Nâng cao hiệu quả công tác an toàn, vệ sinh lao động trong kỷ nguyên số

Công tác huấn luyện, diễn tập thực tế tại Nhà máy Nhiệt điện BOT Nghi Sơn 2 giúp nâng cao ý thức chấp hành quy định ATVSLĐ cho người lao động.

Chủ đề của Tháng hành động về ATVSLĐ năm 2026 được xác định là: “Đổi mới quản lý và nâng cao hiệu quả công tác ATVSLĐ trong kỷ nguyên số”. Đây không chỉ là khẩu hiệu hành động mà còn phản ánh xu thế tất yếu trong quản lý lao động hiện nay, lấy công nghệ và dữ liệu làm nền tảng để phòng ngừa rủi ro, thay vì chỉ xử lý sự cố khi đã xảy ra.

Thực tế cho thấy, nhiều vụ tai nạn lao động (TNLĐ) vẫn bắt nguồn từ nguyên nhân chủ quan như người lao động chưa tuân thủ quy trình kỹ thuật an toàn, doanh nghiệp chưa quan tâm đúng mức đến công tác huấn luyện hoặc chưa kiểm soát tốt các yếu tố nguy hiểm tại nơi làm việc. Theo thống kê của Sở Nội vụ, năm 2025 toàn tỉnh xảy ra 23 vụ TNLĐ, làm 21 người chết, 5 người bị thương nặng, tăng 15 vụ so với năm 2024. Riêng từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh xảy ra 11 vụ TNLĐ làm 12 người tử vong, 1 người bị thương nặng. Trong đó, có 2 vụ liên quan đến khai thác, chế biến đá làm 4 người tử vong. Những con số này cho thấy công tác ATVSLĐ vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt ở các lĩnh vực xây dựng, khai thác vật liệu, cơ khí, điện lực và sản xuất công nghiệp.

Từ thực tế đó, việc ứng dụng công nghệ số vào quản lý ATVSLĐ đang trở thành xu hướng tất yếu. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp đã triển khai hệ thống camera AI để phát hiện người lao động không sử dụng thiết bị bảo hộ; lắp đặt cảm biến thông minh nhằm giám sát nhiệt độ, khí độc, tiếng ồn, rung chấn trong môi trường làm việc; đồng thời sử dụng phần mềm quản lý an toàn để cảnh báo nguy cơ rủi ro và theo dõi việc tuân thủ quy trình sản xuất. Không chỉ giúp giảm thiểu TNLĐ, chuyển đổi số còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Việc số hóa hồ sơ ATVSLĐ, dữ liệu huấn luyện, khai báo máy móc có yêu cầu nghiêm ngặt về ATLĐ giúp cơ quan chức năng dễ dàng theo dõi, kiểm tra và đánh giá mức độ tuân thủ của doanh nghiệp.

Từ năm 2025 đến nay, công tác ATVSLĐ tiếp tục được tăng cường với nhiều giải pháp đồng bộ. Cơ quan chuyên môn đã tiếp nhận khai báo sử dụng máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về ATLĐ của 190 doanh nghiệp; thành lập đoàn điều tra TNLĐ cấp tỉnh và tiến hành điều tra 15 vụ TNLĐ, tai nạn giao thông liên quan đến lao động. Cùng với đó, công tác tuyên truyền, huấn luyện ATVSLĐ tiếp tục được đẩy mạnh với 3 lớp tập huấn cho 211 người là người sử dụng lao động và cán bộ làm công tác ATVSLĐ trong doanh nghiệp; phát hành 30.000 tờ rơi tuyên truyền về bảo đảm ATLĐ trong các cơ sở sản xuất, kinh doanh. Riêng quý I/2026 tiếp tục tổ chức thêm 3 lớp tập huấn cho 208 người; thẩm định 39 nội quy lao động, 20 thỏa ước lao động tập thể và tiếp nhận khai báo thiết bị an toàn của 15 doanh nghiệp.

Những kết quả trên cho thấy nhận thức của doanh nghiệp về vai trò của ATVSLĐ đang từng bước được nâng lên. Đặc biệt, việc đổi mới hình thức tuyên truyền theo hướng ứng dụng mạng xã hội, truyền thông đa phương tiện, video trực quan hay trí tuệ nhân tạo đang giúp người lao động tiếp cận thông tin dễ dàng hơn, từ đó nâng cao ý thức phòng ngừa rủi ro trong lao động.

Trong kỷ nguyên số, đổi mới công tác ATVSLĐ không chỉ dừng ở việc ứng dụng công nghệ mà còn đòi hỏi thay đổi tư duy quản trị và xây dựng văn hóa an toàn trong doanh nghiệp. Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp hiện nay vẫn xem ATVSLĐ là nhiệm vụ mang tính hình thức hoặc đối phó với cơ quan chức năng. Trong khi đó, một môi trường làm việc an toàn không chỉ giúp giảm thiểu TNLĐ mà còn góp phần nâng cao năng suất, ổn định sản xuất và giữ chân người lao động.

Muốn công tác ATVSLĐ thực sự hiệu quả, doanh nghiệp phải chủ động rà soát, đánh giá nguy cơ rủi ro mất an toàn tại nơi làm việc; xây dựng quy trình làm việc an toàn; tăng cường kiểm tra, giám sát và tổ chức thực hành xử lý sự cố kỹ thuật. Đây được xem là giải pháp căn cơ nhằm phòng ngừa TNLĐ từ sớm, từ xa.

Trong thời đại số, nhiều doanh nghiệp đã triển khai các ứng dụng trên điện thoại thông minh để người lao động có thể cập nhật nhanh quy trình an toàn, phản ánh nguy cơ rủi ro hoặc tham gia các khóa huấn luyện trực tuyến. Hình thức đào tạo bằng video mô phỏng, hình ảnh 3D hay thực tế ảo đang giúp người lao động dễ hiểu, dễ nhớ và nâng cao khả năng xử lý tình huống trong thực tế.

Bên cạnh đó, yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định trong công tác ATVSLĐ. Người lao động cần nâng cao ý thức tự bảo vệ mình thông qua việc tuân thủ nghiêm quy trình kỹ thuật, sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân và chủ động phát hiện nguy cơ mất an toàn tại nơi làm việc.

Các cơ quan quản lý nhà nước cũng đang từng bước đổi mới phương thức quản lý theo hướng số hóa, minh bạch và hiệu quả hơn; tăng cường thanh tra, kiểm tra các lĩnh vực có nguy cơ cao như xây dựng, điện lực, hóa chất, khai thác khoáng sản... đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về ATVSLĐ. Đặc biệt, vai trò của tổ chức công đoàn trong xây dựng văn hóa an toàn tiếp tục được phát huy thông qua các phong trào thi đua, hội thi...

Có thể khẳng định, chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội để đổi mới công tác ATVSLĐ theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững hơn. Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng với ý thức trách nhiệm của doanh nghiệp và người lao động. Mỗi hành động chủ động phòng ngừa hôm nay sẽ góp phần xây dựng môi trường lao động an toàn, nhân văn.