Nâng sức chống chịu cho cây xanh đô thị

ĐNCT - Gần như đã thoát mùa mưa của năm 2026 nhưng chỉ một đợt mưa to gió lớn từ ngày 9 đến ngày 11/11 đã khiến nhiều cây xanh trên các tuyến phố Đà Nẵng bị bật gốc, ngã đổ.

Cây lớn ngã đổ trên đường Nguyễn Văn Linh kéo theo biển báo giao thông, tủ điện bị hư hỏng. Ảnh: A.K

Cây lớn ngã đổ trên đường Nguyễn Văn Linh kéo theo biển báo giao thông, tủ điện bị hư hỏng. Ảnh: A.K

Đây là hiện tượng lặp lại mỗi mùa mưa bão trong suốt nhiều năm qua nhưng vẫn chưa khắc phục được.

Cây lớn, gốc cạn, rễ loe ngoe

Sau những cơn mưa kèm gió lớn trong đêm, sáng 10/11 trên nhiều tuyến phố Đà Nẵng nhiều cây xanh bị bật gốc, ngã đổ, ảnh hưởng đến việc lưu thông của người dân và các phương tiện. Thậm chí tại một số nơi, cây ngã gây thiệt hại về tài sản của người dân, hư hỏng vỉa hè, hạ tầng giao thông, điện chiếu sáng, cáp viễn thông.

Các tuyến đường có lượng cây ngã đổ nhiều như Hồ Nghinh, Nguyễn Văn Linh, Nguyễn Phước Lan, Nguyễn Thiện Thuật, Bạch Đằng, Thanh Tịnh… Riêng các tuyến đường ven sông Hàn, do ở vị trí hứng gió nên cây bật gốc, lòi những bộ rễ rất ngắn trên mặt đất.

Anh Trần Đình Nam, chủ một cửa hàng trên đường Nguyễn Văn Linh (phường Thanh Khê), cho biết khi đóng cửa vào cuối ngày, anh thấy gió khá lớn nhưng chưa có dấu hiệu bất thường.

Tuy nhiên, sáng hôm sau trở lại cửa hàng, anh phát hiện cây lớn trước cửa đã bật gốc, đổ dọc theo vỉa hè. May mắn cây chỉ sượt qua chiếc ô tô đang đậu qua đêm gần đó, nhưng một biển báo giao thông và hệ thống trụ sắt chằng chống cho cây cũng bị kéo đổ.

“Chúng tôi nhìn thấy phần rễ cây rất ít, gần như không có rễ cọc xuống sâu mà chỉ là chùm rễ bám rất nông trên vỉa hè. Đất dưới gốc cây cũng kiểu như pha cát, tơi xốp, khi ngậm thêm nước nhìn rất lỏng lẻo.

Thân cây to, nhiều cành mà được trồng trong cái hố vừa nhỏ vừa cạn thì gió lớn quật ngã cũng là điều dễ hiểu”, anh Nam nhận xét.

Tương tự, trên đường Hồ Nghinh (phường Sơn Trà), nhiều cây cũng bị gió lớn bật gốc, ngã đổ, lộ ra những bộ rễ chùm rất ngắn, có những cây thân lớn nhưng rễ chỉ mấy gang tay.

Theo người dân, không chỉ tại tuyến đường này mà một số khu vực trên địa bàn phường cũng có hiện tượng cây bị gãy, bật gốc vào mùa mưa bão.

Theo thống kê của Công ty Công viên cây xanh Đà Nẵng, trong đợt mưa to, gió lớn từ ngày 9 đến ngày 11/11, có 157 cây xanh do đơn vị quản lý bị ngã đổ, trong đó 71 cây phải giải tỏa và 86 cây được cắt tỉa, chống dựng trở lại.

Ông Lê Huy Hoàng, Trưởng Phòng Kỹ thuật Công ty Công viên cây xanh Đà Nẵng cho biết, nguyên nhân chính là do mưa lớn khiến đất ngậm nước nhiều, giảm khả năng liên kết giữa rễ và đất, cùng với đó gió giật mạnh tạo lực tác động lớn lên tán, cành, thân và hệ thống rễ cây.

Theo phân tích sơ bộ, khu vực cây bị ảnh hưởng tập trung tại các khu vực trống gió như ven sông, biển, giao lộ các tuyến phố.

Loại cây ngã đổ chủ yếu là lim xẹt và muồng tím. Đây là những loài sinh trưởng nhanh, thuộc dạng cây gỗ mềm, thân cây, cành nhánh giòn, tán cây phát triển mạnh trong điều kiện vỉa hè nông, đất xốp nên khi gặp bão hoặc mưa to gió lớn là dễ bị ngã đổ.

Cây xanh bật gốc lòi bộ rễ nông, hẹp. Hệ thống chống đỡ cũng dễ dàng bung theo. Ảnh: A.K

Cây xanh bật gốc lòi bộ rễ nông, hẹp. Hệ thống chống đỡ cũng dễ dàng bung theo. Ảnh: A.K

Rà soát chủng loại cây và hệ thống chống đỡ cây xanh

Công ty Công viên cây xanh Đà Nẵng hằng năm đều thực hiện cắt tỉa cây xanh phòng, chống bão trên tất cả tuyến đường thuộc phạm vi quản lý, duy trì.

“Mặc dù vậy, đây chỉ là một trong những giải pháp phòng ngừa, không thể loại trừ hoàn toàn nguy cơ cây bị ảnh hưởng khi xảy ra mưa lớn kéo dài kết hợp gió mạnh, nhất là đối với những cây có bộ rễ bị mục, tổn thương hoặc bị ảnh hưởng bởi quá trình thi công hạ tầng. Nguy cơ nghiêng, bật gốc, ngã đổ vẫn có thể xảy ra ngay cả khi đã được cắt tỉa trước đó”, ông Hoàng cho biết.

Một hiện tượng đáng quan tâm lặp đi lặp lại trong nhiều năm là gần như đến mùa mưa bão lại có nhiều cây ngã đổ, cơ quan chức năng bắt tay khắc phục nhưng năm sau tình trạng trên vẫn tái diễn với nguyên nhân cũ.

Vậy có cần thiết thay thế dần những chủng loại cây có bộ rễ không phù hợp với hạ tầng đô thị, điều kiện thời tiết của Đà Nẵng?

Công ty Công viên cây xanh Đà Nẵng đã đặt ra vấn đề này và có đề tài nghiên cứu do Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Huế chủ trì thực hiện.

Từ đề tài nghiên cứu, công ty đã đề xuất rà soát, điều chỉnh danh mục chủng loại cây xanh trồng trên địa bàn thành phố, định hướng lựa chọn các chủng loại phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, không gian đô thị và bảo đảm an toàn trong quá trình sinh trưởng.

Cùng với đó là hạn chế trồng mới các chủng loại có đặc điểm dễ gãy đổ, bộ rễ phát triển không phù hợp điều kiện trồng tại đô thị.

Thời gian tới, công ty sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất rà soát các quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật về kích thước hố trồng, thể tích đất trồng, điều kiện phát triển bộ rễ và giải pháp kỹ thuật nhằm tăng khả năng bám giữ, ổn định của các loại cây trồng trên tuyến phố.

Ngoài ra, sẽ từng bước thay thế các cây già cỗi, suy yếu, có nguy cơ mất an toàn bằng các chủng loại phù hợp hơn, trên cơ sở đánh giá điều kiện thực tế tại từng khu vực, từng tuyến đường.

Cây xanh ngã đổ cũng lộ ra bất cập về hệ thống chống đỡ được thành phố đầu tư trong quá trình cải tạo, chỉnh trang vỉa hè.

Theo quan sát, so với thân cây cao lớn, hệ thống chống đỡ gồm 4 cây trụ bằng ống tuýp sắt, phần đế vít vào nền vỉa hè, phía trên là một vòng đai mỏng liên kết ôm vào thân cây.

Đáng chú ý, được thi công với mục đích chống đỡ cây nhưng hệ thống này có 4 trụ không đảm bảo góc mà gần như bám sát gốc cây, như “bu” vào cây chứ không có tác dụng chịu lực.

Tại các tuyến đường, công trình có lắp đặt hệ thống chống đỡ cây xanh, thiết nghĩ, cơ quan chức năng cần kiểm tra, đánh giá thực tế về kết cấu, quy cách, chất lượng vật liệu, khả năng liên kết và mức độ phù hợp với hiện trạng cây xanh.

Nếu phát hiện bất cập cần kịp thời kiến nghị chủ đầu tư, đơn vị quản lý công trình kiểm tra, khắc phục hoặc điều chỉnh đối với các vị trí chưa bảo đảm yêu cầu.

Trường hợp phát hiện sai sót trong thiết kế, thi công hoặc nghiệm thu, cần làm rõ trách nhiệm của các đơn vị liên quan và có biện pháp xử lý phù hợp, tránh để những bất cập kéo dài, ảnh hưởng đến an toàn cây xanh và người dân.

AN KHÊ

Nguồn Đà Nẵng: https://baodanang.vn/nang-suc-chong-chiu-cho-cay-xanh-do-thi-3359184.html