Nâng giá trị chè Thái Nguyên trên thị trường quốc tế

Đoàn công tác của Đài Loan (Trung Quốc) làm việc với lãnh đạo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh) và đại diện Hợp tác xã Chè an toàn Khe Cốc về xuất khẩu chè sang Đài Loan.

Đáp ứng tiêu chuẩn để đi xa

Hợp tác xã Chè an toàn Khe Cốc, xóm Phú Minh (xã Vô Tranh), là một trong những đơn vị có nhiều đơn hàng xuất khẩu. Năm 2019, 3 sản phẩm trà của Hợp tác xã được xuất khẩu sang thị trường châu Âu. Đến năm 2022, gần 20 tấn chè thành phẩm tiếp tục được đưa tới thị trường này.

Gần đây, Hợp tác xã nhiều lần làm việc với các đối tác Đài Loan (Trung Quốc), tiến hành lấy mẫu kiểm định sản phẩm, chuẩn bị cho việc ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác giữa hai bên vào cuối tháng 10 năm nay. Nếu chương trình được triển khai, dự kiến khoảng 5 tấn chè thành phẩm sẽ được xuất sang thị trường Đài Loan mỗi ngày.

Để đáp ứng yêu cầu của những thị trường khó tính, Hợp tác xã đã gia hạn thành công chứng nhận hữu cơ trên diện tích 20ha chè hiện có, đồng thời mở rộng vùng nguyên liệu lên hơn 100ha.

Các hợp tác xã luôn mong muốn mở rộng vùng chè, phát triển tập trung để đáp ứng các yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế. Trong ảnh: Vùng chè của Hợp tác xã Chè Hảo Đạt.

Theo ông Tô Văn Khiêm, Chủ tịch HĐQT Hợp tác xã Chè an toàn Khe Cốc, để sản phẩm chè có thể xuất khẩu, doanh nghiệp phải đáp ứng nhiều yêu cầu chặt chẽ, từ điều kiện nhà xưởng, quy trình sản xuất, chất lượng sản phẩm đến các chứng nhận liên quan. Mỗi thị trường lại có những quy định riêng, đòi hỏi đơn vị xuất khẩu phải tìm hiểu kỹ và chủ động điều chỉnh quy trình sản xuất cho phù hợp.

Hiện nay, chè Thái Nguyên đã có mặt tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ như Hoa Kỳ, Đức, Pháp, Cộng hòa Séc, Đài Loan (Trung Quốc), Nhật Bản, Hàn Quốc, Ba Lan, Pakistan… Tuy nhiên, sản lượng chè xuất khẩu hiện nay có chiều hướng giảm, chưa tương xứng với tiềm năng sản xuất của địa phương. Trong khi đó, toàn tỉnh có khoảng 22.200ha chè, diện tích cho sản phẩm hơn 21.000ha và đang trong giai đoạn kinh doanh, thu hoạch ổn định. Tính từ đầu năm đến tháng 8/2026, sản lượng chè búp tươi ước đạt gần 195.000 tấn.

Thực tế tại Hợp tác xã Chè an toàn Khe Cốc cho thấy, để có thể đưa chè vào những thị trường yêu cầu cao, các đơn vị phải đầu tư bài bản và liên tục hoàn thiện. Việc đáp ứng tiêu chuẩn không phải yêu cầu chỉ thực hiện một lần khi xuất khẩu, mà là cả quá trình kiểm soát từ vùng nguyên liệu đến chế biến, đóng gói và truy xuất nguồn gốc.

Đây cũng là hướng đi để ngành chè chuyển từ tư duy chạy theo sản lượng sang chú trọng chất lượng và giá trị gia tăng. Khi sản phẩm đáp ứng được những tiêu chuẩn cao, cơ hội tiếp cận các thị trường có giá trị cũng rộng mở hơn.

