Nâng chất OCOP, tạo động lực mới cho kinh tế nông thôn

Tỉnh đồng thời chú trọng mở rộng liên kết sản xuất, ứng dụng chuyển đổi số, phát triển kinh tế tuần hoàn và gắn sản phẩm đặc trưng với du lịch nông thôn. Đây được xác định là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao thu nhập người dân và xây dựng nông thôn mới đi vào chiều sâu.

Công nhân thực hiện các công đoạn kiểm tra sản phẩm bánh tráng Tân Nhiên trước khi đóng gói và đưa sản phẩm ra thị trường.

Tạo giá trị mới từ lợi thế địa phương

Là một trong những chủ thể OCOP tiêu biểu, ông Trần Văn Vinh, chủ Hộ kinh doanh Hồ Lô Vinh Trần (xã Bến Cầu), chuyên sản xuất bình bầu hồ lô tráng sáp ong, cho biết tham gia Chương trình OCOP đã giúp cơ sở thay đổi cách làm. Trước đây, sản phẩm chủ yếu được tiêu thụ theo phương thức truyền thống, thông qua các mối quen biết. Khi tham gia OCOP, cơ sở được hướng dẫn hoàn thiện mẫu mã, bao bì, xây dựng câu chuyện sản phẩm và đăng ký thương hiệu. Nhờ đó, bình bầu hồ lô tráng sáp ong được nhiều người biết đến hơn, đầu ra ổn định và giá trị sản phẩm tăng lên rõ rệt.

Với lợi thế về du lịch tâm linh và sinh thái, lượng du khách đến tỉnh ngày càng tăng, mở ra cơ hội quảng bá và tiêu thụ các sản phẩm đặc trưng. Nhu cầu trải nghiệm, mua sắm của du khách trở thành cầu nối giúp sản phẩm OCOP tiếp cận thị trường tự nhiên hơn.

Theo chị Lê Thị Ngân Tâm, Chủ cơ sở sản xuất nhang Vạn Linh Hương (phường Hòa Thành), việc khách hàng trực tiếp tham quan, trải nghiệm quy trình sản xuất giúp nâng cao niềm tin đối với chất lượng sản phẩm, đồng thời tạo cơ hội mở rộng thị trường và nâng cao giá trị các sản phẩm truyền thống.

Hiệu quả của Chương trình OCOP còn được thể hiện qua sản phẩm mật ong Phụng Lành của ông Lưu Minh Phụng (xã Tân Hưng), đạt chuẩn OCOP 3 sao. Sau khi được công nhận, sản phẩm có điều kiện tham gia các hội chợ, chương trình xúc tiến thương mại, qua đó được nhiều khách hàng biết đến. Hiện cơ sở cung cấp khoảng 600 lít mật ong mỗi tháng cho thị trường trong và ngoài tỉnh.

Thành viên HTX Dịch Vụ Nông Nghiệp Minh Trung (xã Tân Hưng) áp dụng kỹ thuật canh tác, sản xuất đặc sản mãng cầu hữu cơ, sản phẩm đạt chuẩn OCOP 4 sao của tỉnh Tây Ninh. Ảnh: Minh Phú - TTXVN

Không chỉ mật ong, nhiều sản phẩm nông nghiệp khác của Tây Ninh như mãng cầu, dưa lưới, tinh dầu, nhang… cũng từng bước khẳng định vị thế trên thị trường.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh Trương Tấn Đạt cho biết, Chương trình OCOP trong định hướng mới của tỉnh không chỉ dừng ở việc tạo ra và công nhận sản phẩm mà hướng tới hình thành hệ sinh thái phát triển kinh tế nông thôn bền vững. Trong đó, tỉnh chú trọng ứng dụng chuyển đổi số, phát triển kinh tế tuần hoàn, bảo tồn các giá trị văn hóa, tài nguyên và đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường. Qua đó, giá trị sản phẩm địa phương được nâng lên cùng với thu nhập và năng lực sản xuất, kinh doanh của người dân.

Năm 2026, Tây Ninh phấn đấu đánh giá, phân hạng thêm 73 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên; đồng thời củng cố, nâng cấp và công nhận lại các sản phẩm đã hết thời hạn công nhận. Cùng với phát triển sản phẩm, tỉnh đặt yêu cầu nâng cao năng lực của các chủ thể và đội ngũ trực tiếp triển khai chương trình, phấn đấu 100% cán bộ quản lý OCOP các cấp, lãnh đạo doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và cơ sở sản xuất tham gia chương trình được đào tạo, tập huấn; 100% xã, phường được tuyên truyền về Chương trình OCOP bằng nhiều hình thức.

Giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu phát triển 213 sản phẩm OCOP mới đạt từ 3 sao trở lên, ưu tiên các sản phẩm gắn với thương hiệu sản phẩm và dịch vụ du lịch nông thôn. Đồng thời hướng tới nâng cao chất lượng chủ thể OCOP, trong đó ít nhất 10% chủ thể là hợp tác xã; ít nhất 30% chủ thể xây dựng được chuỗi giá trị theo hướng kinh tế tuần hoàn, OCOP xanh gắn với vùng nguyên liệu ổn định; tối thiểu 50% làng nghề truyền thống của tỉnh có sản phẩm OCOP.

