'Nâng chất' nguồn nhân lực logistics

Sinh viên tìm hiểu yêu cầu tuyển dụng nhân sự của các doanh nghiệp logistics tại Ngày hội VALOMA LOGFAIR 2026. Ảnh: VĂN HOÀNG

Tận dụng “cửa sổ cơ hội”

Theo Quyết định số 2229/QĐ-TTg ngày 9/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 - 2035, tầm nhìn đến 2050, miền Trung được xác định là một trong 3 vùng động lực tăng trưởng dịch vụ logistics của cả nước. Trong đó, Đà Nẵng là trung tâm logistics, cực tăng trưởng tương ứng của miền Trung.

Ông Võ Văn Khanh, Chi hội trưởng Hiệp hội Thương mại điện tử miền Trung - Tây Nguyên cho rằng, tiềm năng phát triển logistics và nguồn nhân lực tại khu vực nói chung và Đà Nẵng nói riêng rất lớn và đang ở giai đoạn “cửa sổ cơ hội”. Đà Nẵng là cửa ngõ giao thương phía Đông của hành lang kinh tế Đông - Tây, kết nối Việt Nam - Lào - Thái Lan - Myanmar; đồng thời là điểm tiếp cận trực tiếp tuyến hàng hải quốc tế đi Singapore, Hồng Kông, Đài Loan và các thị trường châu Âu.

Song song đó, hạ tầng logistics đang được đầu tư đồng bộ với cảng Liên Chiểu, sân bay quốc tế Đà Nẵng mở rộng công suất vận tải hàng hóa, cùng hệ thống cao tốc Bắc - Nam và đường sắt xuyên vùng. Đây là nền tảng rất quan trọng để phát triển logistics đa phương thức và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đặc biệt, sự tăng trưởng mạnh mẽ của thương mại điện tử, nhất là thương mại điện tử xuyên biên giới tại châu Á - Thái Bình Dương, kéo theo nhu cầu rất lớn về các mô hình logistics hiện đại như: kho ngoại quan, trung tâm hoàn thiện xử lý đơn hàng, hệ thống vận hành thông minh…, mở ra dư địa phát triển cho khu vực.

Song, từ góc độ nguồn nhân lực, đây cũng chính là “điểm nghẽn” lớn nhất do thị trường đang thiếu hụt đáng kể nhân lực chất lượng cao, đặc biệt ở các vị trí như quản trị chuỗi cung ứng, số hóa logistics, vận hành kho thông minh hay quản lý các hệ thống công nghệ ERP, TMS, WMS. Cạnh đó, công tác đào tạo vẫn còn thiếu tính thực tiễn, chưa gắn chặt với nhu cầu doanh nghiệp và còn thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các bên.

Đồng quan điểm, ông Dương Tiến Lâm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Logistics thành phố Đà Nẵng cho rằng, Đà Nẵng có nhiều lợi thế để phát triển logistics nhờ vị trí chiến lược, cùng hệ thống cảng biển, sân bay và kết nối khu vực tương đối đồng bộ. Xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng và tăng trưởng thương mại cũng mở ra dư địa lớn cho ngành.

Về đào tạo, hiện nay nhiều trường tại Đà Nẵng đã có chương trình logistics bài bản, thậm chí giảng dạy bằng tiếng Anh và cập nhật theo xu hướng mới. Tuy nhiên, khoảng cách vẫn tồn tại ở kỹ năng vận hành thực tế, khả năng xử lý tình huống và trải nghiệm môi trường logistics quốc tế.

Nâng chất và kết nối “ba nhà”

Theo TS. Lê Thị Minh Hằng, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Phát triển nhân lực logistics Việt Nam, với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ, môi trường kinh doanh toàn cầu, nhân lực ngành logistics cần phải có thêm nhiều năng lực mới.

