Nâng cao chất lượng giống cây lâm nghiệp

Năm 2018, ông Lê Văn Quý, ở thôn Cam Thuận, xã Cam Lô mạnh dạn đầu tư mô hình vườn ươm giống cây lâm nghiệp. Trên diện tích khoảng 0,4ha, vườn ươm của gia đình ông Quý sản xuất được khoảng 15 giống cây bản địa, như: Huê, huỷnh, sến, lim,  hương… với trên 100 nghìn cây giống các loại mỗi năm.

Quảng Trị xác định nâng cao chất lượng giống cây lâm nghiệp có vai trò quyết định đến năng suất và hiệu quả kinh tế rừng trồng - Ảnh: Q.V

Đặc biệt, ông Quý đã nghiên cứu, áp dụng kỹ thuật mới trong sản xuất cây giống; đầu tư hệ thống mái che, tưới tự động hiện đại phục vụ cho việc sản xuất cây giống lâm nghiệp với quy mô lớn, cung ứng cho nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước.

“Quá trình xây dựng mô hình, chính quyền địa phương và cán bộ Kiểm lâm thường xuyên động viên, hỗ trợ kỹ thuật, tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi có thể triển khai hiệu quả vườn ươm”, ông Quý chia sẻ.

Ông Hà Văn Bắc, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Cam Lộ-Đông Hà cho biết, trên địa bàn đơn vị quản lý hiện có 13 cơ sở sản xuất, kinh doanh, ươm giống cây lâm nghiệp, phân bố tại cả 4 xã, phường, trong đó xã Cam Lộ có 3 cơ sở, xã Hiếu Giang có 8 cơ sở, phường Đông Hà 1 cơ sở và phường Nam Đông Hà 1 cơ sở. Các cơ sở này mỗi năm sản xuất khoảng 750 vạn cây giống; sản lượng từ đầu năm 2026 đến nay đạt gần 200 vạn cây.

Hằng năm, đơn vị thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn các cơ sở làm tốt việc quản lý quy trình sản xuất cây giống, số lượng nhập và xuất bán cây giống; đồng thời hướng dẫn các cơ sở mới đi vào hoạt động chấp hành pháp luật về điều kiện sản xuất, kinh doanh giống cây; tăng cường tuyên truyền để các chủ cơ sở, chủ rừng, hộ gia đình biết các nguồn giống hợp pháp, chọn được giống tốt, có năng suất cao nhằm phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững.

Trung tâm Thực nghiệm lâm nghiệp Bắc Trung bộ, thuộc Viện Khoa học lâm nghiệp Bắc Trung bộ hiện đang ứng dụng công nghệ nhân giống keo, bạch đàn bằng mô, hom để nhân giống hàng loạt cây con có chất lượng cao nhằm nâng tỉ lệ sử dụng giống mới trong trồng rừng kinh tế, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng rừng trồng và bảo đảm tính an toàn sinh học trong trồng rừng vô tính.

Tiến sĩ Phạm Tiến Hùng, Giám đốc Trung tâm Thực nghiệm lâm nghiệp Bắc Trung bộ cho biết, đơn vị có các đề tài nghiên cứu khá bài bản, nhất là đối với các loại cây trồng rừng chủ lực như cây keo. Theo đó, đơn vị đã chọn lọc các dòng keo có chất lượng gỗ tốt, hình thái thân đẹp để đưa về nuôi cấy mô, lưu trữ, sau đó đưa ra vườn ươm để cung cấp cây chủ cho người dân.

Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Nguyễn Văn Long thông tin, trên địa bàn tỉnh hiện có 66 cơ sở sản xuất, kinh doanh giống cây trồng lâm nghiệp, dự ước năm 2026 sản xuất khoảng 63,13 triệu cây giống. Từ đầu năm đến nay, cơ quan chuyên môn đã công nhận 7 nguồn giống, chủ yếu là vườn cây đầu dòng giống keo lai (dòng AH1, AH7, BV10, BV16, BV32) có năng suất và chất lượng cao; tỉ lệ giống được kiểm soát đưa vào trồng rừng đạt 80%.

