Nấm mốc trong nhà liên quan thế nào đến các triệu chứng hô hấp, dị ứng?

1. Vì sao nấm mốc trong nhà có thể ảnh hưởng đến đường hô hấp?

Nấm mốc là một loại nấm có thể phát triển trong nhà khi có đủ độ ẩm. Những nơi thường xuyên ẩm ướt như tường, trần bị thấm nước, khu vực rò rỉ đường ống, phòng tắm, thảm hoặc vật liệu xây dựng bị ngấm nước đều có thể trở thành nơi nấm mốc phát triển.

Khi phát triển, nấm tạo ra các bào tử và những thành phần nhỏ có thể phát tán vào không khí. Con người có thể hít phải hoặc tiếp xúc với chúng. Một số thành phần của nấm có tính gây dị ứng, trong khi những thành phần khác có thể kích thích mắt, mũi, họng, da và đường hô hấp.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đánh giá tình trạng ẩm và nấm mốc trong nhà có liên quan đến sự gia tăng các triệu chứng hô hấp, dị ứng và hen. WHO nhấn mạnh biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ là ngăn ngừa hoặc hạn chế tình trạng ẩm kéo dài và sự phát triển của nấm mốc trong công trình.

2. Những triệu chứng nào có thể xuất hiện?

Không phải tất cả mọi người sống trong nhà có nấm mốc đều xuất hiện triệu chứng. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào cơ địa, tình trạng sức khỏe và mức độ tiếp xúc.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), người tiếp xúc với môi trường ẩm và có nấm mốc có thể gặp các triệu chứng như nghẹt hoặc chảy nước mũi, hắt hơi, đau hoặc ngứa họng, ho, khò khè, đỏ hoặc ngứa mắt. Một số người cũng có thể xuất hiện kích ứng hoặc phát ban trên da.

Những biểu hiện này có thể khá giống với cảm lạnh hoặc các dạng dị ứng đường hô hấp khác. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào một triệu chứng như ho hay nghẹt mũi để kết luận nguyên nhân là nấm mốc.

3. Người dị ứng với nấm mốc dễ có triệu chứng hơn

Nấm mốc trong nhà có thể ảnh hưởng đến đường hô hấp.

Nấm mốc có thể tạo ra các chất gây dị ứng. Ở người đã nhạy cảm với nấm mốc, việc hít phải hoặc tiếp xúc với bào tử nấm có thể gây phản ứng dị ứng.

Các biểu hiện thường gặp gồm hắt hơi, nghẹt hoặc chảy nước mũi, ngứa và chảy nước mắt. Một số người có thể xuất hiện các triệu chứng ở da như phát ban. Phản ứng có thể xảy ra ngay sau tiếp xúc hoặc xuất hiện muộn hơn.

Nấm mốc cũng có thể kích thích đường hô hấp ngay cả ở người không bị dị ứng. Cục Bảo vệ môi sinh Hoa Kỳ (EPA) cho biết nấm mốc có thể gây kích ứng mắt, da, mũi, họng và phổi ở cả người dị ứng và không dị ứng.

4. Người mắc hen cần đặc biệt chú ý

Với người mắc hen, nấm mốc là một trong những tác nhân có thể làm khởi phát hoặc khiến cơn hen nặng hơn, đặc biệt ở những người nhạy cảm với nấm mốc.

EPA cho biết nấm mốc có thể kích hoạt cơn hen ở người mắc bệnh và nhạy cảm với nấm mốc. Các triệu chứng có thể gồm ho, khò khè, tức ngực hoặc khó thở.

Vì vậy, nếu các triệu chứng hen hoặc dị ứng thường xuất hiện, tăng lên khi ở trong một căn phòng ẩm mốc hoặc giảm khi rời khỏi môi trường đó, cần chú ý đến khả năng yếu tố trong nhà đang góp phần kích thích triệu chứng. Tuy vậy, đây không phải căn cứ đủ để tự chẩn đoán nguyên nhân.

5. Không nên chỉ lau phần mốc nhìn thấy

Khi phát hiện nấm mốc trong nhà, điều quan trọng không chỉ là làm sạch phần mốc trên bề mặt mà còn phải tìm và xử lý nguồn gây ẩm.

Có thể kiểm tra những vị trí thường gặp như mái hoặc tường bị thấm, đường ống rò rỉ, khu vực quanh cửa sổ, phòng tắm, điều hòa và những nơi từng bị ngập nước. Nếu chỉ lau sạch mảng mốc nhưng tình trạng ẩm vẫn tiếp diễn, nấm mốc có khả năng xuất hiện trở lại. CDC và EPA đều nhấn mạnh kiểm soát độ ẩm là yếu tố then chốt trong phòng ngừa nấm mốc trong nhà.

CDC khuyến nghị giữ độ ẩm trong nhà ở mức không quá 50% nếu có thể. Có thể sử dụng điều hòa hoặc máy hút ẩm để hỗ trợ kiểm soát độ ẩm.

6. Xử lý nấm mốc cần tránh phát tán thêm bào tử

Người mắc hen, bệnh phổi mạn tính hoặc có hệ miễn dịch suy yếu nên hạn chế tiếp xúc với môi trường có nấm mốc.

Với một vùng mốc nhỏ trên bề mặt cứng, có thể làm sạch theo hướng dẫn phù hợp và làm khô hoàn toàn khu vực đó. Khi vệ sinh, nên thông thoáng nơi làm sạch và sử dụng các phương tiện bảo vệ phù hợp.

Không nên trộn thuốc tẩy với amoniac hoặc các chất tẩy rửa khác vì có thể tạo ra khí độc. CDC cũng khuyến cáo tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất khi sử dụng sản phẩm làm sạch nấm mốc.

Nếu nấm mốc lan rộng, xuất hiện sau ngập nước hoặc nằm trên vật liệu khó làm sạch, việc xử lý có thể cần đến đơn vị chuyên môn. Người mắc hen, bệnh phổi mạn tính hoặc có hệ miễn dịch suy yếu nên hạn chế tiếp xúc với môi trường có nấm mốc.

7. Khi nào cần đi khám?

Nếu nghẹt mũi, hắt hơi, ho, khò khè hoặc khó thở kéo dài, tái diễn hoặc ảnh hưởng sinh hoạt, nên đi khám để xác định nguyên nhân. Những triệu chứng này có thể do nhiều bệnh lý và yếu tố môi trường khác nhau, không riêng nấm mốc.

Người mắc hen nếu xuất hiện khó thở hoặc triệu chứng nặng lên cần tuân thủ kế hoạch điều trị và hướng dẫn của bác sĩ.

Nấm mốc trong nhà không phải lúc nào cũng gây bệnh nhưng môi trường ẩm và có nấm mốc có liên quan đến nhiều triệu chứng hô hấp, dị ứng và làm nặng hen ở một số người. Vì vậy, thay vì chỉ tìm cách che phủ hoặc lau phần mốc nhìn thấy, cần ưu tiên xử lý nguồn ẩm, làm khô không gian và hạn chế nấm mốc phát triển trở lại.