Những thế hệ lớn lên cùng đất nước

Ký ức về một thời gian khó

Con phố mang tên Đặng Trần Đức chạy qua khu vực Vĩnh Hưng, nơi gia đình Thiếu tướng Đặng Trần Đức từng sinh sống. Trong căn nhà của bà Đặng Chính Giang, con gái đầu của Thiếu tướng Đặng Trần Đức, câu chuyện về người cha và những năm tháng gia đình chia cách vẫn được nhắc lại qua từng kỷ vật, hình ảnh.

Học sinh tham quan Nhà lưu niệm Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đặng Trần Đức. ẢNH: THU HÀ

Năm 1954, ông Đặng Trần Đức nhận nhiệm vụ vào Nam hoạt động tình báo. Để giữ bí mật, ông phải tạo một vỏ bọc mới, chấp nhận xa người vợ đầu Phạm Thị Thanh và 2 con ở miền Bắc. Bà Thanh chỉ nói với các con rằng bố đi “học lái tàu”.

Ở lại miền Bắc, mẹ con bà Thanh trải qua những năm tháng đặc biệt khó khăn. Gia đình chuyển lên Nông trường chè Vân Lĩnh (Phú Thọ). Theo lời kể của bà Giang, khi ấy mẹ bà chỉ nhận 34-35 đồng lương mỗi tháng để lo cho cả gia đình, trong khi tiêu chuẩn mỗi tháng chỉ có 10kg gạo, phần thiếu phải trồng thêm khoai, sắn. Cái nghèo đeo bám cả việc học. Học đến lớp 4, bà Giang bất ngờ không được nhà trường cho học tiếp. Mẹ bà phải nhờ người can thiệp để con được trở lại trường. Có năm, bà phải chờ cả năm mẹ dành dụm mới có được một chiếc quần tươm tất để mặc đi học. Những chi tiết được bà Giang lưu giữ gợi lên cuộc sống chật vật của một gia đình có người thân phải xa cách trong những năm đất nước còn chiến tranh.

Sau 21 năm hoạt động trong lòng địch lập nhiều chiến công hiển hách, ông Ba Quốc trở về miền Bắc theo yê cầu của tổ chức. Khi đất nước thống nhất, ông lại trở vào TPHCM tiếp nhận nhiệm vụ mới.

Trao truyền qua các thế hệ

Cuộc đời Thiếu tướng Đặng Trần Đức gắn với những chặng đường lịch sử của đất nước, từ đấu tranh giành độc lập, giữ vững độc lập, thống nhất đến tái thiết đất nước. Con gái Đặng Chính Giang đứng giữa hai chặng đường ấy. Tuổi thơ gắn với những năm tháng thiếu thốn, đến khi trưởng thành, bà chứng kiến xã hội từng bước đổi thay, với cơ hội học tập, việc làm, đi lại, tiếp cận thông tin và lựa chọn nghề nghiệp ngày càng rộng mở.

Đến thế hệ thứ ba, sự thay đổi càng rõ nét. Đặng Thị Ngọc Châu, cháu nội ông Ba Quốc, đang thực hiện nhiệm vụ tham mưu giải quyết công tác khắc phục hậu quả bom mìn, chất độc hóa học/dioxin sau chiến tranh ở Việt Nam và quản lý môi trường trong quân đội. Công việc của Ngọc Châu tạo nên một sự tiếp nối đặc biệt. Ông nội chị từng hoạt động trong lòng địch để bảo vệ Tổ quốc.

Thế hệ của chị hôm nay góp phần khắc phục hậu quả chiến tranh, đồng thời thực hiện những nhiệm vụ mới trong một đất nước hòa bình. Nếu ông Ba Quốc từng sống trong một thế giới mà mỗi lá thư, tấm ảnh gửi về gia đình đều phải tính toán để giữ bí mật, thì thế hệ sau làm việc trong môi trường thông tin hoàn toàn khác. Công nghệ số rút ngắn khoảng cách, giúp tri thức được tiếp cận nhanh hơn. Các vấn đề như môi trường, khắc phục hậu quả bom mìn, chất độc hóa học/dioxin cũng đòi hỏi phương pháp quản lý, ứng dụng khoa học và sự phối hợp ngày càng hiện đại.

Với những người sinh ra sau chiến tranh, nhớ về quá khứ, tự hào về cha ông cũng là cách hiểu sâu hơn giá trị của hòa bình. Với Ngọc Châu, niềm tự hào về ông nội được tiếp nối bằng ý thức trách nhiệm với đất nước qua công việc của thế hệ mình.