Nam sinh lớp 12 trầm cảm, tuyệt vọng vì nghĩ 'trượt đại học là vô dụng'

Nguyễn Hoàng Minh (17 tuổi, Hà Nội - tên nhân vật được thay đổi), học sinh lớp 12 tại một trường trung học ở Hà Nội, từng được thầy cô nhận xét là chăm chỉ, mục tiêu rõ ràng và luôn duy trì kết quả học tập ổn định. Tuy nhiên, càng gần kỳ thi đại học, những thay đổi trong sinh hoạt và tâm lý của em bắt đầu xuất hiện âm thầm.

Minh chuyển sang học với cường độ dày đặc. Em dậy sớm để ôn bài, thường xuyên bỏ bữa sáng và duy trì thói quen thức khuya. Bàn học lúc nào cũng chất đầy sách vở, thời gian nghỉ ngơi gần như bị thu hẹp tối đa.

Những hoạt động từng mang lại niềm vui như gặp gỡ bạn bè hay giải trí nhẹ nhàng dần biến mất. Minh ít tham gia các cuộc trò chuyện, trở nên trầm lặng và dễ cáu gắt hơn. Gia đình nhận thấy sự thay đổi rõ rệt nhưng ban đầu cho rằng đó là biểu hiện bình thường trong giai đoạn ôn thi căng thẳng.

“Trước đây con khá vui vẻ, nhưng gần đây bữa cơm gia đình hầu như không nói chuyện. Con ăn rất ít và thường vội vàng quay lại bàn học”, mẹ Minh chia sẻ.

Áp lực mà Minh trải qua không đến từ yếu tố cụ thể mà là sự tích tụ của nhiều kỳ vọng. Kỳ vọng của bản thân phải đạt kết quả tốt, kỳ vọng từ gia đình về một tương lai ổn định, và cả áp lực từ môi trường học tập nơi thành tích luôn được đặt lên hàng đầu.

Trong suy nghĩ của Minh, kỳ thi đại học không chỉ là cột mốc mà gần như là yếu tố quyết định toàn bộ tương lai. Càng đến gần thời điểm thi, nỗi lo lắng càng gia tăng, kéo theo trạng thái căng thẳng kéo dài.

Minh có dấu hiệu rối loạn lo âu kèm theo các triệu chứng trầm cảm (Ảnh minh họa)

Bước ngoặt xảy ra trong một kỳ thi thử. Khi đang làm bài, Minh bất ngờ rơi vào trạng thái hoảng loạn. Tay em run, tim đập nhanh, hơi thở gấp gáp và đầu óc trở nên trống rỗng. Không thể tiếp tục làm bài, Minh bật khóc và rời khỏi phòng thi giữa chừng.

Sự việc khiến gia đình lo lắng và đưa em đi khám chuyên khoa Tâm thần. Tại đây, các bác sĩ xác định Minh có biểu hiện rối loạn lo âu kèm theo các triệu chứng trầm cảm.

Theo đánh giá chuyên môn, trước đó Minh trải qua nhiều dấu hiệu cảnh báo như mất ngủ kéo dài, giảm hứng thú với các hoạt động thường ngày, thu mình và thường xuyên rơi vào trạng thái suy nghĩ tiêu cực. Đặc biệt, em luôn bị ám ảnh bởi niềm tin mang tính cực đoan: nếu không đạt kết quả như mong muốn, bản thân sẽ trở nên vô giá trị.

“Cháu luôn nghĩ rằng nếu trượt, cháu là người vô dụng”, Minh chia sẻ với bác sĩ.

Khi điểm số trở thành thước đo giá trị bản thân

BS Nguyễn Mạnh Hoàn, Phòng khám chuyên khoa tâm thần Merak, trường hợp của Minh không phải cá biệt. Ngày càng nhiều học sinh rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài trước các kỳ thi quan trọng, đặc biệt là kỳ thi cuối cấp.

"Áp lực thi cử vốn là điều khó tránh khỏi, nhưng trở nên nguy hiểm khi học sinh đồng nhất kết quả học tập với giá trị bản thân. Khi đó, mỗi bài kiểm tra không còn đơn thuần là đánh giá kiến thức mà trở thành “phán quyết” về năng lực và tương lai. Trong bối cảnh này, nỗi sợ lớn nhất của học sinh là cảm giác thất bại trước kỳ vọng. Nhiều em cho rằng chỉ cần không đạt được mục tiêu đề ra, mọi nỗ lực trước đó đều trở nên vô nghĩa" - BS Hoàn phân tích.

Sự gia tăng của áp lực vô hình cũng đến từ môi trường xung quanh. Dù không phải lúc nào gia đình cũng trực tiếp gây sức ép, nhưng những kỳ vọng về thành tích, định hướng nghề nghiệp hay sự so sánh với người khác có thể khiến học sinh tự đặt ra yêu cầu quá cao cho bản thân.

Cần chăm sóc sức khỏe tinh thần cho học sinh, nhất là trong thời điểm thi cử (Ảnh: Báo Đồng Nai).

Bên cạnh đó, việc thiếu kỹ năng quản lý cảm xúc và cân bằng giữa học tập với nghỉ ngơi khiến nhiều học sinh dễ rơi vào trạng thái quá tải. Khi căng thẳng kéo dài mà không được giải tỏa, nguy cơ xuất hiện các rối loạn như lo âu, trầm cảm là điều khó tránh khỏi.

Bác sĩ Hoàn khuyến cáo, phụ huynh và nhà trường cần chú ý đến những dấu hiệu sớm của vấn đề sức khỏe tâm thần ở học sinh. Những thay đổi như mất ngủ, ăn uống thất thường, giảm giao tiếp, dễ cáu gắt hoặc mất hứng thú với các hoạt động thường ngày đều có thể là tín hiệu cảnh báo.

Việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời đóng vai trò quan trọng. Ngoài hỗ trợ chuyên môn từ các chuyên gia tâm lý, sự đồng hành của gia đình là yếu tố then chốt giúp học sinh giảm áp lực và lấy lại cân bằng.

Đồng thời, cần thay đổi cách nhìn nhận về thành công trong học tập. Kỳ thi là một cột mốc quan trọng nhưng không phải là yếu tố duy nhất quyết định tương lai. Khi học sinh hiểu rằng thất bại không đồng nghĩa với vô giá trị, các em sẽ có khả năng đối mặt với áp lực một cách lành mạnh hơn.

Câu chuyện của Minh là lời cảnh báo rõ ràng về những hệ lụy của áp lực thi cử nếu không được kiểm soát. Bên cạnh việc trang bị kiến thức, việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cho học sinh cần được quan tâm đúng mức, đặc biệt trong những giai đoạn mang tính bước ngoặt.

Việt Linh