Xây dựng vùng nguyên liệu bền vững

Theo ông Vũ Văn Phán, Chủ tịch Hội Chè tỉnh Thái Nguyên: Dư địa xuất khẩu chè của tỉnh còn rất lớn, tuy nhiên, để khai thác được dư địa này, trước hết cần khắc phục những hạn chế trong tổ chức sản xuất và tiếp cận các quy định của thị trường quốc tế. Mục tiêu của ngành chè không chỉ là mở rộng thị trường, giảm xuất khẩu thô, tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến và từng bước tiệm cận giá chè thế giới, mà quan trọng hơn là khẳng định thương hiệu, vị thế chè Thái Nguyên trên thị trường quốc tế.

Một trong những nguyên nhân khiến sản phẩm chè chưa đáp ứng được yêu cầu của một số thị trường là các đơn vị sản xuất chưa hiểu đầy đủ quy định, tiêu chuẩn của nước nhập khẩu, dẫn đến quá trình thực hiện chưa đúng hoặc chưa đáp ứng yêu cầu. Trong bối cảnh các thị trường ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, dư lượng, quy trình sản xuất và truy xuất nguồn gốc, hạn chế này có thể trở thành rào cản đối với xuất khẩu.

Thị trường quốc tế không chỉ yêu cầu một sản phẩm đạt chất lượng tại thời điểm xuất hàng mà còn đòi hỏi khả năng kiểm soát cả chuỗi sản xuất. Do đó, một vùng nguyên liệu đủ lớn, được tổ chức thống nhất về quy trình canh tác, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc sẽ là nền tảng để nâng cao năng lực xuất khẩu.

Một số sản phẩm của HTX Chè an toàn Khe Cốc đã được lấy mẫu kiểm định, để gửi sang Đài Loan (Trung Quốc).

Trao đổi tại Phiên chất vấn của Kỳ họp thứ Năm, Hội đồng nhân dân tỉnh khoá XV giữa tháng 7 vừa qua, ông Đặng Văn Huy, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Chính phủ đã có quyết định phê duyệt điều chỉnh chỉ tiêu đất quốc gia, trong đó toàn bộ các chỉ tiêu chuyển đổi đất tỉnh đề xuất cơ bản đã được thông qua, đặc biệt là việc đưa ra ngoài quy hoạch diện tích đất rừng tại các vùng trọng điểm chè. Qua đó, tỉnh sẽ có thêm dư địa để phát triển diện tích trồng chè. Đây cũng là nền tảng hướng tới mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu trong thời gian tới. Để làm được điều đó, cần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp; xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn; tăng liên kết giữa người trồng chè, hợp tác xã và doanh nghiệp; đầu tư chế biến sâu; nâng chất lượng sản phẩm; đáp ứng tiêu chuẩn của từng thị trường và đẩy mạnh xây dựng thương hiệu gắn với truy xuất nguồn gốc.

Cùng với đó, việc nâng cao năng lực tiếp cận thị trường cũng cần được chú trọng. Doanh nghiệp, hợp tác xã và người trồng chè cần được cập nhật thường xuyên về các quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật của từng thị trường, từ đó chủ động ngay từ khâu sản xuất thay vì chờ đến khi có đơn hàng mới điều chỉnh.

Festival Trà Quốc tế Thái Nguyên 2026 được kỳ vọng sẽ là cơ hội quảng bá những giá trị của chè Thái Nguyên, đồng thời kết nối sản phẩm với du khách, đối tác và bạn hàng quốc tế, mở rộng quan hệ thương mại. Thái Nguyên đang có nền tảng lớn để phát triển ngành hàng chè theo hướng giá trị cao. Song, để hiện thực hóa mục tiêu đưa cây chè trở thành cây trồng tỷ đô vào năm 2030, điều quan trọng không chỉ là sản xuất nhiều hơn mà phải bán được với giá trị cao hơn.

Từ vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn sản xuất, chế biến sâu đến thương hiệu và truy xuất nguồn gốc, mỗi khâu đều góp phần tạo nên sức cạnh tranh của chè Thái Nguyên. Hoàn thiện đồng bộ từng khâu, nâng cao chất lượng và gia tăng giá trị chính là nền tảng để chè Thái Nguyên mở rộng thị trường xuất khẩu, nâng tầm thương hiệu và khẳng định vị thế của một sản phẩm nông nghiệp đặc trưng trên thị trường quốc tế.