Nam sinh 18 tuổi dành niềm say mê cho những hình tượng văn hóa Việt

Say mê những món đồ từ quá khứ

Sự quan tâm của Nguyễn Đức Anh dành cho văn hóa truyền thống bắt đầu từ những món đồ mang dấu ấn của người Việt xưa. Những hình tượng, hoa văn và vật phẩm từng hiện diện trong đời sống dân gian khiến nam sinh tò mò về nguồn gốc, cách tạo hình và câu chuyện phía sau chúng.

Nguyễn Đức Anh (18 tuổi) dành niềm say mê cho việc tìm hiểu và tái hiện những dấu ấn văn hóa Việt xưa. Ảnh: La Hưng

Thay vì chỉ dừng lại ở việc tìm hiểu, Đức Anh bắt đầu sưu tầm tư liệu và thử sức phục dựng những vật phẩm truyền thống. Một trong những sản phẩm đáng chú ý là mô hình ông tiến sĩ giấy, được nam sinh phối hợp với họa sĩ Nam Chi giới thiệu tại sự kiện “Lưu Trăng phố cổ 2026”, diễn ra vào tháng 9.

Quá trình thực hiện không đơn giản. Nguồn tư liệu về hình tượng ông tiến sĩ giấy khá hạn chế, phần lớn là những bức ảnh do người Pháp chụp từ trước. Không có nhiều hình ảnh để đối chiếu, Đức Anh phải quan sát kỹ từng chi tiết, tìm cách hình dung hình dáng và đặc điểm của vật phẩm để phục dựng sát nhất có thể.

Bên cạnh ông tiến sĩ giấy, nam sinh còn tái hiện hai ông "đánh gậy trông trăng" cùng những đồ nghi trượng dùng trong hoạt động rước như quạt vả, quạt áp nhĩ và tán. Các hoa văn, họa tiết mang dấu ấn Việt Nam cũng được Đức Anh chú ý trong quá trình thực hiện.

Nam sinh 2K8 luôn dành thời gian để tìm hiểu những hoa văn cổ thông qua những hiện vật mà bản thân sưu tầm được. Ảnh: La Hưng

Với Đức Anh, điều khó không chỉ là làm ra một vật phẩm có hình dáng tương tự hình ảnh cũ, mà còn phải tìm hiểu để không bỏ qua những đặc điểm tạo hình quan trọng. Bởi vậy, mỗi sản phẩm đều gắn với quá trình tìm kiếm, quan sát và thử nghiệm.

Việc giới thiệu những mô hình này tại “Lưu Trăng phố cổ 2026” là một dấu mốc trong hành trình theo đuổi sở thích của Đức Anh. Nhưng với nam sinh, điều đáng kể hơn có lẽ nằm ở quá trình lần tìm những dấu vết văn hóa từ các tư liệu ít ỏi, rồi tự mình tái hiện chúng bằng sự kiên nhẫn và tò mò.

Mỗi chi tiết đều được nam sinh chú ý trong quá trình tái hiện hình dáng những món đồ xưa. Ảnh: NVCC

Không muốn di sản chỉ nằm trong ký ức

Hành trình theo đuổi đam mê của Đức Anh từng gặp không ít băn khoăn từ phía gia đình. Theo chia sẻ của cô Nguyễn Thị Thêm, mẹ của nam sinh: “Thời gian đầu, gia đình chưa hiểu rõ giá trị của những món đồ và công việc con đang thực hiện nên từng có ý ngăn cản. Tuy nhiên, khi chứng kiến các sản phẩm của Đức Anh được nhiều người đón nhận, gia đình dần chủ động tìm hiểu và trở thành điểm tựa đồng hành cùng con”.

Đức Anh không muốn những hình tượng truyền thống chỉ xuất hiện trong sách vở hay các không gian trưng bày. Nam sinh quan tâm đến việc chúng có thể hiện diện như thế nào trong đời sống hiện nay, đặc biệt là với những người trẻ ít có cơ hội tiếp xúc với các vật phẩm xưa.

