.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng, hoàn thiện Bộ chỉ số phát triển giáo dục, bao gồm chỉ số phát triển giáo dục địa phương và chỉ số cho từng cơ sở giáo dục đại học. Những chỉ số đưa ra sẽ đi vào bản chất chứ không đi vào thành tích, phản ánh đúng chất lượng, điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục của các nhà trường và từng địa phương.

Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, sự quyết tâm, nỗ lực của toàn ngành thể hiện ngay trong chủ đề năm học mới: “Đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ, kết quả thực chất”.

Bộ trưởng tin tưởng rằng đội ngũ nhà giáo với tâm huyết, trách nhiệm nghề nghiệp vì sự phát triển chung của ngành Giáo dục và sự phát triển, tiến bộ người học sẽ làm hết mình để chuyển hóa những chính sách, những cơ chế thành kết quả cụ thể, thực chất. Chúng tôi sẽ nỗ lực hết mình đi cùng với các nhà trường, nhà giáo, các em học sinh, sinh viên quyết tâm đáp ứng được sự quan tâm, quan tâm đặc biệt, sự kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội đối với ngành Giáo dục.

Năm học 2026 - 2027, toàn ngành Giáo dục xác định chủ đề: “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”. Trọng tâm là chuyển mạnh từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện, tập trung xử lý các điểm nghẽn và đo lường kết quả bằng sự tiến bộ của người học, điều kiện làm việc của nhà giáo, hiệu quả hoạt động của nhà trường và chất lượng nguồn nhân lực. Tập trung 07 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, cụ thể như sau:

Một là, đổi mới mạnh mẽ quản trị giáo dục.

Hoàn thiện và triển khai trên nền tảng số các bộ chỉ số phát triển giáo dục quốc gia, địa phương và giáo dục đại học; cụ thể hóa mục tiêu Nghị quyết 71 thành chỉ số theo dõi hằng năm, có đường cơ sở, mốc trung gian đến năm 2030, rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm. Tăng kiểm tra, giám sát các lĩnh vực, địa phương chậm hoặc nhiều vướng mắc; đánh giá theo kết quả đầu ra và tác động.

Hai là, xử lý các điểm nghẽn về đội ngũ và cơ sở vật chất.

Ưu tiên ngân sách và đầu tư công cho giáo viên, phòng học, thiết bị, trường nội trú biên giới, hạ tầng số, phòng thí nghiệm và đào tạo nhân lực chiến lược; hoàn thiện cơ chế phân bổ ngân sách cho giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp theo sứ mạng, chất lượng và kết quả đầu ra. Tăng điều động, hợp đồng, thỉnh giảng và chính sách thu hút đối với nhà giáo, môn học, ngành nghề, địa bàn khó tuyển. Thực hiện tốt mô hình trường nội trú biên giới, đánh giá và mở rộng tại các địa bàn khó khăn.

Ba là, nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, phổ thông, kỷ cương và an toàn trường học.

Tiếp tục tinh giản nội dung, nâng chất lượng giờ học chính khóa, tăng thực hành, trải nghiệm, STEM, năng lực số, trí tuệ nhân tạo, ngoại ngữ, nghệ thuật và thể chất; từng bước đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Giảm hồ sơ, hội họp không cần thiết; đổi mới kiểm tra, đánh giá; siết kỷ cương thi cử, tuyển sinh, dạy thêm, học thêm, thu chi; tăng tư vấn tâm lý, y tế trường học, an toàn thực phẩm, phòng chống bạo lực, xâm hại và bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Hoàn thiện mô hình thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học, cao đẳng bảo đảm gọn nhẹ, thực chất, phòng chống gian lận, tiêu cực.

Bốn là, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Hoàn thiện nền tảng quản trị số giáo dục quốc gia; chuẩn hóa, làm sạch, kết nối, khai thác dữ liệu; sử dụng học bạ số, văn bằng số, VNeID và dữ liệu thi, tuyển sinh để giảm giấy tờ, báo cáo thủ công. Phát triển ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, dạy học, đánh giá và cá thể hóa học tập gắn với quyền riêng tư, an toàn dữ liệu và liêm chính học thuật.

Năm là, tăng tốc phát triển nhân lực kỹ năng nghề cao.

Cơ cấu lại mạng lưới, ngành nghề giáo dục nghề nghiệp theo nhu cầu thị trường; tập trung đầu tư cơ sở dẫn dắt và trung tâm đào tạo kỹ năng nghề quốc gia, vùng; đưa doanh nghiệp tham gia thực chất vào chương trình, thực hành, đánh giá và tuyển dụng. Triển khai có hiệu quả mô hình trung học nghề, mô hình đào tạo kép, gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp. Triển khai nền tảng quản trị nhân lực, kỹ năng và việc làm quốc gia, gắn kết chặt chẽ đào tạo với thị trường lao động.

Sáu là, hiện đại hóa giáo dục đại học, phát triển nhân lực trình độ cao.

Kiểm soát tăng quy mô gắn với điều kiện bảo đảm chất lượng; ưu tiên STEM và công nghệ chiến lược gắn với chất lượng đầu vào, đội ngũ, phòng thí nghiệm và việc làm. Phát triển đào tạo sau đại học, đội ngũ tiến sĩ, nhóm nghiên cứu mạnh; chuyển đánh giá nghiên cứu từ số lượng công bố sang sáng chế, sản phẩm, chuyển giao và tác động thực tế.

Đẩy nhanh tái cấu trúc hệ thống cơ sở giáo dục đại học công lập, đầu tư 3-5 đại học tinh hoa; nghiên cứu phương án đầu tư phát triển một số hệ sinh thái, khu đô thị giáo dục đại học - khoa học, công nghệ - đổi mới sáng tạo tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và một số vùng động lực, tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế. Chuyển dần từ đầu tư đơn lẻ sang đầu tư theo hệ sinh thái, có phân công sứ mạng và chia sẻ hạ tầng, hình thành các cực tăng trưởng dựa trên tri thức.

Bảy là, nâng cao hiệu quả hợp tác và hội nhập quốc tế.

Chuyển từ số lượng thỏa thuận sang sản phẩm, kết quả cụ thể; ưu tiên hợp tác trong STEM, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, công nghệ sinh học, năng lượng và vật liệu mới; tăng cường thu hút đại học uy tín, giảng viên, chuyên gia, nhà khoa học quốc tế.

Hồng Hạnh

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân: https://daibieunhandan.vn/nam-hoc-moi-2026-2027-quyet-liet-tao-dot-pha-thay-doi-thuc-chat-trong-giao-duc-va-dao-tao-10429507.html