Nâng tầm giá trị di sản qua không gian triển lãm âm thanh độc đáo

Nhà triển lãm Âm thanh được xây dựng năm 2019, công trình có diện tích khoảng 200m2, gồm 8 không gian trưng bày với 7 chủ đề âm thanh chính gồm đá, gió, nước, gỗ, lửa, ánh sáng và con người. Thông qua các tác phẩm nghệ thuật tương tác do nhóm nghệ sĩ Scenocosme đến từ nước Pháp thiết kế, du khách có thể trực tiếp tham gia tạo nên âm thanh, ánh sáng hoặc chuyển động, cảm nhận rõ hơn mối liên hệ giữa con người với thiên nhiên và môi trường sống.

Không gian “Âm thanh của nước” tại Nhà triển lãm Âm thanh mô phỏng dòng nước chảy qua hệ thống ống tre tạo nên những thanh âm độc đáo, tái hiện sự hòa quyện giữa thiên nhiên và nghệ thuật. Ảnh: Nguyễn Huy Thành - TTXVN

Điểm khởi đầu của hành trình là không gian "Âm thanh của đá", nơi tái hiện câu chuyện về bộ đàn đá Đắk Kar có niên đại cách ngày nay khoảng 2.500 - 2.000 năm. Đây cũng là một trong những bộ đàn đá cổ được phát hiện tại khu vực Tây Nguyên. Lấy cảm hứng từ hiện vật khảo cổ này, các nghệ sĩ đã sáng tạo nên những tác phẩm tương tác ứng dụng công nghệ cảm biến hiện đại. Chỉ với một thao tác chạm nhẹ, du khách có thể nghe thấy những thanh âm được tái hiện từ nhạc cụ cổ,tiếp cận giá trị khảo cổ theo cách trực quan và sinh động hơn.

Tiếp nối hành trình là không gian "Âm thanh của gió" với một tác phẩm nghệ thuật được thiết kế dưới hình ảnh quả cầu gốm tượng trưng cho bầu khí quyển trái đất. Mỗi hơi thở của du khách khi tương tác với thiết bị sẽ tạo nên âm thanh và hiệu ứng ánh sáng khác nhau, góp phần tạo nên sự cộng hưởng giữa con người và thiên nhiên.

Ở không gian "Âm thanh của gỗ", ánh sáng trở thành công cụ tạo nên âm nhạc. Khi chiếu nguồn sáng từ điện thoại vào các bông hoa được bố trí trên những nhánh cây nghệ thuật, hệ thống cảm biến sẽ phát ra những thanh âm khác nhau. Cường độ ánh sáng thay đổi kéo theo sự biến đổi về cao độ và sắc thái của giai điệu. Trong khi đó, không gian "Âm thanh của nước, lửa và ánh sáng" tái hiện những âm thanh quen thuộc của tự nhiên như tiếng suối chảy, thác đổ hay tiếng gió đại ngàn bằng công nghệ âm thanh hiện đại, mang lại cho người xem trải nghiệm đa giác quan.

Du khách tham quan và nghe giới thiệu về Bảo vật quốc gia Bộ đàn đá Đắk Sơn được trưng bày tại Nhà triển lãm Âm thanh. Ảnh: Nguyễn Huy Thành – TTXVN

Đặc biệt, tại khu vực "Âm thanh của chúng ta", du khách không chỉ là người thưởng thức mà còn trở thành một phần của tác phẩm nghệ thuật. Khi nhiều người cùng tham gia tương tác, âm thanh và ánh sáng hòa quyện tạo nên một bản hòa âm chung, truyền tải thông điệp về sự kết nối, sẻ chia và trách nhiệm của con người trong việc xây dựng cộng đồng phát triển bền vững, hài hòa với thiên nhiên.

Tại Nhà triển lãm Âm thanh còn giới thiệu nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc khu vực Tây Nguyên. Âm thanh cồng chiêng, tiếng sáo cùng nhiều nhạc cụ truyền thống của đồng bào M'nông, Ê Đê, Gia Rai… được tái hiện sinh động, giúp du khách hiểu thêm về đời sống văn hóa tinh thần của cư dân địa phương.

Đứng lặng khá lâu trước một không gian trưng bày nhạc cụ dân tộc, ông Điểu MBrâng (đồng bào M'nông, phường Nam Gia Nghĩa) cho biết, đây là lần thứ hai ông trở lại tham quan Nhà triển lãm Âm thanh để tìm hiểu rõ hơn các loại nhạc cụ. O những âm thanh ở đây khiến ông nhớ đến tuổi thơ, hình ảnh ông bà, cha mẹ thổi kèn, đánh chiêng giữa núi rừng. Nhiều nghệ nhân lớn tuổi đã mất đi, nhiều giá trị văn hóa truyền thống cũng dần mai một. Vì vậy, khi thấy những thanh âm của cha ông được lưu giữ và giới thiệu cho thế hệ trẻ hôm nay, ông rất vui và xúc động. Đây là việc làm có ý nghĩa để gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Du khách trải nghiệm hệ thống cảm biến tương tác tái hiện âm thanh của bộ đàn đá tại Nhà triển lãm Âm thanh. Ảnh: Nguyễn Huy Thành – TTXVN

Lần đầu tiên đến tham quan nơi đây, chị Trần Thị Thu Hương đến từ phường Đông Gia Nghĩa cho biết, chị rất ấn tượng với không gian trưng bày ở đây. Các hiệu ứng âm thanh và ánh sáng rất sinh động, cuốn hút. Đây cũng là lần đầu tiên chị được trải nghiệm công nghệ âm thanh tương tác hiện đại như vậy. Những thanh âm sâu lắng giúp chị cảm nhận rõ hơn giá trị của các hiện vật và văn hóa truyền thống.

Chị Nguyễn Thị Huyền Trâm, cán bộ Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng cho hay, Nhà triển lãm Âm thanh là không gian trưng bày âm thanh tương tác độc đáo, được đánh giá là duy nhất tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Đây là điểm đến số 31 trong tổng số 41 điểm đến Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông. Từ đầu năm 2026 đến nay, nơi đây đón khoảng 7.000 lượt khách đến tham quan, trải nghiệm. Không gian này góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch văn hóa, đồng thời giúp du khách hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa thiên nhiên, địa chất và văn hóa bản địa đặc trưng của vùng đất Lâm Đồng - Tây Nguyên. Để phát huy hiệu quả không gian trưng bày, thời gian tới, Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng tiếp tục tăng cường phối hợp với các trường học, đơn vị lữ hành và tổ chức xã hội tổ chức các chương trình tham quan, trải nghiệm dành cho học sinh, thanh thiếu nhi và du khách.

Du khách sử dụng ánh sáng từ điện thoại chiếu vào các bông hoa trong không gian “Âm thanh của gỗ” tại Nhà triển lãm Âm thanh, tạo nên những thanh âm và giai điệu khác nhau thông qua hệ thống cảm biến tương tác. Ảnh: Nguyễn Huy Thành - TTXVN

Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, Nhà triển lãm Âm thanh đang góp phần lưu giữ những ký ức của đại ngàn Tây Nguyên bằng hình thức tiếp cận mới mẻ. Những thanh âm của đá, gió, nước, gỗ, lửa, ánh sáng, con người không chỉ kể câu chuyện về quá khứ mà còn tạo cầu nối giữa di sản với đời sống đương đại, góp phần đưa các giá trị văn hóa đến gần hơn với công chúng và thế hệ trẻ.