Đức Anh tỉ mỉ thực hiện các công đoạn phục dựng vật phẩm truyền thống từ những tư liệu sưu tầm được. Ảnh: NVCC

Đức Anh chia sẻ: “Mình nghĩ, văn hóa truyền thống không phải là những giá trị chỉ để ngắm nhìn hay hoài niệm về quá khứ. Di sản chỉ thực sự sống khi được người trẻ tìm hiểu, sáng tạo và đưa trở lại đời sống đương đại. Chúng ta không cần làm mới di sản bằng cách đánh mất những giá trị cốt lõi, mà hãy tìm cách kể lại câu chuyện của cha ông bằng ngôn ngữ của thời đại hôm nay, để văn hóa Việt tiếp tục lan tỏa và chạm đến trái tim của nhiều thế hệ”.

Suy nghĩ ấy cũng là lý do Đức Anh tiếp tục thử sức với những ý tưởng mới. Hiện nam sinh đang thực hiện lại hình tượng con nghê gốm, phỏng theo hình tượng nghê trên dòng gốm Biên Hòa. Cùng với đó là những món đồ chơi hiện đại mang cảm hứng dân gian dưới dạng blind box.

Sản phẩm con nghê gốm được Đức Anh thực hiện lại dựa trên tư liệu cũng như hiện vật gốm Cây Mai. Ảnh: NVCC

Trước đó, Đức Anh từng nghĩ đến việc chuyển thể các hình tượng trong tranh dân gian thành búp bê, đưa tranh Ngũ Hổ vào sản phẩm blind box hay sáng tạo hình tượng "cô tiên cưỡi phượng" theo phong cách hoạt hình hiện đại. Những ý tưởng ấy chưa phải là các dự án đã hoàn thành, nhưng cho thấy cách nam sinh tìm kiếm sự kết nối giữa hình tượng truyền thống và sở thích của thế hệ mình.

Là sinh viên ngành Quản trị Kinh doanh, Đức Anh cũng quan tâm đến khả năng phát triển giá trị thương mại từ các sản phẩm mang chất liệu văn hóa. Tuy nhiên, nam sinh cho rằng, việc thay đổi hình thức thể hiện cần đi cùng sự tìm hiểu về nguồn gốc, đặc điểm và ý nghĩa của hình tượng. Sản phẩm có thể mang diện mạo mới, nhưng không nên vì thế mà đánh mất những giá trị làm nên bản sắc ban đầu.

Sở thích của Đức Anh không phải lúc nào cũng nhận được sự thấu hiểu ngay từ đầu. Theo chia sẻ của mẹ nam sinh, thời gian đầu, gia đình chưa hiểu rõ giá trị những món đồ và công việc con theo đuổi nên từng có ý ngăn cản. Chỉ khi chứng kiến các sản phẩm được giới thiệu và nhận được sự quan tâm, gia đình mới dần tìm hiểu, chia sẻ và ủng hộ Đức Anh.

Sự thay đổi ấy mang đến cho nam sinh một điểm tựa quan trọng. Dù dành nhiều thời gian cho việc tìm hiểu và sáng tạo, Đức Anh vẫn xác định việc học là ưu tiên hàng đầu. Nam sinh chưa từng nghĩ đến chuyện từ bỏ sở thích, bởi gia đình luôn là nguồn động viên để tiếp tục những dự định của mình.

Nói về điều muốn gửi gắm tới những người trẻ, Đức Anh cho rằng: “Một cái cây không thể làm nên một khu rừng, một con người không thể tạo ra một xã hội”. Nam sinh mong muốn có thêm nhiều người cùng quan tâm, tìm hiểu và góp sức gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống.

Đức Anh cũng nhắc đến hình ảnh “Giọt nước không thể khô cạn khi nó gắn liền với đại dương” để nói về sự kết nối. Với nam sinh, niềm yêu thích của một cá nhân sẽ có thêm ý nghĩa khi được chia sẻ và tiếp nối bởi nhiều người khác. Ở tuổi 18, Đức Anh vẫn đang trong quá trình thử nghiệm và tìm hướng đi cho những ý tưởng của mình. Từ việc kiên nhẫn lần tìm hình dáng ông tiến sĩ giấy qua những bức ảnh cũ đến dự định làm lại hình tượng nghê gốm hay phát triển đồ chơi mang cảm hứng dân gian, nam sinh đang chọn một cách riêng để gắn bó với văn hóa truyền thống. Đó không phải hành trình có sẵn đáp án, mà bắt đầu từ sự tò mò, niềm say mê và mong muốn tìm hiểu nhiều hơn về những giá trị đã được trao truyền qua các thế hệ.