Nâng tầm giá trị hạt muối quê hương

Gắn bó với nghề muối hơn nửa thế kỷ, bà Trần Thị Tân - chủ cơ sở Muối sạch Tân Tiến ở thôn Tri Thủy 2, xã Ninh Hải không chỉ gìn giữ nghề truyền thống mà còn đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm để đáp ứng nhu cầu thị trường. Từ những hạt muối trắng kết tinh dưới nắng gió, bà đã từng bước xây dựng thương hiệu muối sạch, góp phần mở ra hướng đi mới trong nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển bền vững nghề muối địa phương.

Gặp bà Trần Thị Tân, chúng tôi cảm nhận được niềm say mê của người phụ nữ đã dành phần lớn cuộc đời cho nghề muối. Bà kể, năm 1972, khi tham gia lực lượng thanh niên xung phong, bà được cử đi học tại Trường Trung cấp Muối ở Hải Phòng. Sau khi tốt nghiệp, bà về công tác tại Đầm muối Phương Cựu. Những năm tháng gắn bó với đồng muối giúp bà tích lũy kinh nghiệm, thấu hiểu nỗi vất vả của diêm dân và luôn trăn trở tìm cách nâng cao giá trị hạt muối quê hương.

Sản xuất muối tại cơ sở Muối sạch Tân Tiến.

Theo bà Tân, trước đây, phần lớn diêm dân sản xuất muối trên nền đất nên sản phẩm dễ lẫn tạp chất, chất lượng không đồng đều, giá bán thấp. Từ thực tế đó, bà chủ động tìm hiểu kinh nghiệm ở nhiều địa phương, nghiên cứu áp dụng kỹ thuật kết tinh muối trên nền bạt nhựa. Đến nay, 100% diện tích sản xuất của cơ sở đã áp dụng phương pháp này, giúp năng suất tăng khoảng 20% so với nền đất, sản lượng bình quân đạt từ 250 đến 300 tấn/ha/năm. Không chỉ sản xuất muối nguyên liệu, bà còn chú trọng chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm. Hiện cơ sở phát triển 11 nhóm sản phẩm, gồm: Muối hạt, muối xay sấy, muối hầm, hoa muối, các loại muối gia vị như: Muối ớt lá xào dông, muối ớt lá é, muối ớt sả, muối ớt tôm, muối ớt xanh và đỏ, muối tép và tép sấy. Trong đó, hoa muối là sản phẩm mới được bà nghiên cứu, phát triển. Các sản phẩm sử dụng nguyên liệu tự nhiên, không dùng chất bảo quản, phẩm màu, được đóng gói với nhiều quy cách phù hợp với nhu cầu tiêu dùng.

Bà Tân kiểm tra các sản phẩm muối sau chế biến.

Tuy nhiên, để nâng cao chất lượng hạt muối không phải chuyện dễ dàng. Bà Tân cho biết, chi phí đầu tư hệ thống bạt nhựa khá lớn, trong khi chênh lệch giá bán giữa muối sản xuất trên nền bạt và muối nền đất chưa tương xứng với chi phí bỏ ra. Bên cạnh đó, việc tìm kiếm nguồn cung cấp bạt nhựa phù hợp cũng gặp khó khăn. Điều khiến bà trăn trở là làm sao để sản phẩm muối sạch có đầu ra ổn định, được thị trường ghi nhận đúng giá trị. Dẫu vậy, bà vẫn kiên trì với hướng đi đã chọn, tiếp tục cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng và phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu người tiêu dùng.

Từ câu chuyện của bà Tân có thể thấy, khó khăn lớn của nghề muối hiện nay không chỉ ở điều kiện sản xuất mà còn ở bài toán giá trị và thị trường tiêu thụ. Tuy có lợi thế về khí hậu, kinh nghiệm và nguồn lao động tại chỗ, nhưng phần lớn muối vẫn được tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu thô, giá trị gia tăng thấp, chịu tác động của biến động giá cả. Trong khi đó, yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc ngày càng cao, đòi hỏi người sản xuất phải thay đổi tư duy, mạnh dạn ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, phát triển chế biến sâu và xây dựng thương hiệu. Đây cũng là hướng đi cần thiết để nghề muối truyền thống từng bước nâng cao sức cạnh tranh, mang lại thu nhập ổn định hơn cho diêm dân.

Ninh Hải là một trong những địa phương có nghề sản xuất muối truyền thống, với lợi thế về khí hậu khô nóng, nhiều nắng, thuận lợi cho quá trình kết tinh muối. Hiện nay, trên địa bàn xã có 494 hộ làm muối thủ công, 3 doanh nghiệp sản xuất muối công nghiệp và 9 lò chế biến muối tinh, muối I-ốt. Sự hiện diện của các cơ sở sản xuất, chế biến đã tạo nền tảng để địa phương từng bước hình thành chuỗi giá trị ngành muối. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả tiềm năng này, vấn đề đặt ra không chỉ là nâng cao năng suất mà còn phải cải thiện chất lượng, đẩy mạnh chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Những mô hình chủ động đổi mới như cơ sở Muối sạch Tân Tiến là minh chứng cho thấy nghề truyền thống hoàn toàn có thể thích ứng với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Từ những hạt muối truyền thống, cơ sở đã tìm hướng nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm. Những nỗ lực đó góp phần phát triển nghề muối theo hướng hiện đại, nâng cao giá trị kinh tế, tạo động lực để diêm dân tiếp tục gắn bó, gìn giữ và phát triển nghề truyền thống của quê hương.

Bà NGUYỄN THỊ HỒNG ĐIỆP - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Ninh Hải: Nghề muối là một trong những ngành nghề truyền thống gắn bó lâu đời với đời sống người dân địa phương. Việc người dân chủ động ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, cải tiến quy trình sản xuất, đa dạng hóa sản phẩm như mô hình của bà Trần Thị Tân là hướng đi tích cực, góp phần nâng cao giá trị kinh tế của nghề muối. Địa phương xác định cần tiếp tục quan tâm phát triển sản xuất theo hướng chất lượng, khuyến khích chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, kết nối thị trường tiêu thụ, qua đó tạo điều kiện để người làm muối nâng cao thu nhập, phát triển sản xuất bền vững.