Nâng cao năng lực số, đổi mới giáo dục từ mỗi nhà trường

Giáo viên Trường Mầm non Ngọc Lan tập huấn chuyên môn nâng cao chất lượng giảng dạy.

Từ thực tiễn nhà trường

Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang từng bước đi vào hoạt động dạy học, quản lý tại các cơ sở giáo dục, từ mầm non đến phổ thông. Để quá trình này phát huy hiệu quả, việc nâng cao năng lực số cho đội ngũ nhà giáo, xây dựng chuẩn đánh giá và phát triển hệ thống học liệu phục vụ bồi dưỡng chuyên môn là những yêu cầu ngày càng cấp thiết.

Tại Trường Mầm non Ngọc Lan (phường Hải Châu, TP Đà Nẵng), bà Trần Thị Hà Thanh, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, chuyển đổi số và AI mở ra nhiều cơ hội đổi mới công tác chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ. Tuy nhiên, để ứng dụng hiệu quả, mỗi giáo viên cần chủ động học hỏi, tiếp cận công nghệ và từng bước thay đổi phương pháp làm việc.

Giáo viên Trường Mầm non Ngọc Lan tập huấn nâng cao năng lực số.

Theo bà Hà Thanh, thời gian đầu tiếp cận các công cụ số, nhiều giáo viên còn bỡ ngỡ, chưa hình dung rõ lợi ích đối với công việc. Qua quá trình được bồi dưỡng, chia sẻ và hướng dẫn, đội ngũ dần làm quen, khai thác công nghệ phục vụ giảng dạy, quản lý hồ sơ và phát triển chuyên môn.

Nhà trường từng bước chuyển từ lưu trữ hồ sơ giấy sang số hóa dữ liệu; ứng dụng phần mềm trong quản trị, quản lý nhân sự, học sinh, hoạt động bán trú, tài chính và tài sản. Giáo viên cùng xây dựng, chia sẻ kho dữ liệu về đề tài, hoạt động giáo dục và trò chơi học tập để tham khảo, vận dụng vào thực tiễn.

Đáng chú ý, giáo viên được hướng dẫn xây dựng video về chăm sóc, nuôi dạy trẻ, giáo dục vệ sinh, môi trường, dinh dưỡng; triển khai bài giảng điện tử, sổ tay điện tử, sinh hoạt chuyên môn và họp chi bộ trên nền tảng trực tuyến. Tham gia các hoạt động về công nghệ số, chuyển đổi số và ý tưởng AI do địa phương phát động, nhà trường đạt một giải Nhì và một giải Ba.

Tập huấn các hoạt động giáo dục và trò chơi học tập để tham khảo, vận dụng vào thực tiễn.

Từ thực tiễn này, bà Hà Thanh cho rằng, nếu năng lực chuyển đổi số và AI được đánh giá theo chuẩn, gắn với quá trình phát triển nghề nghiệp, giáo viên sẽ có thêm động lực tự bồi dưỡng, nhận diện những hạn chế để xây dựng kế hoạch rèn luyện phù hợp. Việc đánh giá cần hướng đến nâng cao năng lực thực chất, tương tự quá trình rà soát chuẩn nghề nghiệp giáo viên hằng năm.

Cùng quan điểm trên, ông Trần Cao Thanh Hải, Hiệu trưởng Trường THCS&THPT Hiển Nhân (phường Cẩm Lệ, TP Đà Nẵng), cho hay, nhà trường xác định chuyển đổi số và AI là xu hướng cần chủ động tiếp cận. Trước mắt, trường chú trọng nâng cao kỹ năng số cho giáo viên, khuyến khích tham gia các khóa tập huấn trực tuyến, chia sẻ kinh nghiệm trong tổ chuyên môn và lựa chọn công cụ phù hợp với nhu cầu dạy học.

Nhà trường cũng dự kiến tổ chức các khóa bồi dưỡng nội bộ với sự tham gia của báo cáo viên có kinh nghiệm. Theo ông Hải, công nghệ cần được sử dụng để hỗ trợ, nâng cao hiệu quả công việc, chứ không thay thế vai trò, trách nhiệm và sự sáng tạo của người thầy.