Bao gồm: Năng lực linh hoạt, thích nghi với sự biến động nhanh, rủi ro lớn của chuỗi cung ứng và logistics toàn cầu; năng lực công nghệ, đặc biệt là năng lực số, như năng lực ra quyết định dựa trên dữ liệu, năng lực phân tích dữ liệu lớn, năng lực sử dụng AI trong các nghiệp vụ, các quyết định mang tính toàn cầu của ngành logistics.

Ngoài ra, những nhà quản trị trong lĩnh vực logistics cũng cần có năng lực kinh doanh, ra quyết định trong môi trường kinh doanh quốc tế với yêu cầu cao về tính bền vững, đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội.

Trong khi đó, ông Dương Tiến Lâm cho rằng, nguồn nhân lực trong lĩnh vực logistics thời gian tới cần “nâng chất” và kết nối sâu hơn. Trong đó, cần tăng cường mô hình đào tạo gắn với doanh nghiệp theo chiều sâu (thực tập dài hạn, tham gia trực tiếp vào các dự án thực tế); đẩy mạnh đào tạo kỹ năng vận hành thực tế và xử lý tình huống bên cạnh kiến thức nền tảng.

Cạnh đó, tăng cơ hội tiếp xúc/giao lưu với môi trường quốc tế thông qua doanh nghiệp FDI, các trường đại học ở các nước phát triển; phát triển kỹ năng công nghệ, đặc biệt là các hệ thống quản lý logistics và xu hướng chuyển đổi số.

Thành phố có thể đóng vai trò kết nối giữa nhà trường - doanh nghiệp - hiệp hội để hình thành hệ sinh thái đào tạo logistics mang tính thực tiễn cao hơn.

Theo ông Võ Văn Khanh, để phát triển nguồn nhân lực logistics chất lượng cao, cần một cách tiếp cận đồng bộ và có tính hệ thống giữa “ba nhà” là Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp.

Với vai trò quan trọng trong việc định hướng và tạo cơ chế, Đà Nẵng cần sớm ban hành chiến lược phát triển nguồn nhân lực logistics dài hạn, gắn với quy hoạch tổng thể các khu chức năng như khu thương mại tự do (FTZ) hay vùng kinh tế trọng điểm.

Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể trong việc đào tạo và liên kết quốc tế; cho phép thí điểm các mô hình sandbox trong đào tạo liên quan đến logistics.

Đối với các cơ sở đào tạo, trọng tâm nên chuyển từ lý thuyết sang mô hình đào tạo kép, kết hợp chặt chẽ giữa học thuật và thực hành tại doanh nghiệp.

Cạnh đó, cần cập nhật nhanh các kỹ năng mới như quản trị hệ thống ERP, ứng dụng AI trong logistics, IoT trong vận tải và phân tích dữ liệu chuỗi cung ứng. Việc xây dựng các trung tâm mô phỏng logistics số, gắn với kịch bản vận hành thực tế của cảng biển, kho vận và thương mại quốc tế, cũng sẽ giúp người học tiếp cận gần hơn với môi trường làm việc thực tiễn.

Về phía doanh nghiệp logistics và thương mại điện tử, cần chủ động tham gia sâu hơn quá trình đào tạo. Doanh nghiệp không chỉ là nơi tiếp nhận lao động mà còn phải cùng xây dựng chuẩn kỹ năng nghề, thiết kế chương trình đào tạo, tham gia giảng dạy và cung cấp các chương trình thực tập, học việc có trả lương. Đây là cách hiệu quả nhất để rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tế của thị trường.

“Đào tạo nhân lực logistics không còn là nhiệm vụ riêng của từng đơn vị, mà phải được xem là một chiến lược phát triển cấp thành phố. Khi ba bên cùng vào cuộc một cách thực chất và có liên kết chặt chẽ, Đà Nẵng hoàn toàn có thể xây dựng được lực lượng nhân lực logistics chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong bối cảnh kinh tế số và thương mại toàn cầu”, ông Khanh nói.