Nâng cao nhận thức đẩy lùi tảo hôn

Nghỉ học lấy vợ sớm, Lầu A Dế đã phải đảm nhiệm những công việc của trụ cột gia đình.

Mới 15 tuổi, Lầu A Dế, sinh năm 2011, ở bản Xa Vua đã trở thành người chồng, còn vợ Dế là Chứ Thị Đớ đang mang thai tháng thứ 8. Tháng 12/2025, khi cả hai đang học lớp 9, Dế và Đớ nghỉ học giữa chừng để về sống với nhau. Không còn thời gian đến trường, cuộc sống của hai em giờ gắn với những công việc nặng nhọc thường ngày như giặt giũ, chăn nuôi, chuẩn bị cây giống cà phê cho vụ mới. Lấy vợ, lấy chồng khi tuổi đời còn quá trẻ, các em phải đối mặt với không ít khó khăn chồng chất. Việc học dang dở, thiếu kiến thức, không có nghề nghiệp và không có thu nhập ổn định khiến cuộc sống gia đình trẻ càng thêm vất vả, bấp bênh.

Mới 15 tuổi và đã mang thai tháng thứ 8 nhưng Chứ Thị Đớ vẫn phải lo công việc chọn giống cây cà phê cho mùa vụ mới.

Thực tế tại Phình Giàng cho thấy, tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong những năm qua luôn là vấn đề gây nhức nhối.

Nguyên nhân của tình trạng này xuất phát từ nhiều phía. Về khách quan, một bộ phận đồng bào còn chịu ảnh hưởng nặng nề bởi phong tục, tập quán lạc hậu; quan niệm cho con kết hôn sớm để thêm nhân lực làm nương và sớm có người nối dõi vẫn tồn tại. Bên cạnh đó, việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật ở một số nơi chưa thực sự thường xuyên, hiệu quả. Về chủ quan, nhận thức của các bậc phụ huynh và chính bản thân các em còn hạn chế; nhiều gia đình chưa nhận thức rõ hệ lụy của tảo hôn, vẫn tạo điều kiện cho con cái về ở với nhau khi chưa đủ tuổi.

Nhận thức rõ những hệ lụy của nạn tảo hôn đối với chất lượng giống nòi, cấp ủy, chính quyền xã Phình Giàng đã và đang triển khai nhiều giải pháp mạnh mẽ, bám sát cơ sở. Đặc biệt, cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc với tinh thần trách nhiệm cao, chú trọng tuyên truyền, vận động trực tiếp đến từng gia đình.

Ông Vàng A Sấu, Bí thư Chi bộ bản Xa Vua, xã Phình Giàng đến từng hộ gia đình tuyên truyền, vận động người dân ký cam kết không để con em mình tảo hôn.

Ông Vàng A Sấu, Bí thư Chi bộ bản Xa Vua, xã Phình Giàng cho biết: “Đảng viên Chi bộ, trưởng bản, trưởng ban công tác mặt trận bản, các già làng, các chi hội đoàn thể như đoàn thanh niên, hội phụ nữ trực tiếp đến từng gia đình tuyên truyền các quy định của pháp luật về tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Đồng thời, lồng ghép tuyên truyền trong các buổi họp dân bản, hội nghị của bản về hệ lụy của tảo hôn; tuyên truyền đến các gia đình có con em trong độ tuổi vị thành niên tiếp tục đi học, không tảo hôn”.

Không chỉ bản Xa Vua, công tác tuyên truyền vận động được xã Phình Giàng đẩy mạnh tại tất cả các bản trên địa bàn, đặc biệt là các bản người Mông.

Ông Chá A Sình, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội, xã Phình Giàng cho biết: “Xã cử cán bộ phối hợp với trạm y tế xã, cộng tác viên dân số đi tuyên truyền đến từng bản, mời các hộ dân có con cháu đang ở tuổi vị thành niên, các cháu học sinh để tuyên truyền về Luật Hôn nhân và Gia đình, tuyên truyền về hệ lụy, tác hại của nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Đồng thời, tổ chức cho các hộ gia đình ký cam kết không để con em mình tảo hôn”.

Những nỗ lực không mệt mỏi trong công tác tuyên truyền, vận động từng bước tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức của người dân. Đồng bào Mông tại các bản vùng cao hiện nay đã dần tiếp cận và hiểu rõ hơn về các quy định pháp luật, nhận thức được tảo hôn là vi phạm pháp luật và gây ra nhiều hệ lụy đối với cuộc sống gia đình và học tập, tương lai của trẻ em. Nhờ đó, số vụ tảo hôn trên địa bàn xã đã giảm rõ rệt. Nếu như 6 tháng đầu năm 2025, toàn xã có 28 trường hợp tảo hôn trong tổng số 44 người kết hôn; thì 6 tháng đầu năm 2026, giảm xuống còn 11 trường hợp trên tổng số 42 người kết hôn.

Dù đã đạt kết quả khích lệ song Phình Giàng xác định công tác phòng, chống tảo hôn là nhiệm vụ lâu dài. Để giảm thiểu, tiến tới chấm dứt tình trạng tảo hôn, thời gian tới xã tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền tại các bản vùng sâu, vùng xa, nơi có đông đồng bào dân tộc Mông sinh sống.

Trao đổi về nội dung này, ông Lường Văn Phượng, Phó Chủ tịch UBND xã Phình Giàng cho biết: Xã tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp trọng tâm như không ngừng đổi mới hình thức tuyên truyền; kết hợp giáo dục, định hướng nghề nghiệp, phân luồng giáo dục ngay từ cấp THCS để học sinh tự tin học tiếp hoặc học nghề. Thành lập các câu lạc bộ thanh thiếu niên, tổ chức các diễn đàn chia sẻ để các em coi đó là nơi tin cậy có thể nói ra những tâm tư, suy nghĩ; hướng dẫn kỹ năng sống và chăm sóc sức khỏe sinh sản. Đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội vùng khó khăn, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, khơi dậy lòng tự hào dân tộc, từng bước xóa bỏ hủ tục.  

Xã Phình Giàng tiếp tục nâng cao trách nhiệm quản lý nhà nước trong đăng ký hộ tịch, đưa nội dung phòng chống tảo hôn vào hương ước, quy ước thôn bản. Đồng thời phát huy vai trò của người có uy tín, già làng, trưởng bản trong việc triển khai hiệu quả Nghị quyết số 27-NQ/TU ngày 08/5/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy và Kế hoạch số 4971/KH-UBND của UBND tỉnh.  

Cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội, xã Phình Giàng tuyên truyền về hệ lụy, tác hại của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống đến người dân bản Xa Vua.

Những chuyển biến bước đầu tại Phình Giàng cho thấy, việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của mỗi gia đình là nền tảng vững chắc để từng bước đẩy lùi tảo hôn, giúp trẻ em vùng cao cơ hội học tập, phát triển và tự quyết định tương lai của mình.