Về thị trường, Tây Ninh đặt mục tiêu 100% sản phẩm OCOP tham gia các kênh bán hàng, xây dựng hệ thống logistics hiện đại hoặc sàn thương mại điện tử; đồng thời phát triển thêm 2 điểm trưng bày, giới thiệu và bán sản phẩm OCOP gắn với các điểm du lịch trên địa bàn. Việc kết hợp xúc tiến thương mại với du lịch được kỳ vọng tạo thêm không gian tiêu thụ, quảng bá đặc sản địa phương và đưa sản phẩm OCOP tiếp cận trực tiếp hơn với du khách.

Nâng chất chủ thể, mở rộng chuỗi giá trị

Qua thực tế triển khai, các chủ thể OCOP đã chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nhỏ, lẻ sang đầu tư nâng cao chất lượng, chú trọng bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Nhờ đó, sản phẩm OCOP của tỉnh ngày càng có mẫu mã, chất lượng tốt hơn và được người tiêu dùng ưa chuộng.

Vùng trồng thanh long được chăm sóc theo hướng nâng cao chất lượng, tạo nguồn nguyên liệu ổn định cho sản xuất và chế biến.

Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Lê Văn Hẳn nhấn mạnh, triển khai OCOP trên địa bàn tỉnh phải gắn chặt với phát triển kinh tế nông thôn, cơ cấu lại ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới; đồng thời huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, phát huy điều kiện tự nhiên, nguồn nguyên liệu, tri thức bản địa, giá trị văn hóa truyền thống và sản phẩm đặc trưng của từng địa phương.

Từ định hướng này, tỉnh yêu cầu thực hiện OCOP đồng bộ, thường xuyên, liên tục từ tỉnh đến cơ sở; lấy hiệu quả thực tế và tác động đối với phát triển kinh tế nông thôn làm thước đo, thay vì chạy theo thành tích. Việc đánh giá kết quả phải gắn với chất lượng thực hiện nhiệm vụ, mục tiêu, chỉ tiêu của chương trình.

Để OCOP thực sự trở thành động lực phát triển từ cơ sở, các địa phương phải chủ động rà soát, phát hiện và hỗ trợ những sản phẩm có tiềm năng, lợi thế; tạo điều kiện để doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ sản xuất tham gia. Cùng với đó là nâng cao chất lượng, duy trì và nâng hạng các sản phẩm đã được công nhận, phát triển sản phẩm mới có tiềm năng và lợi thế cạnh tranh.

Thực tế cũng đặt ra nhiều yêu cầu cần tháo gỡ từ cơ sở, như năng lực quản trị và tổ chức sản xuất của các chủ thể; khả năng liên kết với vùng nguyên liệu; tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, sở hữu trí tuệ; xây dựng thương hiệu; chuyển đổi số; xúc tiến thương mại và tìm kiếm thị trường ổn định. Đây là những khâu cần tăng cường hỗ trợ, đào tạo, hướng dẫn và kết nối, tránh tình trạng sản phẩm chỉ dừng ở việc được công nhận mà chưa tạo dựng được thị trường và chuỗi giá trị bền vững.

Các sản phẩm OCOP của tỉnh Tây Ninh được đưa vào hệ thống phân phối, tiếp cận thị trường và phục vụ nhu cầu tiêu dùng của người dân.

Trong đó, chuyển đổi số được xem là một hướng tạo dư địa mới cho OCOP. Tây Ninh định hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý, sản xuất, chế biến, truy xuất nguồn gốc, quảng bá và tiêu thụ; từng bước số hóa thông tin về sản phẩm, chủ thể OCOP và vùng nguyên liệu; hỗ trợ đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, nền tảng bán hàng trực tuyến và các kênh phân phối hiện đại.

Song song đó, OCOP cũng được đặt trong mối liên kết với bảo tồn văn hóa, phát triển làng nghề và du lịch nông thôn. Các sản phẩm gắn với du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm, du lịch nông nghiệp và dịch vụ nông thôn được khuyến khích phát triển, tạo sự liên kết giữa sản phẩm, dịch vụ và không gian du lịch tại địa phương.

Tỉnh cũng chú trọng xây dựng các mô hình sản xuất, kinh doanh hiệu quả để nhân rộng, nhất là mô hình liên kết theo chuỗi giá trị, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển sản phẩm OCOP tiêu biểu; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, theo dõi tiến độ thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và chấn chỉnh những biểu hiện hình thức, chạy theo thành tích.

Với cách tiếp cận này, OCOP tại Tây Ninh được kỳ vọng không chỉ tạo thêm các sản phẩm đạt chuẩn mà từng bước hình thành những chủ thể có năng lực sản xuất, quản trị và phát triển thị trường; thúc đẩy liên kết giữa nông nghiệp với công nghiệp chế biến, dịch vụ và du lịch, qua đó khai thác tốt hơn nguồn lực tại chỗ và tạo động lực phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, hiệu quả, bền vững.

Quan trọng hơn, khi hiệu quả kinh tế, khả năng cạnh tranh và tác động thực tế đối với đời sống người dân được đặt ở vị trí trung tâm, Chương trình OCOP sẽ có thêm điều kiện chuyển từ phong trào phát triển sản phẩm sang phương thức tổ chức lại sản xuất ở nông thôn. Đây là cơ sở để Tây Ninh phát huy lợi thế từng địa bàn, từng sản phẩm và từng chủ thể, tạo sức bật mới cho kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030.