Nâng chất lao động bắt đầu từ giảng đường

Trong bối cảnh thị trường lao động cạnh tranh, các trường đại học (ĐH), cao đẳng (CĐ) đang tăng cường đổi mới đào tạo nhằm giúp sinh viên (SV) nâng cao kỹ năng, tích lũy kinh nghiệm, từng bước đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về nguồn nhân lực chất lượng.

Mở rộng hợp tác quốc tế

GS-TS Nguyễn Trường Thịnh - Viện trưởng Viện Công nghệ thông minh và Tương tác, ĐH Kinh tế TP HCM - cho biết vừa có 6 SV năm 3 thuộc các ngành công nghệ logistics, robot và trí tuệ nhân tạo (AI) sang Nhật Bản thực tập 1 năm tại Tập đoàn Askul, với mức lương khoảng 180.000 yen/tháng (tương đương 30 triệu đồng).

Khoa Đông phương học, Trường CĐ Bách khoa Sài Gòn cũng vừa tổ chức lễ ký cam kết trách nhiệm trước khi xuất cảnh thực tập tại Nhật Bản cho hơn 50 SV ngành ngôn ngữ Nhật.

Không chỉ tạo điều kiện cho SV đi thực tập nước ngoài, nhiều cơ sở đào tạo còn mở rộng hợp tác quốc tế nhằm giúp SV tiếp cận sớm môi trường giáo dục hiện đại. Điển hình, Trường ĐH Công Thương TP HCM phối hợp với Trường ĐH Văn hóa Trung Quốc (Đài Loan) triển khai chương trình đào tạo mô hình 2+2 ở các ngành ngôn ngữ Trung Quốc và kinh doanh quốc tế. Theo đó, SV học 2 năm đầu tại Việt Nam, sau đó chuyển tiếp 2 năm tại nước ngoài. Chương trình còn có nhiều chính sách hỗ trợ như học phí ưu đãi và hỗ trợ SV quốc tế.

TS Thái Doãn Thanh, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Công Thương TP HCM, nhấn mạnh trong chiến lược phát triển những năm gần đây, nhà trường xác định hợp tác quốc tế là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, nhất là trong các lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu khoa học và trao đổi học thuật. Ngoài ra, trường cũng đặc biệt quan tâm xây dựng các chương trình liên kết đào tạo chất lượng, phù hợp với xu hướng phát triển nguồn nhân lực toàn cầu.

Theo TS Nguyễn Đức Dũng, Phó Hiệu trưởng Trường CĐ Bách khoa Sài Gòn, nhằm tạo điều kiện cho SV được trải nghiệm môi trường làm việc quốc tế, từ năm 2022, nhà trường đã đẩy mạnh chương trình thực tập hưởng lương 12 tháng tại Nhật Bản dành cho nhiều khối ngành như ngôn ngữ Nhật, quản trị khách sạn - nhà hàng, logistics, công nghệ thực phẩm, công nghệ kỹ thuật ô tô, điện - điện tử, chăm sóc sắc đẹp... SV thực tập sẽ hưởng mức lương từ 15-25 triệu đồng/tháng.

"Nhà trường đóng vai trò cầu nối, tuy nhiên không phải SV nào cũng được thực tập quốc tế. Yêu cầu đầu vào khá khắt khe để bảo đảm chất lượng. SV cần đạt trình độ tiếng Nhật từ N3 trở lên và có thái độ làm việc tốt. Dự kiến sẽ có hơn 100 SV tham gia trong năm nay, trong đó 50 em đầu tiên đã sẵn sàng lên đường" - TS Dũng thông tin.

Hồ Thị Mỹ Lan, lớp 23CTN01, Trường CĐ Bách khoa Sài Gòn, đang thực tập tại tỉnh Fukushima - Nhật Bản. (Ảnh do nhân vật cung cấp)

Chú trọng kỹ năng nghề

Trong bối cảnh thị trường lao động đòi hỏi ngày càng khắt khe, TS Nguyễn Trung Nhân, Trưởng Phòng Đào tạo - Trường ĐH Công nghiệp TP HCM, cho rằng việc kiến tạo nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ nằm ở tên gọi ngành học mà phải đến từ chiều sâu chương trình và sự gắn kết thực chất với hệ sinh thái doanh nghiệp (DN).

Lấy ví dụ về ngành công nghệ tài chính, TS Nhân cho biết đây là sự giao thoa giữa 2 ngành truyền thống thế mạnh của trường là tài chính - ngân hàng và công nghệ thông tin. "Chúng tôi tận dụng đội ngũ giảng viên giỏi về phần mềm, thuật toán kết hợp với các chuyên gia quản trị tài chính để tạo ra chương trình đào tạo có chiều sâu, thay vì bắt đầu từ con số không" - TS Nhân nói.

Điểm khác biệt của mô hình đào tạo chuyên sâu tại trường còn nằm ở khối lượng kiến thức. Trong khi nhiều trường rút ngắn thời gian đào tạo thì Trường ĐH Công nghiệp TP HCM vẫn duy trì khung chương trình đào tạo kỹ sư 4 năm với hơn 150 tín chỉ. Việc tăng thời lượng không phải để gây áp lực mà để SV có đủ quỹ thời gian tiếp cận những môn học chuyên ngành nâng cao và rèn luyện kỹ năng nghề.

Tháng 3-2026, Trường ĐH Fulbright Việt Nam và Trung tâm Đào tạo trực thuộc Ban Quản lý Khu Công nghệ cao (KCNC) ký biên bản ghi nhớ, đánh dấu bước khởi đầu cho một hợp tác dài hạn. Hai bên sẽ triển khai nhiều hoạt động như mở rộng cơ hội thực tập cho SV tại các DN trong KCNC; trao đổi giảng viên trong các lĩnh vực như bán dẫn và AI, phát triển các chương trình đào tạo theo nhu cầu của thành phố.

Theo bà Nguyễn Thị Minh Thu, Giám đốc Trung tâm Đào tạo KCNC TP HCM, việc gắn kết giữa cơ sở đào tạo và DN là yếu tố then chốt để nâng chất nguồn nhân lực. Trung tâm không chỉ đào tạo bổ sung, nâng cao kỹ năng cho người lao động, mà còn đóng vai trò cầu nối giữa nhà trường và DN trong KCNC.

Thông qua các chương trình hợp tác, DN tham gia vào quá trình xây dựng chương trình, tiếp nhận SV thực tập và phản hồi chất lượng đào tạo. Ngược lại, nhà trường điều chỉnh nội dung giảng dạy sát nhu cầu thực tiễn.

Mô hình này giúp rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và việc làm, đồng thời tạo đầu ra rõ ràng cho SV. Khi được tiếp cận môi trường làm việc thực tế từ sớm, SV không chỉ nâng cao tay nghề mà còn hình thành tác phong chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.