Năng lực thực thi là yếu tố quyết định

Phân cấp, phân quyền không đơn thuần là chuyển giao thẩm quyền hành chính, mà là chuyển giao trách nhiệm tạo ra kết quả cụ thể cho phát triển. Khi Trung ương tập trung vào kiến tạo thể chế, hoạch định chiến lược và giám sát, thì chính quyền địa phương - nhất là cấp xã, phường, đặc khu - chính là nơi các quyết sách lớn được kiểm nghiệm bằng thực tiễn. Nếu năng lực thực thi không theo kịp, phân quyền không những không tạo động lực, mà còn tiềm ẩn rủi ro đối với kỷ cương, kỷ luật và hiệu quả quản trị quốc gia.

Yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi đất nước ta đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, đồng thời xác định năm 2026 là năm có ý nghĩa quan trọng trong việc định hình mô hình phát triển và quỹ đạo tăng trưởng dài hạn. Đây không chỉ là năm thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội thường niên, mà là năm bản lề, nơi chất lượng điều hành và tổ chức thực hiện sẽ quyết định khả năng bứt phá trong nhiều năm tiếp theo. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là làm đúng, mà là làm nhanh, làm hiệu quả và làm đến nơi đến chốn, với trách nhiệm giải trình rõ ràng.

Muốn nâng cao năng lực thực thi từ cơ sở, như Tổng Bí thư đã chỉ rõ, trước hết phải gắn chặt thẩm quyền với nguồn lực và trách nhiệm giải trình. Phân quyền mà không đi kèm phân bổ nguồn lực tương xứng, không xác lập rõ trách nhiệm cá nhân thì dễ dẫn tới tình trạng “có quyền nhưng không đủ lực", hoặc "có quyền nhưng né trách nhiệm”. Do đó, cần bảo đảm sự thông suốt trong điều hành từ Trung ương đến cơ sở và cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình đủ mạnh để mỗi cấp, mỗi cán bộ đều phải thấy rõ “việc của mình, trách nhiệm của mình”.

Cùng với đó, việc tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả phải gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng vận hành thực chất, không dừng ở mô hình, tổ chức. Trách nhiệm người đứng đầu phải được đặt ở vị trí trung tâm; kỷ cương, kỷ luật hành chính phải được siết chặt và phải kiên quyết chấm dứt tình trạng né tránh, đùn đẩy, sợ sai, sợ trách nhiệm - vẫn đang là một trong những lực cản phát triển hiện nay.

Một giải pháp then chốt khác là đổi mới căn bản công tác đánh giá và sử dụng cán bộ. Đánh giá phải dựa trên kết quả thực thi nhiệm vụ, mức độ hoàn thành mục tiêu phát triển tại địa bàn, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo quan trọng. Cùng với việc sàng lọc, thay thế cán bộ yếu kém, cần có cơ chế thực chất, đủ mạnh để bảo vệ và khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, xóa bỏ tâm lý đặt “an toàn cá nhân” lên trên yêu cầu phát triển chung.

Chính quyền địa phương hai cấp mới đi vào vận hành chưa được nửa năm, những khó khăn, vướng mắc ban đầu là khó tránh khỏi. Vì thế, cùng với việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật, quyết liệt tháo gỡ những điểm còn vướng mắc, hạn chế, cần thiết phải tập trung nâng cao năng lực điều hành và tổ chức thực hiện cho đội ngũ cán bộ, đảng viên cấp cơ sở, nhất là ở xã, phường, đặc khu - nơi trực tiếp giải quyết công việc hằng ngày của người dân và doanh nghiệp. Việc thực hiện nghiêm Kết luận 226 của Ban Bí thư về chấn chỉnh lề lối làm việc vì vậy có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Gợi mở của Tổng Bí thư về việc lấy năm 2026 là “năm nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở” cần được cụ thể hóa bằng các chương trình đào tạo, bồi dưỡng theo vị trí việc làm, gắn lý luận với kỹ năng xử lý tình huống thực tiễn.

Từ những nhiệm vụ rất cụ thể của năm 2026 nhìn ra mục tiêu phát triển đến năm 2035, 2045 của đất nước, có thể thấy rõ: năng lực tổ chức thực hiện của bộ máy, đặc biệt là bộ máy ở cơ sở có ý nghĩa quyết định sự thành công của mọi chủ trương, quyết sách. Một bộ máy tinh gọn, một cơ chế rõ trách nhiệm và một đội ngũ cán bộ đủ năng lực, đủ bản lĩnh, dám đổi mới sáng tạo, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung chính là nền tảng để đất nước bước vào quỹ đạo tăng trưởng nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Nguyễn Bình