Chuẩn hóa năng lực, phát triển học liệu mở

Từ thực tiễn tại các cơ sở giáo dục, việc xây dựng bộ chuẩn và công cụ đánh giá năng lực chuyển đổi số, AI và đổi mới sáng tạo cho giáo viên, cán bộ quản lý có ý nghĩa quan trọng. Đây không chỉ là căn cứ xác định mức độ đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp mà còn giúp ngành giáo dục nhận diện nhu cầu bồi dưỡng, xây dựng lộ trình phát triển năng lực phù hợp với từng cấp học, bậc học.

Giáo viên Trường THCS&THPT Hiển Nhân bồi dưỡng, tập huấn nội bộ, sinh hoạt chuyên môn.

Theo ông Trần Cao Thanh Hải, bộ tiêu chí cần thiết thực, dễ áp dụng và phù hợp điều kiện của từng nhà trường. Nội dung đánh giá nên tập trung vào khả năng sử dụng công nghệ an toàn, khai thác AI có trách nhiệm, thiết kế hoạt động học tập, đổi mới kiểm tra, đánh giá và từng bước số hóa hồ sơ cá nhân, hồ sơ công việc.

Quan trọng hơn, kết quả đánh giá cần gắn với nhu cầu hỗ trợ, bồi dưỡng, không dừng ở xếp loại hay chạy theo hình thức. Trước khi triển khai, nhà trường cần rà soát điều kiện cơ sở vật chất, xác định nhu cầu của đội ngũ; đồng thời tổ chức tự bồi dưỡng, tập huấn nội bộ, sinh hoạt chuyên môn và thực hành các bài dạy thử nghiệm. Qua đó, mỗi giáo viên có thể nhận diện điểm mạnh, nội dung còn hạn chế để tiếp tục hoàn thiện năng lực.

Để thực hiện hiệu quả, việc xây dựng bộ chuẩn cần đi cùng tài liệu hướng dẫn, tập huấn sử dụng công cụ và triển khai đánh giá trên hệ thống quản lý phát triển nghề nghiệp giáo viên, cán bộ quản lý của Bộ GD&ĐT. Khi được tổ chức đồng bộ, dữ liệu đánh giá sẽ góp phần hỗ trợ quản lý, theo dõi tiến trình bồi dưỡng và xác định những năng lực cần ưu tiên phát triển.

Cùng với chuẩn hóa năng lực, phát triển hệ thống quản lý thông tin, nền tảng học tập số và kho học liệu mở là giải pháp quan trọng để duy trì hoạt động bồi dưỡng thường xuyên. Các nguồn học liệu về chuyển đổi số, AI, dạy học bằng tiếng Anh, giáo dục STEM/STEAM và ngân hàng khoa học trực tuyến sẽ tạo điều kiện để giáo viên chủ động cập nhật kiến thức, đổi mới phương pháp và chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn.

Trường THCS & THPT Hiển Nhân tập huấn, thiết kế hoạt động học tập, đổi mới kiểm tra, đánh giá.

Tại Trường THCS&THPT Hiển Nhân, Ban giám hiệu khuyến khích các tổ chuyên môn xây dựng kho học liệu chung theo từng bộ môn, đồng thời hướng dẫn giáo viên khai thác nguồn tài liệu chính thống, kiểm chứng thông tin và lưu ý vấn đề bản quyền. Với học liệu về AI, STEM/STEAM, nhà trường ưu tiên những nội dung phù hợp mục tiêu bài học, có khả năng vận dụng vào thực tiễn.

Ông Hải nhấn mạnh, học liệu chung cần được lựa chọn, điều chỉnh theo đặc điểm từng lớp học và nhóm học sinh, tránh áp dụng máy móc, rập khuôn. Đây cũng là quá trình tích lũy kinh nghiệm lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp và chia sẻ thường xuyên giữa các giáo viên.

Trao đổi chuyên môn giảng dạy.

Với trường mầm non, bà Trần Thị Hà Thanh kỳ vọng việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sẽ giúp giáo viên thay đổi tư duy, từng bước khắc phục những thao tác làm việc truyền thống, nâng cao chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ.

"Khi được định hướng, hỗ trợ và tạo điều kiện tiếp cận kiến thức mới, giáo viên ở các độ tuổi đều có thể từng bước thích ứng với yêu cầu của kỷ nguyên số", bà Hà Thanh chia sẻ.