Nâng cao kỹ năng truyền thông về phòng, chống mua bán người trong bối cảnh mới

Ảnh minh họa

Tội phạm mua bán người ngày càng tinh vi

Phát biểu khai mạc chương trình, Bà Kendra Rinas, Trưởng Phái đoàn, IOM Việt Nam nhấn mạnh vai trò quan trọng của báo chí trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng, hỗ trợ phát hiện các hành vi mua bán người và bảo vệ những nhóm dân cư dễ bị tổn thương. Trong bối cảnh Ngày Thế giới phòng, chống mua bán người (30/7) đang đến gần, việc tăng cường kỹ năng truyền thông có trách nhiệm được xem là yêu cầu cấp thiết.

Bà Kendra Rinas, Trưởng Phái đoàn, IOM Việt Nam, phát biểu.

Theo bà Nguyễn Ngọc Trâm, Cán bộ Truyền thông, IOM Việt Nam thì việc mua bán người hiện nay không còn diễn ra chủ yếu dưới hình thức lừa gạt trực tiếp như trước đây mà đang dịch chuyển mạnh lên môi trường số. Các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok, YouTube trở thành công cụ để các đối tượng môi giới tiếp cận, dụ dỗ nạn nhân thông qua những lời quảng cáo hấp dẫn về việc làm lương cao, xuất khẩu lao động hoặc cơ hội đổi đời ở nước ngoài.

Những nội dung tuyển dụng như "việc nhẹ lương cao", "không yêu cầu kinh nghiệm", "được bao ăn ở, chi trả vé máy bay" xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội, đánh trúng tâm lý tìm kiếm việc làm của nhiều lao động trẻ. Không ít người sau khi tin tưởng và xuất cảnh đã bị đưa vào các tổ hợp lừa đảo trực tuyến tại Campuchia, Myanmar hoặc Lào, bị tịch thu giấy tờ, cưỡng ép lao động và thậm chí bị bạo hành.

Thực tế cho thấy, tình trạng mua bán người phục vụ các hoạt động lừa đảo trực tuyến đang gia tăng đáng lo ngại. Nạn nhân không chỉ là những người có trình độ học vấn thấp mà ngày càng xuất hiện nhiều trường hợp là người trẻ, có bằng cấp, sử dụng ngoại ngữ tốt nhưng vẫn bị lừa bởi các thủ đoạn tuyển dụng tinh vi.

Bên cạnh đó, các tổ hợp lừa đảo trực tuyến hiện đã phát triển thành một "ngành công nghiệp tội phạm" xuyên quốc gia với lợi nhuận lên tới hàng chục tỷ USD mỗi năm. Việt Nam được xác định là một trong những quốc gia có công dân trở thành nạn nhân của loại hình tội phạm này.

Truyền thông lấy nạn nhân làm trung tâm

Vệc cập nhật bối cảnh và xu hướng tội phạm mới, nội dung trọng tâm của buổi trao đổi tập trung vào kỹ năng tác nghiệp báo chí trong các vụ việc liên quan đến mua bán người. Theo bà Lưu Thị Lịch, Chuyên gia Viện Xã hội học và Tâm lý học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, nạn nhân mua bán người thường phải trải qua những tổn thương sâu sắc về thể chất và tinh thần. Vì vậy, trong quá trình khai thác thông tin, phóng viên cần đặc biệt chú ý đến nguyên tắc "không gây tổn hại", bảo đảm quyền riêng tư, sự an toàn và phẩm giá của người được phỏng vấn.

Những người làm báo trao đổi chuyên môn nhằm nâng cao kỹ năng truyền thông về phòng, chống mua bán người và hỗ trợ nạn nhân.

Một trong những thông điệp được nhấn mạnh tại chương trình là nhà báo cần cân bằng giữa quyền được biết của công chúng và trách nhiệm bảo vệ nạn nhân. Trước khi công bố bất kỳ thông tin nào, người làm báo cần xem xét kỹ việc nạn nhân đã đồng ý hay chưa, liệu việc đăng tải có thể khiến họ bị kỳ thị, tổn thương hoặc đối mặt với những nguy cơ mới hay không.

Chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, nhiều phóng viên từng theo đuổi đề tài mua bán người cho biết quá trình tiếp cận nạn nhân đòi hỏi sự kiên nhẫn, tôn trọng và thấu cảm. Không ít trường hợp ban đầu được xem là nạn nhân nhưng qua điều tra lại có những yếu tố phức tạp hơn. Do đó, việc xác minh thông tin từ nhiều nguồn, bao gồm cơ quan chức năng, chính quyền địa phương và chính người trong cuộc, là yêu cầu bắt buộc.

Đặc biệt, đối với các cộng đồng dân tộc thiểu số hoặc khu vực vùng sâu, vùng xa, nơi nhận thức và khả năng tiếp cận thông tin còn hạn chế, nhà báo cần hiểu văn hóa địa phương, tôn trọng phong tục tập quán và có phương pháp tiếp cận phù hợp. Việc sử dụng ngôn ngữ dễ hiểu, lắng nghe câu chuyện của người dân bằng sự tôn trọng sẽ giúp quá trình tác nghiệp hiệu quả hơn.