Ném đậu Setsubun: Nghi thức nghìn năm đón xuân tại Nhật

Đền thờ Kyoto tổ chức lễ ném đậu. Ảnh: NHK World

Theo Apnews, hàng trăm người đã tụ tập tại ngôi đền cổ kính ở Hakone kiên nhẫn chờ đợi khoảnh khắc những “hạt đậu may mắn” được tung ra. Theo quan niệm dân gian, việc bắt được đậu sẽ giúp xua đuổi tà khí và đón mừng ngày cuối cùng của mùa đông theo lịch âm truyền thống. Nghi lễ đặc biệt này còn được gọi là “mame maki”, tức là phong tục ném đậu nành rang để cầu an.

Setsubun thường diễn ra vào khoảng ngày 3/2 hàng năm. Đây chính là đêm trước Risshun, thời điểm đánh dấu khởi đầu chính thức của mùa xuân tại Nhật Bản. Từ rất lâu trước khi lịch hiện đại ra đời, sự chuyển giao giữa các mùa luôn được xem là khoảnh khắc mong manh. Người xưa tin rằng đây là lúc bệnh tật và vận rủi dễ dàng xâm nhập vào đời sống con người nhất.

Nghi lễ ra đời nhằm “khóa lại” những bất ổn đó. Mọi người ném những hạt đậu may mắn vào hình tượng quỷ dữ, với niềm tin rằng điều không lành sẽ bị đẩy lùi, nhường chỗ cho vận may và bình an.

Ngôi đền nghìn năm bên hồ Ashi

Đền Hakone là một trong những địa danh linh thiêng bậc nhất vùng Kanagawa. Ngôi đền được xây dựng cách đây hơn 1.200 năm và nằm nép mình giữa vùng núi rừng phía tây Tokyo. Suốt nhiều thế kỷ qua, các lữ khách vượt núi thường dừng chân tại đây để cầu xin sự che chở, trước khi tiếp tục hành trình qua những cung đường núi nổi tiếng với thời tiết thay đổi đột ngột và khắc nghiệt.

Vào ngày diễn ra lễ hội, mùa đông vẫn còn bao trùm lấy không gian xung quanh. Du khách đến đền trong không khí tĩnh lặng và khoác trên mình những chiếc áo dày chống rét. Các thầy tu Thần đạo bắt đầu nghi thức bằng những lời cầu nguyện trang nghiêm dưới tán cây cổ thụ. Từng động tác chậm rãi, chính xác ấy là minh chứng cho sự tôn trọng tuyệt đối dành cho truyền thống, giúp gìn giữ tính liên tục cho ngôi đền có tuổi đời hơn một thiên niên kỷ.

Điểm nhấn đặc biệt của lễ Setsubun tại Hakone nằm trên mặt hồ Ashi. Một thầy tu Thần đạo và một người hóa trang thành quỷ dữ được đưa lên thuyền trôi dần ra xa. Nghi thức này gửi gắm mong muốn tiễn những điều không lành rời khỏi cộng đồng trước thềm xuân mới.

Sau phần nghi lễ trên hồ, mọi người quay lại khu vực chính của đền. Những hạt đậu nành rang được tung ra trong không khí lạnh. Tiếng hô “Oni wa soto, fuku wa uchi” vang lên trong khoảnh khắc ngắn. Câu nói này có nghĩa là “Quỷ ra ngoài, phúc vào trong”.

Sự giao thoa giữa tiếng hô vang náo nhiệt lúc ném đậu và không gian trầm mặc của núi rừng tạo nên một cảm xúc đặc biệt. Sau khi các nghi thức kết thúc, đậu nành rơi vãi trên các bậc đá và mặt đất. Theo truyền thống, chúng thường được để nguyên tại chỗ như một dấu ấn còn sót lại của nghi lễ cổ xưa. Những hạt đậu nằm lại trên nền đất ẩm ướt như lời chào tạm biệt mùa đông để sẵn sàng đón nhận những mầm xanh của mùa xuân đang tới gần.

Dù nhìn bề ngoài có vẻ là một hoạt động vui nhộn dành cho trẻ em, tập tục ném đậu thực chất bắt nguồn từ các nghi lễ thanh tẩy cổ xưa vô cùng nghiêm cẩn. Trong xã hội hiện đại, người Nhật vẫn duy trì Setsubun như một cách để giải tỏa áp lực và tìm kiếm sự an tâm về mặt tinh thần. Việc gọi tên những nỗi sợ hãi dưới hình hài con quỷ và xua đuổi chúng giúp con người có thêm niềm tin vào một khởi đầu thuận lợi.

Giá trị tinh thần trong đời sống hiện đại

Nghi lễ tại đền Hakone không chỉ đơn thuần là một sự kiện tôn giáo. Nó còn là sợi dây kết nối con người với thiên nhiên và lịch sử của vùng đất. Hình ảnh con thuyền chở quỷ lướt đi trên hồ Ashi giữa làn sương mờ đã trở thành một biểu tượng đặc thù. Nó nhắc nhở mọi người về sự hiện diện của những giá trị cổ xưa giữa lòng một đất nước công nghiệp phát triển bậc nhất thế giới.

Khi đậu nành được ném đi, những lo âu về bệnh tật và xui xẻo của năm cũ dường như cũng tan biến theo. Đám đông rời đền với nụ cười và niềm hy vọng mới. Ánh nắng yếu ớt của ngày cuối đông dần tắt, nhường chỗ cho niềm tin về một mùa xuân ấm áp và tràn đầy phúc lành đang đợi ở phía trước.

Minh Ngân/Báo Tin tức và Dân tộc