Quảng Trị đặt mục tiêu trồng 22.800ha rừng và 3,5 triệu cây xanh, góp phần nâng cao độ che phủ rừng - Ảnh: Q.V

Thời gian qua, lực lượng Kiểm lâm và các cơ quan chuyên môn trên địa bàn tỉnh đã tăng cường phối hợp kiểm tra, hỗ trợ và hướng dẫn các chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh giống cây trồng lâm nghiệp thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, ngăn chặn triệt để tình trạng sản xuất giống tràn lan, thiếu kiểm soát, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng rừng trồng.

Tuy nhiên, công tác sản xuất và cung ứng giống cây lâm nghiệp chất lượng cao trên địa bàn hiện vẫn còn gặp phải một số khó khăn, hạn chế nhất định. Toàn tỉnh mới chỉ có 1 cơ sở sản xuất giống bằng phương pháp nuôi cấy mô, quy mô chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu ngày càng cao của sản xuất.

Vì vậy, việc đầu tư, nâng cao năng lực sản xuất giống chất lượng cao, mở rộng ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô và tăng cường kiểm soát nguồn giống đang là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hơn nữa năng suất, chất lượng rừng trồng và hiệu quả kinh tế lâm nghiệp của tỉnh.

Nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ, định hướng và giải pháp trong phát triển, quản lý giống cây trồng lâm nghiệp, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành kế hoạch phát triển, quản lý giống cây trồng lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh với mục tiêu xây dựng ngành giống lâm nghiệp hiện đại, bảo đảm cung cấp đủ giống có chất lượng cao phục vụ nhu cầu trồng rừng; áp dụng khoa học công nghệ mới theo hướng sử dụng ưu thế lai, từng bước áp dụng công nghệ sinh học trong lai tạo giống, giữ được tính đa dạng sinh học, thiết lập được hệ thống giống cây lâm nghiệp bản địa của tỉnh nhằm cung cấp giống có chất lượng, phục vụ nhu cầu trồng rừng, trồng rừng gỗ lớn trên địa bàn.

Ngành cũng tích cực phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức các lớp tập huấn, hỗ trợ các chủ rừng trong việc lựa chọn giống và cơ cấu loài cây trồng phù hợp, trong đó quan tâm chú trọng đến nguồn gốc, chất lượng giống, khuyến khích, ưu tiên trồng rừng gỗ lớn, trồng cây bản địa đa mục đích nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, tăng tính đa dạng sinh học và khả năng phòng hộ của rừng. Thường xuyên chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát các cơ sở sản xuất, kinh doanh cây giống thực hiện quản lý giống cây lâm nghiệp đúng quy định.

Việc kiểm soát chặt chẽ từ khâu sản xuất, lựa chọn đến lưu thông giống cây lâm nghiệp có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng rừng trồng. Thời gian tới, bên cạnh tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền về lợi ích của việc sử dụng giống cây lâm nghiệp có nguồn gốc rõ ràng để nâng cao năng suất và chất lượng rừng trồng, ngành Nông nghiệp và Môi trường cũng sẽ tham mưu, đề xuất tỉnh ban hành các chính sách khuyến khích đầu tư, hỗ trợ nâng cấp hệ thống vườn ươm, nhất là những vườn ươm có quy mô vừa và nhỏ thuộc các địa phương có nhu cầu lớn về cây giống trồng rừng sản xuất.

Bên cạnh đó, tăng cường công tác quản lý thị trường cây giống, tạo lợi thế cạnh tranh công bằng cho các hộ sản xuất giống bảo đảm chất lượng, giống có chứng chỉ; khuyến khích hình thành các nhóm hộ sản xuất, kinh doanh nhằm tăng sức cạnh tranh trên thị trường cũng như tạo thuận lợi hơn trong công tác quản lý giống cây lâm nghiệp.