Nâng ngưỡng miễn thuế hộ kinh doanh: 'Dễ thở' hơn nhưng có hết vướng?

Mừng vì nâng ngưỡng, nhưng vẫn lo vì thủ tục

Chính phủ trình Quốc hội tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.

Về nội dung dự thảo, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh quan điểm “chắc chắn phải nâng mức chịu thuế”. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, với hộ kinh doanh cá nhân, dự kiến sẽ nâng lên mức 1 tỷ đồng/năm - tức là doanh thu dưới mức đó thì không phải chịu các mức thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân.

Như vậy, ngưỡng doanh thu miễn thuế với hộ kinh doanh có thể cao gấp 2 lần hiện nay. Những ngày gần đây, nhiều câu chuyện, bàn luận thường ngày của hộ kinh doanh, tiểu thương xoay quanh thuế. Từ hoàn thành thông báo tài khoản ngân hàng ví điện tử, khai thuế quý I, sử dụng hóa đơn điện tử, đến ngưỡng miễn thuế…

Hộ kinh doanh tại chợ truyền thống Hà Nội.

Chị Trần Thị Lan - hộ kinh doanh đồ khô tại Hà Nội - cho biết việc nâng ngưỡng miễn thuế giúp giảm áp lực tài chính phần nào. “Nâng lên thì mừng vì đỡ được một khoản, nhưng cái khó nhất với hộ nhỏ lẻ lại là chuyện xuất hóa đơn bán hàng. Nhiều khi bán lẻ cho khách, giá trị nhỏ, mà vẫn phải xuất hóa đơn thì rất bất tiện, tốn chi phí”, chị Lan nói

Anh Phạm Văn Hùng - kinh doanh hàng phụ kiện, gia dụng - cho rằng ngưỡng khoảng 2 tỷ đồng mới “tạm chấp nhận được” nếu xét đến chi phí thực tế và rủi ro kinh doanh, do không phải mặt hàng nào cũng có lãi ổn định. Có những lô hàng nhập đầu không được phải thanh lý, thậm chí bán lỗ so với giá vốn. Nếu vẫn tính thuế trên doanh thu thì vừa lỗ vẫn phải đóng thuế, rất bất hợp lý.

Các hộ kinh doanh cũng mong muốn chính sách thuế được thiết kế theo hướng đơn giản, dễ hiểu, phù hợp với đặc thù quy mô nhỏ lẻ. Theo họ, nếu chỉ nâng ngưỡng nhưng thủ tục vẫn phức tạp, đặc biệt là yêu cầu về hóa đơn, sổ sách, thì áp lực tuân thủ vẫn không giảm đáng kể. Hộ kinh doanh cũng băn khoăn trước quy định phải đóng bảo hiểm xã hội nhưng lại không được hưởng cơ chế giảm trừ người phụ thuộc như người lao động.

"Thiết kế" lại cách thu, tránh cào bằng

Ông Nguyễn Văn Thức - Chủ tịch Công ty TNHH Tư vấn thuế BCTC - nhận định việc nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 1 tỷ đồng là bước tiến phù hợp. Theo ông, thông qua việc hộ kinh doanh thực hiện kê khai thuế quý I, Bộ Tài chính, Chính phủ sẽ có thêm dữ liệu thực tế về doanh thu, từ đó cập nhật sát hơn so với bối cảnh áp dụng thuế khoán trước đây.

Về mức đề xuất nâng ngưỡng lên 1-2 tỷ đồng, ông Thức cho rằng đây là phương án hợp lý trong bối cảnh Quốc hội và Chính phủ đã điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh lên 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Trên cơ sở đó, ông tính toán để đảm bảo mức sống tối thiểu, một hộ kinh doanh cần thu nhập khoảng 21,7 triệu đồng/tháng. Với giả định tỷ suất lợi nhuận khoảng 20%, mức thu nhập này tương đương doanh thu trên 1,2 tỷ đồng/năm.

Như vậy, nếu ngưỡng miễn thuế từ 1 tỷ đồng trở lên sẽ hỗ trợ rất nhiều cho hộ kinh doanh yên tâm tập trung làm ăn, ổn định đời sống trong thời buổi kinh tế khó khăn hiện nay.

Để quản lý chặt chẽ nghĩa vụ thuế, ông Thức cho rằng nên khuyến khích toàn bộ hộ kinh doanh thực hiện đầy đủ việc xuất hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ, và lấy hóa đơn khi mua vào. Đây không chỉ là cơ sở để cơ quan thuế quản lý minh bạch hơn, mà còn giúp chính hộ kinh doanh bảo vệ mình trong quá trình thanh tra, kiểm tra sau này.

Việc sử dụng hóa đơn điện tử vẫn làm khó nhiều hộ kinh doanh nhỏ, chủ hộ lớn tuổi.

Ông Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam - nhận định, khó khăn lớn nhất khi xây dựng chính sách nằm ở đặc thù của khu vực hộ kinh doanh.

Theo ông, nhiều người kinh doanh dựa vào kinh nghiệm, tay nghề, không được đào tạo bài bản về kế toán. Một người bán phở có thể bán hàng trăm bát/ngày, nấu rất ngon, nhưng không thể lập sổ sách đầy đủ. Nếu áp dụng cứng nhắc quy định như doanh nghiệp, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của họ.

Từ góc độ này, ông Nam cho rằng, chính sách thuế không nên đặt nặng việc “có nộp hay không”, mà quan trọng hơn là “nộp như thế nào”. Hộ kinh doanh vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thuế, nhưng cách thức cần đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện.