Nâng tầm giá trị cây cà phê, hướng tới phát triển bền vững

Sự kiện được tổ chức, hướng tới mục tiêu phát huy văn hóa cà phê Việt Nam như một di sản chung của nhân loại, đồng thời ghi nhận cà phê là cầu nối văn hóa xuyên biên giới, thúc đẩy đối thoại và giao lưu giữa các dân tộc.

Hội nghị Cà phê Quốc tế 2026, với sự tham dự của đại diện 21 phái đoàn ngoại giao.

Ngày 26/3 trong không gian giao lưu văn hóa và đối thoại, Hội nghị Cà phê Quốc tế 2026 được tổ chức trọng thể tại Hà Nội với sự tham dự của đại diện các phái đoàn ngoại giao, đánh dấu sự ra mắt của sáng kiến Liên minh Cà phê Toàn cầu (Global Coffee Alliance - GCA), mở ra không gian kết nối đa quốc gia, khẳng định vị thế và sức hút ngày càng lớn của cà phê Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Tại hội nghị, ý kiến từ các nhà ngoại giao, đại biểu quốc tế cho rằng cà phê không chỉ là một sản phẩm kinh tế, mà còn là "đại sứ văn hóa" - một nhịp cầu kết nối ngoại giao và thúc đẩy hợp tác toàn cầu. Là quốc gia sản xuất, tiêu thụ cà phê và sở hữu nền văn hóa đậm đà bản sắc, Việt Nam là minh chứng sinh động cho việc cà phê vừa thúc đẩy kinh tế và quảng bá văn hóa, hình ảnh đất nước.

"Liên minh Cà phê Toàn cầu là sáng kiến đáng được hoan nghênh, cà phê cũng là thế mạnh của Timor-Leste và đây là dịp chúng tôi mong muốn học hỏi từ ngành cà phê Việt Nam và các quốc gia khác", Ngài João Pereira - Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền Cộng hòa Dân chủ Timor-Leste tại Việt Nam chia sẻ trong hội nghị.

Đại sứ Nhà nước Palestine Saadi Salama đã khẳng định ý nghĩa vượt tầm thương mại của sự kiện. Ông cho biết: “GCA đã đặt nền móng cho cà phê toàn cầu, là sáng kiến kịp thời và chiến lược, giải quyết đồng thời các vấn đề về môi trường, kinh tế, ngoại giao và văn hóa”.

Đại diện Đại sứ quán Cộng hòa Angola tại Việt Nam cũng đánh giá cao đối với sáng kiến của GCA. Ông chia sẻ, vào thập niên 1970, Angola từng là quốc gia sản xuất và xuất khẩu cà phê lớn thứ ba thế giới. Tuy nhiên, những xung đột nội bộ đáng tiếc đã khiến ngành cà phê nước này đánh mất vị thế và tụt hậu so với nhiều quốc gia khác, dù vẫn sở hữu các dòng hạt Robusta và Arabica với chất lượng vượt trội.

Vì thế, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của sáng kiến GCA đối với cộng đồng các nước sản xuất cà phê, đồng thời đặc biệt ấn tượng với cam kết "không để người trồng cà phê nào bị bỏ lại phía sau". Theo ông, thông điệp này mang ý nghĩa thiết thực và sâu sắc đối với Angola, nơi lực lượng sản xuất cà phê chủ yếu vẫn là các nông hộ gia đình.

Nói thêm về câu chuyện cà phê tại Việt Nam, TS. Phạm S, nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng, đã phân tích những điểm khác biệt cốt lõi về chất lượng và hương vị giữa cà phê hữu cơ và cà phê truyền thống.

Ông nhấn mạnh xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ sang các sản phẩm hữu cơ, thân thiện với môi trường. Dù hiện tại diện tích canh tác hữu cơ trên thế giới chỉ chiếm khoảng 1%, nhưng nhu cầu thực tế đã tăng vọt từ 11% lên 15%, mở ra cơ hội rất lớn cho các quốc gia nắm bắt được xu hướng này.

Không chỉ là một ngành kinh tế, cà phê còn mang theo các giá trị văn hóa, ẩm thực.

Tại Việt Nam, từ lâu cây cà phê đã gắn bó với nhiều vùng đất, đặc biệt là khu vực Tây Nguyên. Với chu kỳ sinh trưởng, phát triển có thể đến hàng chục năm, cây cà phê tồn tại cùng kí ức của nhiều thế hệ gia đình người dân, như một di sản của thế hệ trước truyền lại cho thế hệ sau để duy trì cơ nghiệp cà phê. Do đó, cây cà phê có tính cộng đồng sâu sắc, thể hiện ở việc truyền nối cách chăm sóc cây cà phê trong nhiều năm. Không chỉ là ngành kinh tế, cà phê còn mang theo các giá trị văn hóa, ẩm thực; là thứ nông sản kết nối với văn hóa bản địa, thu hút khách du lịch đến tìm hiểu, trải nghiệm.

Theo bà Lê Hoàng Diệp Thảo - Tổng giám đốc TNI King Coffee (đơn vị khởi xướng và vận hành chính của sáng kiến Liên minh Cà phê Toàn cầu), một trong các mục tiêu của Liên minh GCA là phát huy văn hóa cà phê như một di sản chung của nhân loại - ghi nhận cà phê là cầu nối văn hóa xuyên biên giới, thúc đẩy đối thoại và giao lưu giữa các dân tộc. GCA sẽ phối hợp chặt chẽ cùng các cơ quan ngoại giao, các đại sứ quán để đưa văn hóa cà phê trở thành di sản văn hóa phi vật thể kết nối toàn cầu, lưu trữ các giống cà phê quý hiếm và tổ chức các sự kiện ngoại giao văn hóa thường niên.

Một trong những dấu ấn đầu tiên của Liên minh Cà phê Toàn cầu là góp mặt trong Lễ hội Di sản Cà phê Toàn cầu lần thứ nhất được tổ chức cuối năm 2025 tại Lâm Đồng, đã tạo điểm nhấn văn hóa và du lịch giúp Đà Lạt – Lâm Đồng thu hút đông đảo người dân và du khách. Lễ hội cũng là ví dụ sinh động cho mô hình hợp tác hiệu quả giữa chính quyền và doanh nghiệp trong phát triển kinh tế gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, thúc đẩy du lịch bền vững.

Không riêng Lâm Đồng, tại Đắk Lắk hay Sơn La đều đã hình thành các tour du lịch trải nghiệm văn hóa cà phê. Ngoài thưởng thức cà phê, du khách còn được tìm hiểu sâu hơn về cà phê, từ lúc còn trong vườn đến khi thành thức uống thơm ngon, cũng như những câu chuyện văn hóa độc đáo gắn liền với cà phê. Một số tour chuyên sâu hơn cho phép du khách tìm hiểu cách phân loại cà phê trước rang, trải nghiệm các thức uống cà phê theo sở thích cá nhân hóa... hoặc cảm nhận cà phê bằng nhiều giác quan khi nghe, ngửi, nhìn, chạm, nếm cà phê tại xưởng.

Hồng Hương